ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика)

USMONOV, Ibrohim

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

Мақолада ислом ҳуқуқшунослигига оид масалаларга фақиҳлар ва суфийлар ёндашувларидаги фарқлар муҳокама қилинади. Фақиҳлардан фарқли ўлароқ ислом ҳуқуқшунослиги масалаларнинг маънавий жиҳатларини ҳам қамраб олинишини ёқлаб чиққан суфийлар муқаддас матнларнинг тасаввуфий-юридик герменевтикасини кашф қила олдилар. Имом Шофеий “ар-Рисола” асари туфайли ислом ҳуқуқшунослиги герменевтикасининг асосчиси деб баҳолансада, ундан олдин яшаган Абу Ҳанифа ва Имом Молик ҳам ҳуқуқшунослик герменевтикасига доир фаолият олиб борганлар. Уларнинг усул ал-фиқҳга оид ишлаб чиққан қоидалари асосида мазҳабларнинг сон-саноқсиз фиқҳий ҳукмлари чиқарилган. Аммо усул ал-фиқҳ қоидаларини тартибга солиш бўйича Шофеийнинг “ар-Рисола”си дастлабки ёзма манба, илк қадам бўлгани учун алоҳида эътиборга сазовор бўлгани мақолада ёритилган. Ҳаким Термизий матнларни ҳарфий тушунишдан доим қочиб, таъвил йўлини тутган. У “таъвил” сўзини “бирор масаланинг аввалини излаш, бошидан ўрганиш” деб баён қилган. Термизий ана шундай таъвилларни кўтара оладиган алоҳида олимлар тоифасини қайд этади. Бунда Термизий ал-мисоқ ҳодисасини ўзига хос талқин қилади: Одам Ато яратилгунга қадар одамзот учта босқични босиб ўтган. Биринчи босқичда – Аллоҳ барча одамзотни ҳузурига келтириб уларни Ўз нури билан мунаввар қилди. Шу нурдан насибадорлигига қараб одамлар кофирлар, шаккоклар ва мўминларга ажралди. Иккинчи босқичда – 50 минг йилдан кейин Аллоҳ Одам Атони яратди. Учинчи босқичда – қиёматгача туғиладиган жамики инсонлар руҳидан ал-мисоқ куни аҳд олди.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarUSMONOV, Ibrohim
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-03-06
Jild3
Son2
Betlar4-12
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIslomshunoslik
DOI10.47980/moturidiy/2023-2/1
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2023-2/1 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

юридик герменевтика, ҳикмат, зоҳир илми, ботин илми, ал-мисоқ, фиқҳ, Ҳаким Термизий, Имом Шофеий, таъвил, истинбот, ижтиҳод

Ilmiy soha

Islomshunoslik

Iqtibos keltirish

APAUSMONOV, Ibrohim (2025). ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика). Мотуридийлик, 3(2), 4-12. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-2/1
GOST (OAK)USMONOV, Ibrohim ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика) // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 2. – B. 4-12. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-2/1.
MLAUSMONOV, Ibrohim. “ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика).” Мотуридийлик, 3(2), 4-12, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-2/1
ChicagoUSMONOV, Ibrohim. “ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика).” Мотуридийлик, 3(2), 4-12 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-2/1
HarvardUSMONOV, Ibrohim (2025) ‘ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика)’, Мотуридийлик, 3(2), 4-12. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-2/1
BibTeX
@article{usmonovibrohim2025,
  title = {ШАРИАТ ВА ТАСАВВУФ: ГЕРМЕНЕВТИК ЁНДАШУВЛАР (Ҳаким Термизий асарларида юридик герменевтика)},
  author = {USMONOV, Ibrohim},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {2},
  pages = {4-12},
  doi = {10.47980/moturidiy/2023-2/1},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-2/1}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

USMONOV, Ibrohim — boshqa maqolalari

Islomshunoslik sohasidagi boshqa maqolalar

Islomshunoslik sohasidagi OAK jurnallari