Қуръони каримнинг ўрта аср мусулмон халқлари адабиётига таъсири натижасида бир қатор мумтоз адабиёт намуналари вужудга келган. Олтин Ўрда адабиётига мансуб илк бор туркий тилда ёзилган «Қисаси Рабғузий» асари ҳам ана шундай диний-дидактик асар бўлиб, унинг манбасини ислом динининг муқаддас китоби Қуръон ташкил этади. Ўрта асрларда ёзилган мумтоз адабиёт намуналарида Қуръон оятлари ҳамда пайғамбар ҳадисларидан олинган парчаларни асар таркибига киритиб, маънони кучайтириш, асар тилини безаш кенг анъана бўлган. Мумтоз шарқ адабиётида асарда Қуръон оятлари ва ҳадисларни келтириш усули – иқтибос санъати ҳисобланиб, у тақдим этилаётган маълумотни қувватлаш ва далиллаш мақсадида қўлланган. «Қисаси Рабғузий» асарида ҳам Қуръон оятларидан келтирилган намуналар миқдори кўпчиликни ташкил этади. Мақолада оятлар иқтибос ва бароъату-л-истиҳлол санъати нуқтаи назаридан таҳлил қилиниб, уларни туркий матн таркибида қўллашнинг услубий хусусиятлари изоҳланган. Иқтибоснинг қисман ва тўлиқ келтирилган, шунингдек, маъноси сақланган ва маъноси кўчган турлари мавжудлиги ҳамда оятлар туркий матн таркибида иқтибоснинг ўзгаришсиз ва бир оз ўзгартириш ҳамда маънога ишора қилиш усуллари орқали қўллангани, уларнинг аксариятини ўзгаришсиз (айнан) кўчирилган иқтибослар ташкил қилиши мисоллар орқали ёритилган. Асарда ўзгартириш ва маънога ишора қилиш усуллари орқали иқтибос келтириш ҳолатлари озчиликни ташкил қилган, жузъий ўзгартириш орқали қўлланган иқтибосларда оятлар маъноси сақланган. «Қисаси Рабғузий»да Қуръони каримнинг етмиш тўққизта суранинг тўққиз юз олтмиш саккиз ояти иқтибос тарзида келтирилгани, қисса таркиби ва шеърий парчаларда иқтибоснинг шаклий жиҳатдан қисман ва тўлиқ, маъно жиҳатдан маъноси сақланган ва маъноси кўчган турлари қўлланганлиги аниқланган.
| Mualliflar | SAGDULLAEVA, Dilfuza |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashriyot | Ўзбекистон Халқаро ислом академияси |
| ISSN | 2181-1881, 2181-189X |
| Nashr sanasi | 2025-05-02 |
| Jild | 3 |
| Son | 4 |
| Betlar | 156-162 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Islomshunoslik |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2023-4/20 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/20 · Maqolaning asl sahifasi
Қуръон оятлари, иқтибос, бароат ал-истиҳлол, усуллар, балоғат илми, тамойил, адабиёт, услубий хусусиятлар
| APA | SAGDULLAEVA, Dilfuza (2025). РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ. Мотуридийлик, 3(4), 156-162. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/20 |
|---|---|
| GOST (OAK) | SAGDULLAEVA, Dilfuza РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 4. – B. 156-162. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/20. |
| MLA | SAGDULLAEVA, Dilfuza. “РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ.” Мотуридийлик, 3(4), 156-162, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/20 |
| Chicago | SAGDULLAEVA, Dilfuza. “РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ.” Мотуридийлик, 3(4), 156-162 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/20 |
| Harvard | SAGDULLAEVA, Dilfuza (2025) ‘РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ’, Мотуридийлик, 3(4), 156-162. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/20 |
| BibTeX | @article{sagdullaevadilfuza2025,
title = {РАБҒУЗИЙ ИЖОДИДА ОЯТЛАРНИ ҚЎЛЛАШНИНГ УСЛУБИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ},
author = {SAGDULLAEVA, Dilfuza},
journal = {Мотуридийлик},
year = {2025},
volume = {3},
number = {4},
pages = {156-162},
doi = {10.47980/moturidiy/2023-4/20},
url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/20}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Марказий Осиёнинг моддий ва маънавий тамаддуни узоқ ўтмишга бориб тақалади. Чунончи минтақанинг барча шаҳарлари орқали Буюк Ипак йўлининг ўтиши моддий ва маънавий ривожланишига ҳамда халқаро савдо алоқаларининг…
