Kirish. Zamonaviy psixologiya va pedagogika fanida bolaning intellektual rivojlanishi, bilish faoliyatining shakllanishi hamda shaxs sifatida kamol topishida oilaviy tarbiya muhitining o‘rni alohida ilmiy ahamiyat kasb etmoqda. Bola hayotining dastlabki bosqichlarida egallaydigan bilimlari, atrof-muhitni anglash usullari, fikrlash faoliyati va muammoli vaziyatlarga munosabati, avvalo, uning oiladagi tajribasi hamda yaqin ijtimoiy munosabatlari asosida shakllanadi. Shu sababli oilani bolaning kognitiv rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi birlamchi psixologik makon sifatida o‘rganish dolzarb ilmiy masalalardan biridir. Kognitiv jarayonlar insonning borliqni anglash, axborotni qabul qilish, qayta ishlash va undan amaliy faoliyatda foydalanish imkonini beruvchi murakkab psixologik tizim hisoblanadi. Diqqat, idrok, xotira, tafakkur, tasavvur va nutq kabi jarayonlarning rivojlanishi bolaning o‘quv faoliyati, ijtimoiy moslashuvi hamda kelgusidagi shaxsiy muvaffaqiyatlari uchun muhim poydevor yaratadi. Mazkur jarayonlarning shakllanishi faqat biologik yetilish bilan emas, balki bolaning ijtimoiy tajribasi, muloqot muhiti va tarbiyaviy ta’sirlar bilan ham chambarchas bog‘liqdir. Oilaviy tarbiya jarayonida ota-onaning bolaga bo‘lgan munosabati, muloqot shakli, qo‘llab- quvvatlash darajasi va tarbiyaviy yondashuvlari bolaning kognitiv faolligini belgilovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Oilada bolaning fikrini erkin ifodalashi, savol berishi, mustaqil qaror qabul qilishga yo‘naltirilishi uning tafakkur jarayonlarini faollashtiradi. Aksincha, haddan tashqari nazorat, doimiy tanqid yoki emotsional befarqlik bolaning bilish faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ijtimoiy-psixologik yondashuv nuqtayi nazaridan qaralganda, bolaning kognitiv rivojlanishi shaxs va muhit o‘rtasidagi …
| Mualliflar | VAYDULLAYEVA, MADINABONU |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-08-10 |
| Son | 7 |
| Betlar | 306-312 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.315 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.315 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
family education, cognitive processes, child development, social-psychological determinants, thinking, memory, attention, perception, parent-child relationships, family psychological environment, семейное воспитание, когнитивные процессы, развитие ребёнка, социально-психологические детерминанты, мышление, память, внимание, восприятие, родительские отношения, психологический климат семьи
Kirish. O‘zbekiston Respublikasi so‘nggi bir necha yil ichida ta’lim sohasida misli ko‘rilmagan islohot to‘lqinini boshdan kechirmoqda. «O‘zbekiston - 2030» strategiyasi va «Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi»…
Kirish. Bugungi globallashuv, raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim tizimiga mutlaqo yangi talablarni qo‘ymoqda. Zamonaviy jamiyat sharoitida ta’limning asosiy vazifasi…
Kirish. Para-o‘q otishda bir xil musobaqa bali turli mexanizmlar hisobiga yuzaga kelishi mumkin. Sportchilardan birida qurolni nishon markaziga olib kirish yo‘li ortiqcha uzayadi, boshqasida o‘q uzish oldidan ushlab…
Kirish. So‘nggi yillarda tashkilotlar faoliyatida inson omili strategik resurs sifatida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Texnologik taraqqiyot, iqtisodiy raqobatning kuchayishi va mehnat bozoridagi dinamik…
Kirish. Sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi insonning axborot olish, bilim yaratish, muloqot qilish va qaror qabul qilish jarayonlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, generativ sun’iy…
Kirish. Xalqaro tadqiqotlar virtual simulyatsiya texnologiyalarining tibbiy ta’limdagi yuqori didaktik samaradorligini tasdiqlaydi [5; 6; 7]. Biroq ularning natijadorligi texnologiyaning o‘ziga emas, balki pedagogik…
Kirish. Zamonaviy huquqni muhofaza qilish tizimida prokuratura xodimlarining kasbiy faoliyati tobora murakkablashib borayotgan ijtimoiy-huquqiy jarayonlar bilan bog‘liq bo‘lib, ulardan nafaqat yuqori darajadagi huquqiy…
Kirish. Ta’lim jarayonining raqamli muhitga ko‘chib borishi bo‘lajak informatika o‘qituvchisidan texnik vositalarni bilish bilangina cheklanmaydigan, balki yangi pedagogik vaziyatlarni tasavvur qilish va ularni raqamli…
Kirish. Bugungi kunda sun’iy intellekt texnologiyalarining inson faoliyatining turli sohalariga jadal kirib kelishi psixologiya fanining oldiga yangi ilmiy muammolarni qo‘ymoqda. Ayniqsa, generativ sun’iy intellekt…
Kirish. Zamonaviy jamiyatda oilaviy munosabatlarning psixologik barqarorligini ta’minlash masalasi shaxs rivojlanishi va ijtimoiy muhit bilan uyg‘unlashuvining muhim omillaridan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda. Oila…