Kirish. Tilshunoslik fanida yordamchi so'zlarni o'rganish hamisha dolzarb mavzu bo'lib kelgan. Yordamchi so'zlar til tizimidagi o'ziga xos birliklar sifatida nafaqat grammatika, balki leksikologiya, semantika va pragmatika fanlarining ham tadqiqot ob'ekti hisoblanadi. [1] O'zbek tilshunosligida bu sohadagi ilk sistemali tadqiqotlar XX asrning o'rtalarida amalga oshirilgan bo'lib, keyinchalik mazkur muammo turli yondashuvlar nuqtai nazaridan ko'rib chiqildi. [2] Zamonaviy tilshunoslikda funksional-semantik maydon (FSM) nazariyasi til birliklarini ularning ma'no va vazifasi asosida guruhlash imkonini beruvchi metodologik vosita sifatida keng qo'llanilmoqda. [3] Bu nazariya V.G. Admoni va A.V. Bondarko tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, keyinchalik o'zbek tilshunoslari tomonidan ham muvaffaqiyatli o'zlashtirildi va milliy tilimiz materialida sinab ko'rildi. [4] Mavzuning dolzarbligi. Yordamchi so'zlarning funksional-semantik maydoni muammosi o'zbek tilshunosligida to'liq o'rganilmagan, bu esa mavzuning ilmiy dolzarbligini belgilaydi. Xususan, yordamchi so'zlarning semantik maydon ichidagi o'zaro munosabatlari, ularning nutqda realizatsiyasi jarayonida sodir bo'ladigan o'zgarishlar, shuningdek, pragmatik funktsiyalari hali yetarlicha tahlil etilmagan. [5] Ushbu maqolaning maqsadi - o'zbek tilidagi yordamchi so'zlarning funksional-semantik maydonini aniqlash, ularning nutqdagi realizatsiya xususiyatlarini tahlil qilish va bu sohadagi nazariy-amaliy xulosalar chiqarishdir. Maqolaning vazifalari: 1) yordamchi so'zlarning lingvistik maqomini belgilash; 2) funksional- semantik maydon nazariyasini yordamchi so'zlarga tatbiq etish; 3) ko'makchilar, bog'lovchilar va yuklamalarning semantik xususiyatlarini qiyosiy tahlil qilish; 4) yordamchi so'zlarning turli nutq vaziyatlarida realizatsiyasini aniqlash; …
| Mualliflar | SAYDAZIMOVA, YULDUZXON |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-16 |
| Son | 7 |
| Betlar | 342-347 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.284 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.284 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
auxiliary words, functional-semantic field, auxiliaries, connectives, loadings, realization in speech, grammatical meaning, lexical-semantic group, Uzbek language, syntagmatic relationship, вспомогательные слова, функционально-семантическое поле, вспомогательные слова, связки, нагрузки, реализация в речи, грамматическое значение, лексико-семантическая группа, узбекский язык, синтагматическое отношение
Kirish. Ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan zamonaviy islohotlar nafaqat o‘quv jarayonining mazmuni va sifatini takomillashtirishni, balki ta’lim ishtirokchilarining psixologik farovonligini ta’minlashga xizmat…
Kirish. Nutq insonning bilish faoliyati, tafakkuri, ijtimoiy munosabatlari va shaxs sifatida kamol topishining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Nutqning shakllanishi ontogenez jarayonida Ta’limda istiqbolli…
Kirish. Bugungi kunda umumiy o'rta ta'lim tizimini modernizatsiya qilish, ta'lim sifatini xalqaro standartlar darajasiga ko'tarish va o'qituvchilarning kasbiy salohiyatini strategik jihatdan rivojlantirish masalalari…
Kirish. Bugungi kunda harbiy ta’lim tizimini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish, harbiy xizmatchilarning kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarini izchil rivojlantirish davlatning mudofaa salohiyatini…
Kirish. Oliy ta’lim tizimining raqamli ekotizimlar qurshovida qolishi va generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining o‘quv jarayonlariga integratsiyalashuvi ta’lim metodologiyasida yangi gnoseologik bosqichning…
Kirish. Zamonaviy jamiyatda o'smirlarning ijtimoiy-psixologik moslashuvi masalasi eng dolzarb muammolardan biri bo'lib qolmoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkilotining ma'lumotlariga ko'ra, 10-19 yoshdagi o'smirlarning…
Kirish. So'nggi yillarda umumiy o'rta ta'lim tizimida kompetensiyaviy yondashuvni joriy etish pedagog faoliyatiga yangi talablarni qo'ymoqda. Boshlang'ich ta'lim bosqichi bolaning keyingi ta'lim muvaffaqiyatini…
Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimini transformatsiya qilish sharoitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi shakli va mazmunini tubdan isloh qilish zarurati yuzaga kelmoqda. Bugungi kun maktabi pedagogidan…
Kirish. So‘nggi yillarda dunyo ta’lim tizimida raqamli transformatsiya jarayonlari jadallashib, sun’iy intellekt texnologiyalarini ta’lim amaliyotiga keng joriy etish dolzarb masalalardan biriga aylandi. Ayniqsa…
Kirish. Atoqli ot va turdosh ot oʻrtasidagi chegara anʼanaviy grammatikada qatʼiy, oʻtib boʻlmas chegara sifatida talqin qilinadi. Biroq nutq amaliyotini yaqindan kuzatish shuni koʻrsatadiki, bu chegara aslida…