Аҳли сунна ақидавий таълимотида “Калом” сифатининг таҳлили

ABDULLAYEV, Zohidjon

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

Аллоҳ таоло калом сифати билан сифатланган. Бироқ Аллоҳ таолонинг ушбу сифати, махлуқотларнинг сифатларига ўхшаш бўлмайди ва инсоннинг ўй-хаёлига келганидек ҳам эмас. Шунингдек, Аллоҳ таолонинг каломи саноқли ҳам эмас, балки ягона сифатдир. Бизнинг каломимиз эса, саноқлидир. Аллоҳ таолонинг каломи эса, бизнинг сўзимиз, гапимиз каби эмас. Шунга кўра, Унинг каломи ҳарф, товуш, луғат, ҳавонинг кириб чиқиши, жисмларнинг қимирлашидан иборат эмас. Аммо бизнинг гап-сўзларимиз ҳарф, товуш, луғатдан иборат. Шунингдек, бизнинг гап-сўзларимиз ҳавонинг кириб чиқиши ва жисмларнинг ҳаракатланиши билан бўлиши сабабли махлуқ ҳисобланади. Аллоҳ таолонинг каломида бошланиш ҳам тугаш ҳам йўқ! Чунки у бошланиши ва тугаши бўлмаган Аллоҳ таолонинг сифатидир. Демак, Аллоҳ таоло Ўзининг азалий нафсий калом сифати билан мутакаллим, яъни гапирувчидир. Қуръон Аллоҳ таолонинг каломи. Таъкидлаш лозимки, Аллоҳ таолонинг азалий нафсий каломи билан Унинг каломини ифода этувчи нарсанинг ўртаси ажратилган. Шунга кўра, Аллоҳ таолонинг нафсий каломи Унинг қадим ва азалий сифатидир. Аммо Аллоҳ таолонинг калом сифатини ифода этувчи нарса, мисол учун, Жаброилнинг ифода этиши, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ифода этишлари ва шу каби Аллоҳнинг каломига далолат қиладиган ишлар кейин яратилган нарсалар ҳисобланади. Ушбу мақолада Аллоҳ таолонинг калом сифати хусусида сўз юритилади. Аҳли сунна вал жамоа олимлари, жумладан, Имом Абу Ҳанифа, Имом Аҳмад ибн Ҳанбал, Имом Бухорий ва Имом Мотуридий каби буюк мужтаҳидларнинг ижтиҳодий қарашлари қиёсий таҳлил қилиниб, уларнинг бу борадаги хулосалари тақдим этилади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarABDULLAYEV, Zohidjon
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-03-03
Jild2
Son3
Betlar73-81
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIslomshunoslik
DOI10.47980/moturidiy/2022/3/9
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2022/3/9 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Аллоҳнинг калом сифати, калом, Қуръони карим, мотуридийлик, ашъарийлик, мўътазилийлик, лафзий калом, нафсий калом

Ilmiy soha

Islomshunoslik

Iqtibos keltirish

APAABDULLAYEV, Zohidjon (2025). АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ. Мотуридийлик, 2(3), 73-81. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/9
GOST (OAK)ABDULLAYEV, Zohidjon АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ // Мотуридийлик. – 2025. – T. 2, № 3. – B. 73-81. – DOI: 10.47980/moturidiy/2022/3/9.
MLAABDULLAYEV, Zohidjon. “АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ.” Мотуридийлик, 2(3), 73-81, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/9
ChicagoABDULLAYEV, Zohidjon. “АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ.” Мотуридийлик, 2(3), 73-81 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/9
HarvardABDULLAYEV, Zohidjon (2025) ‘АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ’, Мотуридийлик, 2(3), 73-81. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/9
BibTeX
@article{abdullayevzohidjon2025,
  title = {АҲЛИ СУННА АҚИДАВИЙ ТАЪЛИМОТИДА “КАЛОМ” СИФАТИНИНГ ТАҲЛИЛИ},
  author = {ABDULLAYEV, Zohidjon},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {2},
  number = {3},
  pages = {73-81},
  doi = {10.47980/moturidiy/2022/3/9},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/9}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

ABDULLAYEV, Zohidjon — boshqa maqolalari

Islomshunoslik sohasidagi boshqa maqolalar

Islomshunoslik sohasidagi OAK jurnallari