XII асрда Мовароуннаҳрда фаолият юритган ҳанафий мазҳаби намоёндаларидан бири Сирожиддин Ўший калом, фиқҳ ва ҳадис соҳаларида салмоқли илмий мерос қолдирган. Олимнинг ақида илмига бағишланган «Бад ал-амолий» асари нафақат Мовароуннаҳр, балки мотуридийлик ақидаси тарқалган барча минтақа мадрасаларида дарслик вазифасини ўтаган. Шу билан бирга, ушбу асар дунёнинг бир неча тилларига ўгирилиб, замонавий тадқиқотчилар томонидан ҳам кенг миқёсда ўрганиб келинмоқда. Олимнинг ақида илмидан бошқа фиқҳ ва ҳадис илмида қолдирган илмий мероси ҳам эътиборга сазовор. Унинг «Фатовои сирожия» асари муаллифдан воқеликда сўралган нодир фатволарни мужассам этиш баробарида, ўзидан олдинги манбаларда келган фатволарнинг энг ишончлиларини саралаб олгани билан ажралиб туради. Мазкур асардан муаллифдан сўнг фаолият юритган кўплаб олимлар томонидан иқтибос олинган. Масалан, «Фатовои оламгирия» фатволар тўпламида «Фатовои сирожия»га уч юзга яқин ўринда, «ал-Баҳр ар-роиқ» ҳамда «Радд ал-мухтор» асарида юздан ортиқ масалада ушбу асарга мурожаат этилган. Шунга кўра, асарнинг ҳанафий мазҳабидаги аҳамияти юқори бўлгани билинади. Сирожиддин Ўшийнинг ҳадис илмига оид «Нисоб ал-ахбор» ҳамда «Муснаду Анас ибн Молик» асарлари мавжуд. «Нисоб ал-ахбор» асарини муаллиф ўзининг «Ғурар ал-ахбор» асаридан қисқартириб олган. Мазкур асарда одоб ва фазилатларга оид 1001та ҳадис жамланган. Олимнинг «Муснаду Анас ибн Молик» асарида эса, муаллифнинг саҳоба Анас ибн Моликка етиб борувчи санадлар орқали ривоят қилган 300дан ортиқ ҳадислар келтирилган.
| Mualliflar | Umaraliyev, Sherzodjon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashriyot | Ўзбекистон Халқаро ислом академияси |
| ISSN | 2181-1881, 2181-189X |
| Nashr sanasi | 2026-01-10 |
| Jild | 4 |
| Son | 1 |
| Betlar | 123-131 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Islomshunoslik |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2024-1/14 · Maqolaning asl sahifasi
Мовароуннаҳр, ҳанафий фиқҳи, ҳадис, ақида, Сирожиддин Ўший, Фарғона, «Фатовои сирожия», «Шарҳу Манзума фи-л-хилоф», «Нисоб ал-ахбор», «Муснаду Анас ибн Молик».
| APA | Umaraliyev, Sherzodjon (2026). СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ. Мотуридийлик, 4(1), 123-131. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Umaraliyev, Sherzodjon СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ // Мотуридийлик. – 2026. – T. 4, № 1. – B. 123-131. – DOI: 10.47980/moturidiy/2024-1/14. |
| MLA | Umaraliyev, Sherzodjon. “СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ.” Мотуридийлик, 4(1), 123-131, 2026. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
| Chicago | Umaraliyev, Sherzodjon. “СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ.” Мотуридийлик, 4(1), 123-131 (2026). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
| Harvard | Umaraliyev, Sherzodjon (2026) ‘СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ’, Мотуридийлик, 4(1), 123-131. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2024-1/14 |
| BibTeX | @article{umaraliyevsherzodjon2026,
title = {СИРОЖИДДИН ЎШИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИ},
author = {Umaraliyev, Sherzodjon},
journal = {Мотуридийлик},
year = {2026},
volume = {4},
number = {1},
pages = {123-131},
doi = {10.47980/moturidiy/2024-1/14},
url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2024-1/14}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ушбу мақолада ХХI асрга келиб кундан-кунга турли кўринишларда намоён бўлаётган глобал ижтимоий муаммоларга ечимлар топишнинг механизмларидан бири бўлган диний фатво бериш мавзусига доир фикрлар билдирилади. Мақолада…
İbn Sa‘d’ın Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kebîr isimli eseri tabakat türünün ilk örneği ve erken dönem kaynaklarından biri olması sebebiyle klasik kaynaklar arasında önemli bir yere sahiptir. Sünni kaynaklar içerisinde zikredilen…
Zihin felsefesinin tartışmalı konuları içerisinde sayılabilecek olan kendilik problemi, tarihsel süreç içerisinde okunduğunda töz fikrinin kabulü veya reddi ile doğrudan ilişkili bir konu olarak görünmektedir. Descartes…
Ўзбекистонда «Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси» ташкил этилиши минтақадаги мусулмон аҳолининг диний-ижтимоий ҳаётида муҳим ўрин тутди. ХХ асрнинг 60-йилларидан бошлаб Собиқ Иттифоқ ўзининг мусулмон…
В статье речь идёт о деятельности Ходжа Ахрара (ХV в) как предводителя тариката накшбандийа, в частности, о заботе жизни простых людей (передача им земли, сокращения взимаемых налогов), примирении Темуридов при их ссоре…
Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази 2020 йил 11 августда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг ПҚ-4802-сонли Қарори асосида ташкил этилган. Марказ олдига Имом Мотуридий ва унинг издошлари…
Мовароуннаҳр уламолари фиқҳда ҳам, ақидада ҳам Имом Абу Ҳанифанинг мазҳабига эргашиб, турли оқим ва фирқа вакиллари билан баҳс-мунозара қилиш орқали мазкур мазҳабни ўлкада ривожланиши ва кенг ёйилишига ҳисса қўшганлар…
Мақолада XII–XIII асрларда ёзилган «ал-Кашшоф», «Мадорик ат-танзил», «Анвор ат-танзил» каби машҳур тафсирларга шарҳ ва ҳошиялар ёзиш, тўлиқ тафсирлардан кўра маълум суралар тафсирига бағишланган асарлар ёзиш Темурийлар…
Мовароуннаҳр, Хуросон диёрларида VII/XIII асрда яшаб ижод қилган, ўз даврининг кўзга кўринган етук алломаси ҳисобланган Рукниддин Убайдуллоҳ ибн Муҳаммад Самарқандий усул ал-фиқҳ ва бошқа илмларда улкан мерос қолдирган…
XI–XII асрларда Мовароуннаҳрда фиқҳ илми ривожининг олтин даври ҳисобланади. Ҳанафий фиқҳи илмининг иккинчи йирик соҳаси «фуруъ ал-фиқҳ» илми бўлиб, у «усул ал-фиқҳ» илмида белгилаб берилган қоидалар асосида ишлаб…
Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…
This article sheds light on changes in biomass formation and antimicrobial activity against test pathogenic strains under theinfluence of epigenetic modifiers and elicitors of the endophytic fungus Penicillium…
Shahimardonsoy covered issues such as the soil in the river basin and measures to increase its condition, salinity and fertility, theflora and fauna present in the basin landscape and their conservation.