Эхинококкоз касаллиги билан касалланишнинг кўп йиллик динамикасини таҳлили

Файзибоев П.Н., Файзибоев Б.П.

Гуманитар ва табиий фанлар журнали · 2025-yil

Annotatsiya

Кириш. Бизга маълумки, эхинококкоз билан касалланиш кўпгина мамлакатларда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам ҳали ҳануз кенг тарқалган касаллик бўлиб қолмоқда. Шуни такдлаб ўтиш жоизки, эхинококкоз инсонлар учун жиддий касаллик бўлиб айниқса жигар ва ўпка органларини зарарлайди. Эхинококкоз касаллигида қўзғатувчи 80% жигар ва ўпкани, камроқ ҳолларда бошқа органларни зарарлайди. Касалликнинг долзарблиги, даволаш йўлининг нотўғри қўйилганлиги, ташхиснинг қийинлиги ва оғир асоратларнинг юзага келиши билан тушинтирилади[2]. Дунё бўйича умумий юқумли касалликлар ичида эхинококкоз касаллигининг тарқалганлиги 0,05% дан 1,5% гача ташкил қилади. Бу кўрсаткич географик-иқлим зоналарга ҳамда санитария хизмати ва аҳолининг турмуш маданиятига боғлиқ[4]. Мақсад: Касалланишнинг ҳудудлар бўйича тарқалганлигини аниқлаш мақсадида Самарқанд вилояти мисолида шаҳар ва туманларидаги касалланиш ҳолатини таҳлил қилиш, ушбу маълумотлар асосида касаллигини келтириб чиқарувчи омилларни аниқлаш ва эпидемиологик назоратини такомиллаштириш. Эхинококкоз касаллигида эпидемиологик назорат тизимини ва профилактикасини такомиллаштириш натижасида касалланишнинг камайтиришга имкониятлар яратишдан иборат. Тадқиқот материаллари ва усуллари: Самарқанд вилояти Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлги хизматининг Эхинококкоз билан касалланиши бўйича 2012-2022 йиллардаги расмий ҳисоботлари. Иш бажарилишида эпидемиологик, гелминтологик ва статистик усуллардан фойдаланилади. Натижа. Ўзбекистон республикасининг Самарқанд вилоятида касалланиш кўрсаткичларини ёшлар бўйича таҳлил қилганимизда 14-20 ёшлилар-13%, 21-28 ёшлилар-31%, 29-36 ёшлилар- 21%, 37-44 ёшлилар-11% ни ташкил қилди. Демак, аҳолининг асосан ишга яроқли ёшларида касаллик энг кўп қайд қилинмоқда.Олиб борилган тадқиқотлар натижасида шу нарса маълум бўлдики, эхинококкоз билан касалланишни ёшга нисбатан ажратиш шуни кўрсатадики, бу касаллик билан 50 ёшгача бўлган кишилар ва болалар касалланар экан, бу 78,8 %ни ташкил этади. Эркаклар ва аёллар деярли бир хил даражада касалланганлиги қайд этилди. Хулоса: Эпидемиологик ва ветеринария назоратининг сусайиши, аҳолининг бу касалликнинг оқибатлари ҳақида етарли маълумотга эга эмаслиги касалланиш ҳолатларининг кўпайишига сабаб бўлмоқда. Юқорида қайд қилинган маълумотлар эхинококкознинг замонавий эпидемиологик хусусиятларини ўрганиш, эхинококкоз касаллиги диагностикасини самарадорлигини ошириш, синов тизимларини такомиллаштиришни тақозо қилади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarФайзибоев П.Н., Файзибоев Б.П.
JurnalГуманитар ва табиий фанлар журнали
NashriyotEMU University
ISSN2026-2027, 2181-4007
Nashr sanasi2025-12-10
Son28
Betlar128-134
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTibbiyot
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

эхинококкоз, касаллик, жигар ва ўпка, ташхис, юқумли касаллик қўзғатувчи, эпидемиологик назорат.

Ilmiy soha

Tibbiyot

Iqtibos keltirish

APAФайзибоев П.Н., & Файзибоев Б.П. (2025). ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ. Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (28), 128-134. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3028
GOST (OAK)Файзибоев П.Н., Файзибоев Б.П. ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ // Гуманитар ва табиий фанлар журнали. – 2025. – № 28. – B. 128-134.
MLAФайзибоев П.Н., and Файзибоев Б.П. “ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (28), 128-134, 2025. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3028
ChicagoФайзибоев П.Н., and Файзибоев Б.П. “ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ.” Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (28), 128-134 (2025). https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3028
HarvardФайзибоев П.Н., and Файзибоев Б.П (2025) ‘ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ’, Гуманитар ва табиий фанлар журнали, (28), 128-134. https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3028
BibTeX
@article{article2025,
  title = {ЭХИНОКОККОЗ КАСАЛЛИГИ БИЛАН КАСАЛЛАНИШНИНГ КЎП ЙИЛЛИК ДИНАМИКАСИНИ ТАҲЛИЛИ},
  author = {Файзибоев П.Н. and Файзибоев Б.П.},
  journal = {Гуманитар ва табиий фанлар журнали},
  year = {2025},
  number = {28},
  pages = {128-134},
  url = {https://journals.tnmu.uz/index.php/gtfj/article/view/3028}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Гуманитар ва табиий фанлар журнали jurnalidan boshqa maqolalar

Гуманитар ва табиий фанлар журнали — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Файзибоев П.Н. — boshqa maqolalari

Tibbiyot sohasidagi boshqa maqolalar

Tibbiyot sohasidagi OAK jurnallari