XII асрда Мовароуннаҳрда фаолият юритган ҳанафий мазҳаби намоёндаларидан бири Сирожиддин Ўший калом, фиқҳ ва ҳадис соҳаларида салмоқли илмий мерос қолдирган. Олимнинг ақида илмига бағишланган «Бад ал-амолий» асари нафақат Мовароуннаҳр, балки мотуридийлик ақидаси тарқалган барча минтақа мадрасаларида дарслик вазифасини ўтаган. Шу билан бирга, ушбу асар дунёнинг бир неча тилларига ўгирилиб, замонавий тадқиқотчилар томонидан ҳам кенг миқёсда ўрганиб келинмоқда. Олимнинг ақида илмидан бошқа фиқҳ ва ҳадис илмида қолдирган илмий мероси ҳам эътиборга сазовор. Унинг «Фатовои сирожия» асари муаллифдан воқеликда сўралган нодир фатволарни мужассам этиш баробарида, ўзидан олдинги манбаларда келган фатволарнинг энг ишончлиларини саралаб олгани билан ажралиб туради. Мазкур асардан муаллифдан сўнг фаолият юритган кўплаб олимлар томонидан иқтибос олинган. Масалан, «Фатовои оламгирия» фатволар тўпламида «Фатовои сирожия»га уч юзга яқин ўринда, «ал-Баҳр ар-роиқ» ҳамда «Радд ал-мухтор» асарида юздан ортиқ масалада ушбу асарга мурожаат этилган. Шунга кўра, асарнинг ҳанафий мазҳабидаги аҳамияти юқори бўлгани билинади. Сирожиддин Ўшийнинг ҳадис илмига оид «Нисоб ал-ахбор» ҳамда «Муснаду Анас ибн Молик» асарлари мавжуд. «Нисоб ал-ахбор» асарини муаллиф ўзининг «Ғурар ал-ахбор» асаридан қисқартириб олган. Мазкур асарда одоб ва фазилатларга оид 1001та ҳадис жамланган. Олимнинг «Муснаду Анас ибн Молик» асарида эса, муаллифнинг саҳоба Анас ибн Моликка етиб борувчи санадлар орқали ривоят қилган 300дан ортиқ ҳадислар келтирилган.
| Mualliflar | Umaraliyev, Sherzodjon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2026-01-10 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Betlar | 123-131 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2024-1/14 · Maqolaning asl sahifasi
Мовароуннаҳр, ҳанафий фиқҳи, ҳадис, ақида, Сирожиддин Ўший, Фарғона, «Фатовои сирожия», «Шарҳу Манзума фи-л-хилоф», «Нисоб ал-ахбор», «Муснаду Анас ибн Молик».
В статье речь идёт о деятельности Ходжа Ахрара (ХV в) как предводителя тариката накшбандийа, в частности, о заботе жизни простых людей (передача им земли, сокращения взимаемых налогов), примирении Темуридов при их ссоре…
Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази 2020 йил 11 августда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг ПҚ-4802-сонли Қарори асосида ташкил этилган. Марказ олдига Имом Мотуридий ва унинг издошлари…
Ўзбекистонда «Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси» ташкил этилиши минтақадаги мусулмон аҳолининг диний-ижтимоий ҳаётида муҳим ўрин тутди. ХХ асрнинг 60-йилларидан бошлаб Собиқ Иттифоқ ўзининг мусулмон…
Мовароуннаҳр уламолари фиқҳда ҳам, ақидада ҳам Имом Абу Ҳанифанинг мазҳабига эргашиб, турли оқим ва фирқа вакиллари билан баҳс-мунозара қилиш орқали мазкур мазҳабни ўлкада ривожланиши ва кенг ёйилишига ҳисса қўшганлар…
Zihin felsefesinin tartışmalı konuları içerisinde sayılabilecek olan kendilik problemi, tarihsel süreç içerisinde okunduğunda töz fikrinin kabulü veya reddi ile doğrudan ilişkili bir konu olarak görünmektedir. Descartes…
Мақолада XII–XIII асрларда ёзилган «ал-Кашшоф», «Мадорик ат-танзил», «Анвор ат-танзил» каби машҳур тафсирларга шарҳ ва ҳошиялар ёзиш, тўлиқ тафсирлардан кўра маълум суралар тафсирига бағишланган асарлар ёзиш Темурийлар…
İbn Sa‘d’ın Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kebîr isimli eseri tabakat türünün ilk örneği ve erken dönem kaynaklarından biri olması sebebiyle klasik kaynaklar arasında önemli bir yere sahiptir. Sünni kaynaklar içerisinde zikredilen…
Мовароуннаҳр, Хуросон диёрларида VII/XIII асрда яшаб ижод қилган, ўз даврининг кўзга кўринган етук алломаси ҳисобланган Рукниддин Убайдуллоҳ ибн Муҳаммад Самарқандий усул ал-фиқҳ ва бошқа илмларда улкан мерос қолдирган…
Ушбу мақолада ХХI асрга келиб кундан-кунга турли кўринишларда намоён бўлаётган глобал ижтимоий муаммоларга ечимлар топишнинг механизмларидан бири бўлган диний фатво бериш мавзусига доир фикрлар билдирилади. Мақолада…
XI–XII асрларда Мовароуннаҳрда фиқҳ илми ривожининг олтин даври ҳисобланади. Ҳанафий фиқҳи илмининг иккинчи йирик соҳаси «фуруъ ал-фиқҳ» илми бўлиб, у «усул ал-фиқҳ» илмида белгилаб берилган қоидалар асосида ишлаб…