Жаҳон мамлакатларида ислом тарихи ва маданиятини ўрганиш жараёнида бирламчи тарихий манбаларга алоҳида эътибор қаратилади. Улар орасида биографик туркумдаги сийрат ва тарожим китоблари алоҳида ўрин эгаллайди. Ушбу…
Maqolada Alixonto‘ra Sog‘uniyning ilmiy-faoliyati davomida yozgan asarlarini va ularning tasnifi haqida so‘z boradi. Sobiq sovet tuzumi XX asrning eng insonparvar, betakror, buyuk asarlarini qabul qilishga tish-tirnog‘i…
Ҳадис тўпламлари орасида арбаин асарлар энг кўп тарқалган китоб тури ҳисобланади. Арбаин китоб муаллифга катта талаблар қўймайди. Зеро, унда 40 та ҳадис бўлиши унинг ягона шарти ҳисобланади.Арбаин ёзишга туртки бўлган…
«Miftoh al-ulum» asari sohaning boshqa manbalaridan o‘zgacha talqin usuliga ega ekanligi bilan farqlanib turadi. Abu Ya‘qub Sakkokiy asardagi mavzuni alohida yondashuv asosida yozganligini har birida sezish mumkin…
Bu maqolada Amir Xusrav Dehlaviyning ruboiy janridagi ulkan merosi o‘rganishga harakat qilingan. Maqolaning maqsadi shoir asarlaridagi mafkuraviy va badiiy usulni o‘rganish, shoirning ruboiy janridagi mahoratini…
Бу илмий мақолада қомусий аллома Абу Абдуллоҳ Муҳаммад ибн Али Ҳаким Термизий қаламига мансуб "Ал-Амсол мин ал-Китоб вас-сунна" (Қуръон ва суннатдан масаллар) номли асари манбашунослик жиҳатдан таҳлил этилди. Унинг…
Маҳмуд Замахшарий ислом илмлари, хусусан, тафсиршуносликка катта ҳисса қўшган олимлардан саналади. Унинг филологик шарҳ сифатида танилган “Кашшоф” асари илмий меросининг гултожи саналади. Асарнинг муҳимлиги сабабли…
Ислом бағрикенглик, мўътадиллик ҳамда маърифат дини ҳисобланади. Ушбу диннинг муқаддас манбалари, хусусан, Қуръон ва ҳадисларда мусулмонлар ўртасида ўзаро адоват, нафрат ва бўлинишга сабаб бўладиган ҳар қандай…
Мақолада ислом динида аёл зотининг қадрланиши, унинг насл бардавомлиги ва баркамоллигини таъминловчи асосий шахс экани таҳлилий ёритиб берилган. Жоҳилият даврига хос қарашлар ва бошқа динларнинг бу борадаги фикрлари…
Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Мақолада Носуриддин Рабғузийнинг Қисаси Рабғузий асари, унда тилга олинган тарихий шахслар, саҳобалар ва ислом уламолари сиймоси ҳамда уларнинг бадиий талқини тадқиқ этилган.
The semantic analysis of the different shades of meaning of the lexeme “Islam” in the Qur’an, which is the main source of the Islamic religion, is important for determining the origin, development and place of this…
This article examines the classification of the category "harf” within the Arabic language’s system of parts of speech. It analyses the views of Arabic grammarians and Oriental scholars in a comparative manner and…
The investigation of derivational features of the units, created with the participation of Arabic loanwords of “Qisasi Rabguzi”, serve to define the changes, made with Arabic words in the system of Turkic languages of…
The given article deals with the Arabic religious terms, given in the work “Kisasi Rabguzi”, a classic literary source on the history of the prophets, firstly written in Turkish language on the basis of the Qur’anic…
In the contemporary era of globalisation, the cultivation of mutual understanding between diverse cultures and civilisations, in addition to the countering of the vices of extremism and fanaticism, has become…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…
This article sheds light on changes in biomass formation and antimicrobial activity against test pathogenic strains under theinfluence of epigenetic modifiers and elicitors of the endophytic fungus Penicillium…
Shahimardonsoy covered issues such as the soil in the river basin and measures to increase its condition, salinity and fertility, theflora and fauna present in the basin landscape and their conservation.