Oilada shaxs mas’uliyatini shakllantirishning psixologik shart-sharoitlari

NORIMBETOVA, NILUFAR

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Yosh avlodda mas’uliyat tuyg‘usini shakllantirish muammosi qadimdan pedagogika va psixologiyaning markaziy masalalaridan biri bo‘lib kelgan. Mas’uliyat shaxsning ijtimoiy etukligini belgilovchi, uning o‘z harakatlari, qarorlari va va’dalari uchun javob berishga tayyorligini ifodalovchi integrativ sifatdir. U nafaqat tashqi xulq-atvorda, balki ichki qadriyat- motivatsion tizimda ham namoyon bo‘ladi. Shaxs mas’uliyati uning ijtimoiy munosabatlar tizimidagi o‘rni, o‘zini anglashi, irodaviy boshqaruvi va hayotiy maqsadlari bilan chambarchas bog‘liq. Pedagogik amaliyotda ko‘p uchraydigan holat shundan iboratki, murakkab ijtimoiy munosabatlar sharoitida ota-onalar mas’uliyatni yo qattiq nazorat va talabchanlik orqali, yoki aksincha, to‘liq erkinlik va cheklovsizlik orqali shakllantirishga harakat qiladilar. Biroq ikkala yondashuv ham o‘z-o‘zicha samarali emas. Mas’uliyatning psixologik tabiatini chuqur tushunmasdan turib, uni faqat tashqi tarbiyaviy choralar bilan shakllantirish mumkin emas. Zero, mas’uliyat - tashqi talabning oddiy davomi emas, balki shaxsning ichki e’tiqodi, qadriyati va o‘z- o‘zini boshqarish mexanizmi natijasidir. Oila mas’uliyatni shakllantiruvchi birlamchi va eng barqaror muhit sifatida e’tirof etilgan bo‘lsa-da, uning qaysi aniq mexanizmlari orqali bu jarayon ro‘y berishi to‘g‘risida psixologiya fanida yagona tasavvur mavjud emas. Ayrim tadqiqotchilar mas’uliyatni nazorat va talabchanlik natijasi deb hisoblasa, boshqalari uni, aksincha, bolaga berilgan mustaqillik va tanlov erkinligining mahsuli deb bilishadi. Bu qarama-qarshilik mas’uliyatning ko‘p qirrali tabiatidan kelib chiqadi va uning ayrim komponentlarinigina hisobga olishdan yuzaga keladi. Adabiyotlar tahlili. …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNORIMBETOVA, NILUFAR
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-10-04
Son9
Betlar192-198
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.676
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.676 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

responsibility, family upbringing, personality, internalization, locus of control, self-regulation, parenting style, social learning, motivation, natural consequences, ответственность, семейное воспитание, личность, интериоризация, локус контроля, саморегуляция, стиль родительского воспитания, социальное научение, мотивация, естественные последствия

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APANORIMBETOVA, NILUFAR (2026). OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI. Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 192-198. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.676
GOST (OAK)NORIMBETOVA, NILUFAR OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 9. – B. 192-198. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.676.
MLANORIMBETOVA, NILUFAR. “OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 192-198, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.676
ChicagoNORIMBETOVA, NILUFAR. “OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 192-198 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.676
HarvardNORIMBETOVA, NILUFAR (2026) ‘OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 192-198. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.676
BibTeX
@article{norimbetovanilufar2026,
  title = {OILADA SHAXS MAS’ULIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PSIXOLOGIK SHART-SHAROITLARI},
  author = {NORIMBETOVA, NILUFAR},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {192-198},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.676},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.676}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari