Matematik masalalarni model va sxemalar yordamida yechishga o'rgatish metodikasi

JALILOV, MUHAMMADALI

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Matnli masalalar boshlang'ich matematika kursining markaziy tarkibiy qismi bo'lib, ular orqali o'quvchi hayotiy vaziyatni matematik munosabatlar tiliga o'girishni - modellashtirishni o'rganadi. Asosiy qiyinchilik ko'pincha hisoblashda emas, balki matnni tushunish va kattaliklar o'rtasidagi munosabatlarni aniqlashda yuzaga keladi [16]. TIMSS-2023 konsepsiyasida «qo'llash» sohasi masala vaziyatini modellashtiruvchi tenglama yoki diagramma tuzishni, «mulohaza yuritish» sohasi esa bilimlar va ularning tasvirlarini o'zaro bog'lashni talab qiladi [11]. O'zbekiston 4-sinf o'quvchilari bu tadqiqotda matematikadan o'rtacha 443 ball, «mulohaza yuritish» sohasida esa 428 ball to'plagan [17], bu esa ma'lumotlar o'rtasidagi bog'lanishni ko'rish va ifodalash ko'nikmalarini maqsadli rivojlantirish zarurligini ko'rsatadi. Xalq ta'limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasida o'qitish metodlari va darsliklar asosan axborotni yodlashga qaratilgani tanqidiy fikrlash va tahlil qilish ko'nikmalari rivojlanishiga to'sqinlik qilayotgani qayd etilgan [1], Prezident qarorida amaliy misollar bilan boyitilgan darsliklar yaratish va ilg'or xorijiy tajribani joriy etish vazifasi qo'yilgan [2]. 2026- yilda muhokamaga qo'yilgan yangi davlat ta'lim standartlari loyihasida esa matematik modellashtirish muammolarni hal qilishning besh bosqichli yondashuvida alohida bosqich sifatida ajratilgan [19]. G. Pólya masalani tushunish bosqichida chizma chizish va qulay belgilar kiritishni asosiy evristik usul sifatida tavsiya etgan [15]. L.S. Vigotskiy nazariyasiga ko'ra, dastlab tashqi vosita bo'lgan model asta-sekin ichki harakat rejasiga aylanadi [18]. Mahalliy metodik an'anada qisqa yozuv, chizma, tahlil va sintez …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarJALILOV, MUHAMMADALI
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-10-04
Son9
Betlar206-215
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.679
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.679 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

primary education, word problem, model, schematic diagram, bar model, mathematical modelling, part–whole, schema-based instruction, problem solving, teaching recommendations, начальное образование, текстовая задача, модель, схема, столбчатая (ленточная) модель, моделирование, часть и целое, обучение на основе схем, решение задач, методические рекомендации. METHODOLOGY OF TEACHING PUPILS TO SOLVE MATHEMATICAL WORD PROBLEMS USING MODELS AND SCHEMES

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAJALILOV, MUHAMMADALI (2026). MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI. Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 206-215. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.679
GOST (OAK)JALILOV, MUHAMMADALI MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 9. – B. 206-215. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.679.
MLAJALILOV, MUHAMMADALI. “MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 206-215, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.679
ChicagoJALILOV, MUHAMMADALI. “MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 206-215 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.679
HarvardJALILOV, MUHAMMADALI (2026) ‘MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 206-215. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.679
BibTeX
@article{jalilovmuhammadali2026,
  title = {MATEMATIK MASALALARNI MODEL VA SXEMALAR YORDAMIDA YECHISHGA O'RGATISH METODIKASI},
  author = {JALILOV, MUHAMMADALI},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {206-215},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.679},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.679}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

JALILOV, MUHAMMADALI — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari