Kirish. XXI asr – axborot texnologiyalari, global o‘zgarishlar va sun’iy intellektning jadal rivojlanish davri. Bugungi kunda ta’lim tizimi oldida turgan eng ulkan vazifa shunchaki tayyor bilimlarni o‘quvchiga yetkazish emas, balki ularda o‘zlashtirilgan ma’lumotlarni tahlil qilish, ishonchliligini tekshirish, saralash va to‘g‘ri xulosa chiqarish qobiliyatini shakllantirishdir. Xususan, O‘zbekiston Respublikasining "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonuni va "Ta’lim-2030" milliy dasturida o‘quvchilarning funksional savodxonligi, xususan, tanqidiy va mantiqiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish ustuvor yo‘nalish sifatida belgilab berilgan. Shuningdek, PISA (Programme for International Student Assessment) kabi xalqaro tadqiqotlar ham yoshlarda ushbu ko‘nikmalarning shakllanganligini baholashga asoslangan bo‘lib, bu talablarni mamlakatimiz ta’lim tizimida joriy etishni taqozo etmoqda. Shunga qaramay, amaliyotda hali ham an’anaviy "o‘qituvchi-markaz" va "yod olishga" asoslangan ta’lim modellari ma’lum darajada ustunlik qilmoqda. Bunday yondashuv o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, muammolarga ijodiy yondashuv va sabab-oqibat bog‘liqliklarini mantiqiy tahlil qilish ko‘nikmalarining sustlashishiga olib kelmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichi – bolaning dunyoqarashi, mantiqiy va tanqidiy fikrlash poydevori qo‘yiladigan eng muhim va mas’uliyatli davr hisoblanadi. Shu bois, ushbu bosqichda fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning ilmiy-pedagogik va metodik asoslarini chuqur o‘rganish bugungi kunning dolzarb muammolaridan biridir. Tanqidiy va mantiqiy fikrlash muammolari xorijiy va mahalliy olimlar, jumladan, J. Dyui, L. Vigotskiy, J. Piaget, R. Ennis, D. Kluster kabi tadqiqotchilarning asarlarida o‘z aksini topgan. Ularning ilmiy merosi ushbu tushunchalarning psixologik-pedagogik …
| Mualliflar | VAKILOVA, NIGINA |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-16 |
| Son | 7 |
| Betlar | 271-280 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.274 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.274 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
critical thinking, logical thinking, problem-based learning, pedagogical technologies, formative assessment, facilitator, interdisciplinary integration, критическое мышление, логическое мышление, проблемное обучение, педагогические технологии, формирующее оценивание, фасилитатор, межпредметная интеграция
Kirish. Globallashuv, raqamli transformatsiya va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim tizimini tubdan yangilash zaruratini yuzaga keltirmoqda. Bugungi kunda ta’lim sifati nafaqat o‘quv…
Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning badiiy-estetik tafakkurini rivojlantirish, ularda kitobxonlik madaniyatini shakllantirish hamda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga asoslangan ma’naviy-axloqiy…
Kirish. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri nafaqat o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishini, balki ularning intellektual salohiyatini, mustaqil…
Kirish. O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tizimida loyiha ta’lim texnologiyasiga bo‘lgan e’tibor so‘nggi yillarda keskin ortdi. “Ta’lim to‘g'risida”gi Qonun [1] va “Ta’lim va fan sohasini 2030 yilgacha rivojlantirish…
Kirish. XXI asr ta'limi oldida turgan eng muhim vazifalardan biri bu – shunchaki bilim beruvchi emas, balki o‘quvchida mustaqil, ijodiy va moslashuvchan fikrlash qobiliyatini shakllantiruvchi ta'lim muhitini…
Kirish. O‘smirlik davri ontogenez jarayonida shaxs rivojlanishining sifat jihatidan yangi bosqichi bo‘lib, bu davrda biologik yetilish, psixik funksiyalarning qayta tuzilishi hamda ijtimoiy munosabatlar tizimining…
Kirish. Atoqli ot va turdosh ot oʻrtasidagi chegara anʼanaviy grammatikada qatʼiy, oʻtib boʻlmas chegara sifatida talqin qilinadi. Biroq nutq amaliyotini yaqindan kuzatish shuni koʻrsatadiki, bu chegara aslida…
Kirish. Boshlang‘ich ta’limda o‘quvchining bilim va harakat ko‘nikmalari bilan bir qatorda tengdoshlari bilan maqsadli hamkorlik qilish qobiliyatini rivojlantirish davlat ta’lim siyosatining shaxsni har tomonlama kamol…
Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimini transformatsiya qilish sharoitida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi shakli va mazmunini tubdan isloh qilish zarurati yuzaga kelmoqda. Bugungi kun maktabi pedagogidan…
Kirish. So‘nggi yillarda oliy ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar mutaxassislarni tayyorlash sifatiga qo‘yilayotgan talablarni tubdan o‘zgartirdi. Zamonaviy mehnat bozori sharoitida bitiruvchilardan faqat…