Kirish. Atoqli ot va turdosh ot oʻrtasidagi chegara anʼanaviy grammatikada qatʼiy, oʻtib boʻlmas chegara sifatida talqin qilinadi. Biroq nutq amaliyotini yaqindan kuzatish shuni koʻrsatadiki, bu chegara aslida oʻtkazuvchandir. Toponim turdosh ot maqomiga bosqichma-bosqich yaqinlashishi, ayrim hollarda esa toʻliq turdosh otga aylanishi mumkin. Ushbu jarayonni, deonimizatsiya yoki apellyativlashuvni, izchil bosqichlarga ajratish va har bir bosqichning lisoniy koʻrsatkichlarini aniqlash mazkur maqolaning asosiy predmetini tashkil etadi. Ushbu masalaning ilmiy ahamiyati ikki jihatda namoyon boʻladi. Birinchidan, u onomastik nazariyaning markaziy muammosiga, atoqli ot va turdosh ot chegarasi qanday tabiatga ega ekanligiga, kognitiv tilshunoslik va frazeologiya nazariyasi asosida yangicha, gradual yechim taklif etadi. Ikkinchidan, u amaliy ahamiyatga ega: tarjimashunoslik, leksikografiya va toponimik siyosat sohalarida toponimning qaysi bosqichda ekanini aniqlash konkret amaliy qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 7/2026 ISSN: 3060-527X Metodologiya. Mazkur maqolaning maqsadi toponimning atoqli otdan turdosh otga oʻtish jarayonini besh bosqichli shkala sifatida modellashtirish, har bir bosqichning lisoniy koʻrsatkichlarini aniqlash hamda ushbu jarayonning ingliz va oʻzbek tillarida turlicha mahsuldorlikka ega ekanini asoslashdan iborat. Deonimizatsiyaning kognitiv asosini, metonimiya va metaforani, yoritish; besh bosqichli shkalani referensiya holati va grammatik koʻrsatkichlar asosida tavsiflash; shkalaning uzluksiz, kontinual tabiatini asoslash; ingliz va oʻzbek tillarida shkala boʻyicha taqsimotni qiyoslash; nihoyat, deonimizatsiyaning tarjimashunoslik …
| Mualliflar | NASRITDINOV, ULUG'BEK |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-16 |
| Son | 7 |
| Betlar | 309-314 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.279 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.279 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
deonymization, toponym, proper noun, common noun, appellativization, metonymy, metaphor, phraseological unit, cognitive linguistics, contrastive linguistics, деонимизация, топоним, имя собственное, нарицательное имя, апеллятивация, метонимия, метафора, фразеологическая единица, когнитивная лингвистика, сопоставительное языкознание
Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimini transformatsiya qilish sharoitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi shakli va mazmunini tubdan isloh qilish zarurati yuzaga kelmoqda. Bugungi kun maktabi pedagogidan…
Kirish. XXI asr ta'limi oldida turgan eng muhim vazifalardan biri bu – shunchaki bilim beruvchi emas, balki o‘quvchida mustaqil, ijodiy va moslashuvchan fikrlash qobiliyatini shakllantiruvchi ta'lim muhitini…
Kirish. Zamonaviy jamiyatda o'smirlarning ijtimoiy-psixologik moslashuvi masalasi eng dolzarb muammolardan biri bo'lib qolmoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, 10-19 yoshdagi o'smirlarning…
Kirish. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri nafaqat o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishini, balki ularning intellektual salohiyatini, mustaqil…
Kirish. Bugungi kunda harbiy ta’lim tizimini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish, harbiy xizmatchilarning kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarini izchil rivojlantirish davlatning mudofaa salohiyatini…
Kirish. Globallashuv, raqamli transformatsiya va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim tizimini tubdan yangilash zaruratini yuzaga keltirmoqda. Bugungi kunda ta’lim sifati nafaqat o‘quv…
Kirish. Nutq insonning bilish faoliyati, tafakkuri, ijtimoiy munosabatlari va shaxs sifatida kamol topishining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Nutqning shakllanishi ontogenez jarayonida Ta’limda istiqbolli…
Kirish. XXI asr – axborot texnologiyalari, global o‘zgarishlar va sun’iy intellektning jadal rivojlanish davri. Bugungi kunda ta’lim tizimi oldida turgan eng ulkan vazifa shunchaki tayyor bilimlarni o‘quvchiga yetkazish…
Kirish. Tilshunoslik fanida yordamchi so'zlarni o'rganish hamisha dolzarb mavzu bo'lib kelgan. Yordamchi so'zlar til tizimidagi o'ziga xos birliklar sifatida nafaqat grammatika, balki leksikologiya, semantika va…
Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning badiiy-estetik tafakkurini rivojlantirish, ularda kitobxonlik madaniyatini shakllantirish hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan ma’naviy-axloqiy…