Kirish. Oliy ta’lim tizimining raqamli ekotizimlar qurshovida qolishi va generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining o‘quv jarayonlariga integratsiyalashuvi ta’lim metodologiyasida yangi gnoseologik bosqichning boshlanganidan dalolat beradi. Zamonaviy pedagogik voqelik axborotni faqatgina konvergent usulda qayta ishlovchi tizimlardan voz kechib, muammoli vaziyatlarda sub’ektning divergent fikrlash arxitekturasini faollashtirishni taqozo etmoqda. Divergent fikrlash — bu chiziqli bo‘lmagan kognitiv traektoriya bo‘lib, u g‘oyalarning moslashuvchanligi, intellektual originallik va muayyan muammoli kontekstda ko‘p variantli kontseptual yechimlarni sintez qilish qobiliyati bilan xarakterlanadi. Mazkur jarayonda generativ sun’iy intellekt tizimlari va muammoli o‘qitish simulyatsiyalarining o‘zaro sintezi talabalarning intellektual refleksiyasini transformatsiya qilishda strategik katalizator bo‘lib xizmat qiladi.[1;2] Xalqaro miqyosda raqamli texnologiyalar yordamida kognitiv jarayonlarni modellashtirish muammosi J. Gilfordning intellekt strukturasi nazariyasi [3] va E. Torrensning divergent ijodkorlik kontseptsiyalari [4] asosida rivojlantirilmoqda. Zamonaviy xalqaro tadqiqotlarda, xususan, R. Jonassen [5] va H. Berrouz [6] kabi olimlarning ishlarida muammoli o‘qitish muhitining insonning murakkab muammolarni hal qilish (complex problem-solving) ko‘nikmalariga ta’siri fundamental jihatdan o‘rganilgan. Ammo so‘nggi yillarda generativ neyrotarmonlarning (masalan, yirik til modellari - LLM) talabalar kognitiv ssenariylariga ta’siri yuzasidan olib borilayotgan xalqaro izlanishlar shuni ko‘rsatmoqdaki, sun’iy intellekt faqatgina tayyor kontent beruvchi vosita emas, balki adaptiv muammoli muhit yaratuvchi evristik sherik (cognitive partner) sifatida namoyon bo‘lmoqda. Mahalliy pedagogika fanida shaxsga yo‘naltirilgan innovatsion ta’lim muhitini yaratish va talabalarning …
| Mualliflar | BOQIYEV, G'ULOMJON |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Son | 7 |
| Betlar | 199-204 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.287 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.287 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
generative artificial intelligence, problem-based learning simulation, divergent thinking, open algorithm cases, digital pedagogy, prompt engineering, cognitive architecture, higher education, empirical methodology, Генеративный искусственный интеллект, симуляция проблемно- ориентированного обучения, дивергентное мышление, открытые алгоритмические кейсы, цифровая педагогика, разработка подсказок, когнитивная архитектура, высшее образование, эмпирическая методология
Kirish. So'nggi yillarda umumiy o'rta ta'lim tizimida kompetensiyaviy yondashuvni joriy etish pedagog faoliyatiga yangi talablarni qo'ymoqda. Boshlang'ich ta'lim bosqichi bolaning keyingi ta'lim muvaffaqiyatini…
Kirish. Bugungi kunda umumiy o'rta ta'lim tizimini modernizatsiya qilish, ta'lim sifatini xalqaro standartlar darajasiga ko'tarish va o'qituvchilarning kasbiy salohiyatini strategik jihatdan rivojlantirish masalalari…
Kirish. So‘nggi yillarda dunyo ta’lim tizimida raqamli transformatsiya jarayonlari jadallashib, sun’iy intellekt texnologiyalarini ta’lim amaliyotiga keng joriy etish dolzarb masalalardan biriga aylandi. Ayniqsa…
Kirish. Ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan zamonaviy islohotlar nafaqat o‘quv jarayonining mazmuni va sifatini takomillashtirishni, balki ta’lim ishtirokchilarining psixologik farovonligini ta’minlashga xizmat…
Kirish. So‘nggi yillarda ta’lim tizimini modernizatsiya qilish jarayonida ta’lim muassasalarida psixologik xizmatni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishlardan biriga aylandi. Ta’lim sifatini oshirish, shaxsning har…
Kirish. Tilshunoslik fanida yordamchi so'zlarni o'rganish hamisha dolzarb mavzu bo'lib kelgan. Yordamchi so'zlar til tizimidagi o'ziga xos birliklar sifatida nafaqat grammatika, balki leksikologiya, semantika va…
Kirish. Bugungi kunda ta'lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar boshqaruv faoliyatiga nisbatan yangi talablarni ilgari surmoqda. Xususan, maktabgacha ta'lim tashkilotlari faoliyatining samaradorligi nafaqat…
Kirish. Nutq insonning bilish faoliyati, tafakkuri, ijtimoiy munosabatlari va shaxs sifatida kamol topishining asosiy omillaridan biri hisoblanadi. Nutqning shakllanishi ontogenez jarayonida Ta’limda istiqbolli…
Kirish. Tafakkur inson psixikasining eng murakkab va oliy shakli bo’lib, u atrofdagi olamni bilishning eng yuqori bosqichini tashkil etadi. Sezgi va idrok insonga narsalar va hodisalarning tashqi, ko’rinadigan…
Kirish. Bugungi kunda harbiy ta’lim tizimini zamonaviy talablar asosida takomillashtirish, harbiy xizmatchilarning kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalarini izchil rivojlantirish davlatning mudofaa salohiyatini…