Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimida o‘quvchilarning nafaqat bilim va ko‘nikmalarini rivojlantirish, balki ularning psixologik xavfsizligini ta’minlash ham muhim ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi. Maktab muhitida uchraydigan bulling holatlari o‘quvchilarning ruhiy salomatligi, shaxsiy rivojlanishi, akademik muvaffaqiyati hamda ijtimoiy moslashuviga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan dolzarb muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda [1]. Bullingning muntazam davom etishi jabrlanuvchilarda qo‘rquv, xavotir, o‘ziga ishonchsizlik, depressiv holatlar va ta’limga nisbatan salbiy munosabatlarning shakllanishiga olib kelishi mumkin. Shu bilan birga, bullingni sodir etuvchi o‘quvchilarda ham tajovuzkorlikning barqarorlashuvi, empatiyaning pasayishi hamda ijtimoiy me’yorlarga zid xulq-atvorning mustahkamlanishi kuzatiladi [2]. So‘nggi yillarda ta’lim psixologiyasi va rivojlanish psixologiyasi yo‘nalishlarida olib borilgan ilmiy izlanishlar bullingni faqat individual xususiyatlar mahsuli sifatida emas, balki ko‘plab ijtimoiy va psixologik omillarning o‘zaro ta’siri natijasida shakllanuvchi murakkab hodisa sifatida talqin etmoqda [3]. Bunda oiladagi tarbiya uslubi, ota-onalar va farzand o‘rtasidagi emotsional yaqinlik, tengdoshlar guruhi, maktabning psixologik iqlimi, o‘qituvchi-o‘quvchi munosabatlari, shaxsning emotsional intellekti, empatiya darajasi va o‘z-o‘zini boshqarish ko‘nikmalari asosiy determinantlar sifatida namoyon bo‘ladi. Mazkur omillar bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, ularning uyg‘un yoki nomutanosib rivojlanishi o‘quvchi xulq-atvorining yo‘nalishini belgilaydi. Bullingning shakllanish mexanizmlarini chuqur tahlil qilish bugungi kunda alohida ilmiy ahamiyat kasb etmoqda. Chunki ta’lim muassasasida yuzaga keladigan zo‘ravonlik holatlari faqat ikki yoki undan ortiq o‘quvchi o‘rtasidagi nizolar bilan cheklanib qolmay, balki …
| Mualliflar | G'AYBULLOYEV, ALISHER |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Son | 7 |
| Betlar | 249-256 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.301 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.301 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
bullying, school students, socio-psychological determinants, aggression, emotional intelligence, empathy, family environment, peer influence, school climate, prevention, буллинг, школьники, социально-психологические детерминанты, агрессия, эмоциональный интеллект, эмпатия, семейная среда, влияние сверстников, школьный климат, профилактика
Kirish. XXI asr ta'lim tizimi raqamli transformatsiya jarayonini boshdan kechirmoqda. Ayniqsa, generativ sun'iy intellekt (Generative Artificial Intelligence – GenAI) texnologiyalarining ommalashuvi ta'limning mazmuni…
Introduction. In the era of globalization and rapid development of digital technologies, the education system is facing entirely new challenges. In modern society, successful individuals are expected not only to acquire…
Introduction. The globalization of science and technology necessitates the development of specialized language skills in non-linguistic academic fields, particularly physics. English has become the lingua franca of…
Kirish. Yosh avlodni ma’naviy-axloqiy va intellektual rivojlantirish, ularning huquq hamda qonuniy manfaatlarini muhofaza qilish, deviant va huquqbuzarlik xulq-atvorining oldini olish yangi O‘zbekistonni barpo etish…
Kirish. Informatika fanini o‘qitishda interaktiv raqamli platformalardan foydalanish o‘quv jarayonini tayyor ma’lumotlarni o‘zlashtirishdan mustaqil izlanish, yangicha yechim ishlab chiqish va amaliy mahsulot yaratishga…
Kirish. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida ta'lim tizimi oldiga yuqori kasbiy salohiyatga ega, mustaqil fikrlaydigan, innovatsion yondashuvlarga tayangan holda pedagogik faoliyatni amalga oshira…
Kirish. “Akusherlik va ginekologiyada hamshiralik ishi” - ta’lim yo‘nalishining eng mas’uliyatli klinik fanlaridan biri bo‘lib, uning o‘zlashtirilishi bevosita ona va bola salomatligini muhofaza qilish sifatiga ta’sir…
Kirish. XXI asr ta’lim tizimi raqamli transformatsiya jarayonlarini boshdan kechirmoqda. Sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim mazmuni, o‘qitish metodlari hamda bilim va kompetensiyalarni…
Kirish. Zamonaviy tashkilotlar faoliyatining barqarorligi va raqobatbardoshligi nafaqat moddiy resurslar yoki texnologik imkoniyatlarga, balki inson kapitalidan samarali foydalanish darajasiga ham bevosita bog‘liq…
Kirish. Bugungi kunda ta’lim tizimida yuz berayotgan tub islohotlar pedagog kadrlarning nafaqat kasbiy bilim va ko‘nikmalarini, balki ularning shaxsiy-psixologik rivojlanishini ham ta’minlashni talab qilmoqda. Jamiyat…