Марказий Осиёнинг моддий ва маънавий тамаддуни узоқ ўтмишга бориб тақалади. Чунончи минтақанинг барча шаҳарлари орқали Буюк Ипак йўлининг ўтиши моддий ва маънавий ривожланишига ҳамда халқаро савдо алоқаларининг мустаҳкамланишига олиб келган. Дастлаб моддий кўринишда ривожланишнинг илк белгилари намоён бўлган бўлса, кейинги босқичларда илм-фан ривожи, маънавий жиҳатлар асос бўлганлигини тарихий жараёнлар таҳлили кўрсатади. Аслида моддий ривожланиш жараёнларини маънавий тамаддунни илк босқичларига қараб бориш сифатида баҳолаш мумкин. Маънавий ривожланиш эса, минтақамизда турли даврларда фаолият юритган илмий масканларнинг илм-фан ривожига қўшган ҳиссаси билан белгиланган ҳамда буюк кашфиётлар бунинг самараси ўлароқ юзага келган. Бу эса, дунё тамаддуни ривожида Шарқ ренессансининг биринчи, иккинчи босқичини бошлаб берган. Шу жиҳатдан, Бухородаги «Сиван ал-ҳикма» (Х аср), Хоразмдаги ал-Маъмун (ХI аср), Самарқанддаги Улуғбек академияси (ХIV аср) ва Ҳиротдаги «Бойсунғур академияси» (ХV аср) каби илмий масканларда табиий фанлар билан бир қаторда, адабиётшунослик, педагогика, тарих, мантиқ ҳамда ислом илмларидан фиқҳ, калом, тасаввуф борасида фундаментал тадқиқотларнинг олиб борилиши илм-фан тамаддунини белгилаб берган. Шундан келиб чиқиб, Марказий Осиё цивилизацияси икки жиҳат асосида ривож топганлиги таҳлиллар асосида тадқиқ этилган. Хусусан, биринчидан, моддий кўринишда цивилизацион жараёнларнинг илк белгилари асосида, кейинги босқич ёки даврларда эса. маънавий, яъни илм-фан ривожи орқали таъсир кўрсатганлиги тарихий таҳлиллар орқали ёритиб берилган.
| Mualliflar | AZIMOVA, Lola |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashriyot | Ўзбекистон Халқаро ислом академияси |
| ISSN | 2181-1881, 2181-189X |
| Nashr sanasi | 2025-05-02 |
| Jild | 3 |
| Son | 4 |
| Betlar | 115-121 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Islomshunoslik |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2023-4/15 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/15 · Maqolaning asl sahifasi
цивилизация, илм-фан, ривожланиш, ислом, маскан, тарих, маданият, маърифат, минтақа, кашфиёт
| APA | AZIMOVA, Lola (2025). Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни. Мотуридийлик, 3(4), 115-121. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/15 |
|---|---|
| GOST (OAK) | AZIMOVA, Lola Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 4. – B. 115-121. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/15. |
| MLA | AZIMOVA, Lola. “Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни.” Мотуридийлик, 3(4), 115-121, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/15 |
| Chicago | AZIMOVA, Lola. “Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни.” Мотуридийлик, 3(4), 115-121 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/15 |
| Harvard | AZIMOVA, Lola (2025) ‘Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни’, Мотуридийлик, 3(4), 115-121. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/15 |
| BibTeX | @article{azimovalola2025,
title = {Марказий Осиё цивилизацияси ривожида илмий масканларнинг ўрни},
author = {AZIMOVA, Lola},
journal = {Мотуридийлик},
year = {2025},
volume = {3},
number = {4},
pages = {115-121},
doi = {10.47980/moturidiy/2023-4/15},
url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/15}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Islomdagi firqalarning kelib chiqishiga islomdan boshqa din va e’tiqodlarning ham ta’siri katta bo‘lgan. Shu bois Imom Moturidiy o‘z tafsirida adashgan firqalar bilan bir qatorda islomdan boshqa turli diniy e’tiqod va…
