Мақолада муҳаддис Жамолиддин Зайлаийнинг ҳаёти, илмий фаолияти, устозлари, шунингдек, унинг асарлари таҳлил қилинган. Шунингдек мақолада “Насб ар-роя” асарининг мавзуси, ёзилиш услуби, бошқа асарлардан устунлик жиҳатлари очиб берилган ҳамда унинг ҳадис илмида тутган ўрни ва уламоларнинг эътирофлари баён этилган.“Насб ар-роя” машхур фиқҳий манба “ал-Ҳидоя”да келган ҳадисларини ўрганишга бағишланган тахриж асардир. Тахриж илми ҳадис санади ва матни билан боғлиқ, Қуръон ва суннатга хизмат қилувчи муҳим илмлардан бири бўлиб, у орқали ҳадиснинг ҳадис манбаларидаги ўрни, ровийлари, ривоят йўллари ва унга тааллуқли бошқа масалалар ўрганилади. Тахриж илмининг энг муҳим жиҳати талаба ёки тадқиқотчи у орқали ҳадиснинг асл манбасига энг яқин ва осон йўл билан етади, шунингдек, ҳадиснинг саҳиҳ ёки заифлик кайфиятидан ҳам тезда хабардор бўлади.Зайлаийнинг ушбу асари “ал-Ҳидоя” ҳадисларига ёзилган тахриж асарлар орасида энг яхшиси, энг фойдалиси ва кенг қамровлисидир. Муаллиф асарда ҳадисларнинг ривоят йўллари ва уларнинг ҳадис тўпламларидаги ўринларини баён қилган. Шунингдек, олим жарҳ ва таъдил имомларининг ровийлар ҳақларидаги сўзларини гўзал бир шаклда келтирган. “Насб ар-роя” асари ҳанафий мазҳабининг илм хазиналаридан биридир. Шунингдек, асар бошқа мазҳаблар учун ҳам қадрли манба ҳисобланиб, улар ҳам кенг миқёсда фойдаланишади. Чунки Зайлаийнинг ижодига хос хусусият шундаки, унинг асарида нафақат ҳанафий, балки бошқа мазҳабларнинг мавзуга оид далиллари ҳам қамраб олинган. Шу жиҳатдан, “Насб ар-роя” асари барча ислом уламолари тарафидан юксак эътирофга сазовор бўлган.
| Mualliflar | BOBONAZAROV, Davronbek |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-03-05 |
| Jild | 2 |
| Son | 4 |
| Betlar | 96-101 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2022/4/12 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2022/4/12 · Maqolaning asl sahifasi
ҳадис, тахриж, ҳанафий, “Насб ар-роя”, “ал-Ҳидоя”, жарҳ, таъдил, зайл, фиҳрист
Ушбу мақолада XI–XII асрларда Хуросон минтақасида ҳукмронлик қилган салжуқийлар сулоласи давридаги ижтимоий-диний вазият таҳлил қилинган. Маълумки, салжуқий турклар XI аср 30-йилларида ҳарбий хизматлари эвазига…
Ушбу мақолада VIII–IX асрларда аббосийлар давлатидаги ижтимоий-маданий муҳит ҳақида сўз юритилади. Маълумки, милодий 750 йилда аббосийлар умавийлар устидан ғалаба қозониб, ҳокимиятни эгаллаган ва пойтахти Бағдод бўлган…
Мақолада ислом ҳуқуқшунослигига оид масалаларга фақиҳлар ва суфийлар ёндашувларидаги фарқлар муҳокама қилинади. Фақиҳлардан фарқли ўлароқ ислом ҳуқуқшунослиги масалаларнинг маънавий жиҳатларини ҳам қамраб олинишини…
Маҳмуд Замахшарийнинг “Атвоқ аз-заҳаб фи ал-мавоиъз ва-л-хутаб” асари зуҳд ва гўзал ахлоққа, ёмонликларни тарк этиш ва яхшиликка буюрувчи олтин насиҳат ва иршоддан иборат юзта мақола тўпламидир.Мазкур мақолада ушбу…
Тафсир ва таъвил тушунчаларининг маъноси борасида турли давр ва соҳа олимлари турфа фикрларини билдирганлар. Ушбу икки атаманинг бир-биридан фарқли ва ўхшаш жиҳатлари ҳамда уларнинг таърифи борасида олимлар ўзаро…
XIV–XV асрларда Индонезия архипелагида ислом дини тарқалишида самарқандлик олимлар муҳим ўрин тутган. Шундай олимлардан бири Малик Иброҳим Самарқандий (ваф. 1419)дир. Манбаларда унинг асли самарқандлик бўлиб, Индонезия…
Имом Бухорий ислом дунёсида “мўминларнинг ҳадис илмидаги амири” номига сазовор бўлган. Унинг бундай эътироф этилишида муҳаддиснинг шоҳ асари – “ал-Жоме ас-саҳиҳ” билан бирга, унинг яратилиши жараёнида ҳадисларнинг…
Мақолада ҳадис тушунчаси, ҳадис илми ва унинг турлари, ҳадис илми бўйича ёзилган асарлар ҳақида атрофлича таҳлил қилинган. Жумладан, ҳадис илми “ривоят илми”, яъни ҳадисни ривоят нуқтаи назаридан билиш ва “дироят илми”…
Мақолада Саккокийнинг “Мифтаҳ ал-улум” асари ақлий тафсирлар ривожида муҳим ўрин тутгани, “Кашшоф” шарҳларининг аксари мазкур асар чуқур ўрганилганидан кейин ёзила бошлагани, Тафтазоний ва Журжонийларнинг “Кашшоф”га…
This article is devoted to an important issue related to the cultural life of Muslims in the era of irrational intolerance, and an attempt was made to provide examples of the logical arguments of our scholars in…