Kirish. XXI asrda postindustrial jamiyatga o‘tish, raqamlashtirishning jadal sur’atlari hamda sotsio-demografik transformatsiyalar oqibatida global miqyosda oila institutining psixologik tuzilmasida jiddiy inqirozli tendensiyalar kuzatilmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) hamda Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi ikki o‘n yillikda xalqaro miqyosda nikohlar ajralishi ko‘rsatkichi 41,5% ga oshgan bo‘lib, oilaviy nizolarning tub psixologik sababi sifatida er-xotin hamda ota-ona-farzand o‘rtasidagi emotsional aloqaning uzilishi, ya’ni emotsional alienatsiya ko‘rsatib o‘tilmoqda [1]. Amerika Psixologlar Assotsiatsiyasi (APA) hamda Yevropa Oila Psixoterapiyasi Assotsiatsiyasi (EFTA) tadqiqotlariga ko‘ra, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlardagi er-xotinlarning 58,4% I bir tom ostida yashashlariga qaramay, chuqur “psixologik va emotsional yakkalanish” hamda muloqot defitsitini boshdan kechiradilar [2]. Shuningdek, Pew Research Center xalqaro 2mpiric2a tahlillariga ko‘ra, raqamli texnologiyalar, smartfonlar va sun’iy 2mpiric2a vositalarining oilaviy maishatga faol kirib kelishi natijasida ota- onalarning 63,2% I va o‘smir farzandlarning 71,8% I doimiy virtual muloqot sababli bir-biri bilan his-tuyg‘ularni samimiy o‘rtoqlashish qobiliyatini yo‘qotganligini bildirganlar [3]. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi. Xorijiy psixologiyada oilaviy emotsional alienatsiya va yolg‘izlik hodisasi asosan affektiv bog‘lanish, kognitiv nomuvofiqlik, gender rollari va oilaviy tizimlar nazariyalari doirasida o‘rganilgan. Xususan, R.Veys o‘zining tipologik konsepsiyasida yolg‘izlik va emotsional begonalashuvning ikkita mustaqil shakli emotsional hamda ijtimoiy turlarini o‘zaro farqlash lozimligini asoslab beradi. R.Veys ta’kidlashicha, emotsional alienatsiya shaxs hayotida chuqur, ishonchli va emotsional …
| Mualliflar | YANGIBOYEVA, DILDORAXON |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Son | 7 |
| Betlar | 179-189 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.262 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.262 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
emotional alienation, family psychology, psychological estrangement, spousal communication, Cronbach’s alpha, Kaiser–Meyer–Olkin criterion, convergent validity, digital technologies, эмоциональное отчуждение, психология семьи, психологическое отчуждение, супружеская коммуникация, альфа Кронбаха, критерий Кайзера–Мейера– Олкина, конвергентная валидность, цифровые технологии. EMPIRICAL FOUNDATIONS FOR STUDYING EMOTIONAL ALIENATION IN UZBEK FAMILIES
Kirish. Jahon miqyosida o‘smirlar salomatligini muhofaza qilish va ularning ruhiy farovonligini ta’minlash zamonaviy ta’lim hamda sog‘liqni saqlash tizimining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylanmoqda. Ayniqsa…
Kirish. So‘nggi yillarda ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar o‘quv jarayonining mazmuni, metodlari va natijalariga nisbatan yangi talablarni shakllantirdi. An’anaviy bilimga yo‘naltirilgan ta’lim modeli…
Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida bo‘lajak pedagoglarni tayyorlash jarayonida ularning nafaqat nazariy bilimlarini, balki ijodiy tafakkuri, mustaqil fikrlash qobiliyati, pedagogik vaziyatlarga innovatsion yondashuvi va…
Kirish. Zamonaviy axborot jamiyatida ma’lumot hajmining tez sur'atlarda o‘sib borishi, murakkab va noaniq vaziyatlarda tezkor, asoslangan qaror qabul qilish zaruriyati talabalarda analitik tafakkurni rivojlantirishni…
Kirish. Bo‘lajak o‘qituvchilarning pedagogik tafakkurini rivojlantirishda kvazitadqiqotchilik metodidan samarali foydalanish uchun uni alohida, izolyatsiyalangan usul Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro…
Kirish. Raqamli transformatsiya sharoitida kompyuter injiniringi mutaxassisi faqat dasturlash tilini yoki alohida apparat platformasini biladigan ijrochi sifatida emas, balki murakkab texnik tizimlarni tahlil qiladigan…
Kirish. Dunyo miqyosida oliy ta'lim tizimini modernizatsiya qilish jarayonida muhandislik va texnologik ta'lim yo'nalishlarida kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish ustuvor vazifalardan biri sifatida e'tirof…
Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimida raqobatbardosh, mas’uliyatli va yuksak kasbiy madaniyatga ega mutaxassislarni tayyorlash ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Bunday mutaxassisni shakllantirish nafaqat chuqur…
Kirish. So‘nggi yillarda oliy ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar mutaxassislarni tayyorlash sifatiga qo‘yilayotgan talablarni tubdan o‘zgartirdi. Zamonaviy mehnat bozori sharoitida bitiruvchilardan faqat…
Kirish. Bo‘lajak o‘qituvchida pedagogik tafakkurni rivojlantirish oliy pedagogik ta’limning eng murakkab va uzoq muddatli vazifalaridan biri bo‘lib, u faqat alohida metod yoki bir martalik mashg‘ulot orqali emas, balki…