Religious media content on the Internet and mass media, while making a huge contribution to the development of world culture, also creates threats of extremism under the guise of religion. In the religious-educational…
Мамлакатимиздаги демократик тараққиёт йўли асносида ҳуқуқий давлатчилик ва кучли фуқаролик жамияти ривожланиши шароитида виждон эркинлигининг кафолатланиши боис диний ташкилотлар фаолиятининг тез суръатларда ўсишига…
Mazkur maqolada mustaqillik yillarida O‘zbekistonning poytaxti Toshkent (Shosh) tarixi bo‘yicha olib borilgan ilmiy izlanishlar, dala tadqiqotlari, jumladan, Turkistonda Rossiya imperiyasi bosqini, Toshkentda Rus…
«Тарих ар-русул ва-л-мулук» (Пайғамбарлар ва подшоҳлар тарихи) – Табарийнинг бугунги кунгача етиб келган энг қадимий ислом тарихига оид асарларидан бири бўлиб, асар 915 йилга қадар инсоният тарихи ҳақида ёзилган. Асарда…
Жаҳон мамлакатларида ислом тарихи ва маданиятини ўрганиш жараёнида бирламчи тарихий манбаларга алоҳида эътибор қаратилади. Улар орасида биографик туркумдаги сийрат ва тарожим китоблари алоҳида ўрин эгаллайди. Ушбу…
Maqolada Alixonto‘ra Sog‘uniyning ilmiy-faoliyati davomida yozgan asarlarini va ularning tasnifi haqida so‘z boradi. Sobiq sovet tuzumi XX asrning eng insonparvar, betakror, buyuk asarlarini qabul qilishga tish-tirnog‘i…
Ҳадис тўпламлари орасида арбаин асарлар энг кўп тарқалган китоб тури ҳисобланади. Арбаин китоб муаллифга катта талаблар қўймайди. Зеро, унда 40 та ҳадис бўлиши унинг ягона шарти ҳисобланади.Арбаин ёзишга туртки бўлган…
«Miftoh al-ulum» asari sohaning boshqa manbalaridan o‘zgacha talqin usuliga ega ekanligi bilan farqlanib turadi. Abu Ya‘qub Sakkokiy asardagi mavzuni alohida yondashuv asosida yozganligini har birida sezish mumkin…
Қуръони каримнинг ўрта аср мусулмон халқлари адабиётига таъсири натижасида бир қатор мумтоз адабиёт намуналари вужудга келган. Олтин Ўрда адабиётига мансуб илк бор туркий тилда ёзилган «Қисаси Рабғузий» асари ҳам ана…
Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
This article explores various strategies for increasing competitiveness in the Uzbek textile industry in the face of emerging market dynamics and global challenges. The paper examines challenges such as changing market…
Алишер Навоийнинг “Ҳайрату-л-аброр” достони мисолида инсоний фазилатлар, иймон, саховат, қаноат, ростгўйлик ва бошқа ахлоқий-фалсафий масалалар таҳлил этилган.
Диний-бадиий адабиётнинг ўзига хос жанрлари, мавзулари ва уларнинг ислом маданиятидаги ўрни ҳақида. Муаллиф бадиий ижодда диний ғояларни ифодалаш, пайғамбарлар қиссалари ва орифона шеъриятнинг тарбиявий аҳамияти ҳақида…
Ushbu maqolada pedagogik jarayonda ta’lim vositalarining nazariy asoslaridan iborat bo‘lib, unda ta’lim vositalarining mazmuni, turlari va pedagogik jarayondagi o‘rni, olimlarning olib borgan ishlari, fikrlari zamonaviy…
The reforms regarding the preservation and promotion of religious and educational values, their essence, national nature, practical aspects, and international importance, which have been carried out in recent years in…
The article explores the interpretation of ideas such as goodness, purity, humanity, and creativity within Uzbek classical literature, analyzed through the use of images and symbols in artistic works. It includes…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…
This article sheds light on changes in biomass formation and antimicrobial activity against test pathogenic strains under theinfluence of epigenetic modifiers and elicitors of the endophytic fungus Penicillium…
Shahimardonsoy covered issues such as the soil in the river basin and measures to increase its condition, salinity and fertility, theflora and fauna present in the basin landscape and their conservation.