Аллоҳ таоло калом сифати билан сифатланган. Бироқ Аллоҳ таолонинг ушбу сифати, махлуқотларнинг сифатларига ўхшаш бўлмайди ва инсоннинг ўй-хаёлига келганидек ҳам эмас. Шунингдек, Аллоҳ таолонинг каломи саноқли ҳам эмас, балки ягона сифатдир. Бизнинг каломимиз эса, саноқлидир. Аллоҳ таолонинг каломи эса, бизнинг сўзимиз, гапимиз каби эмас. Шунга кўра, Унинг каломи ҳарф, товуш, луғат, ҳавонинг кириб чиқиши, жисмларнинг қимирлашидан иборат эмас. Аммо бизнинг гап-сўзларимиз ҳарф, товуш, луғатдан иборат. Шунингдек, бизнинг гап-сўзларимиз ҳавонинг кириб чиқиши ва жисмларнинг ҳаракатланиши билан бўлиши сабабли махлуқ ҳисобланади. Аллоҳ таолонинг каломида бошланиш ҳам тугаш ҳам йўқ! Чунки у бошланиши ва тугаши бўлмаган Аллоҳ таолонинг сифатидир. Демак, Аллоҳ таоло Ўзининг азалий нафсий калом сифати билан мутакаллим, яъни гапирувчидир. Қуръон Аллоҳ таолонинг каломи. Таъкидлаш лозимки, Аллоҳ таолонинг азалий нафсий каломи билан Унинг каломини ифода этувчи нарсанинг ўртаси ажратилган. Шунга кўра, Аллоҳ таолонинг нафсий каломи Унинг қадим ва азалий сифатидир. Аммо Аллоҳ таолонинг калом сифатини ифода этувчи нарса, мисол учун, Жаброилнинг ифода этиши, Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ифода этишлари ва шу каби Аллоҳнинг каломига далолат қиладиган ишлар кейин яратилган нарсалар ҳисобланади. Ушбу мақолада Аллоҳ таолонинг калом сифати хусусида сўз юритилади. Аҳли сунна вал жамоа олимлари, жумладан, Имом Абу Ҳанифа, Имом Аҳмад ибн Ҳанбал, Имом Бухорий ва Имом Мотуридий каби буюк мужтаҳидларнинг ижтиҳодий қарашлари қиёсий таҳлил қилиниб, уларнинг бу борадаги хулосалари тақдим этилади.
| Mualliflar | ABDULLAYEV, Zohidjon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-03-03 |
| Jild | 2 |
| Son | 3 |
| Betlar | 73-81 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2022/3/9 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2022/3/9 · Maqolaning asl sahifasi
Аллоҳнинг калом сифати, калом, Қуръони карим, мотуридийлик, ашъарийлик, мўътазилийлик, лафзий калом, нафсий калом
Диний-дидактик асарларга ислом таълимотини ўрганишда назария ва амалиётга киришишнинг бирламчи босқичи сифатида қаралган. Шу сабабли улар енгил ва содда тилда, тушунарли, аниқ воқеа-ҳодисаларга асосланиб, мураккаб…
Хоразм қадимдан илм-фан тараққий этган минтақалардан саналган. Бу ҳудудда аниқ, табиий, ижтимоий-гуманитар фанлар, шунингдек, диний илмлар юксак тараққий этган. Турли фанларнинг ривожланиши натижасида Хоразм илмий…
İslâm düşünce tarihinde imanın mahiyetine dair tartışmalar yapılmıştır. Fırkaların iman anlayışındaki farklılıklar temelde iki noktada toplanmaktadır. Bunlar, amelin imanın rüknü olup olmadığı ve dil ile ikrarın imanın…
В данной статье на основе источников изучена история и культура Ташкентского оазиса. Известно что, бассейн реки Чирчик является колыбелью одной из древнейших земледельческих и городских цивилизаций Центральной Азии. В…
Islam has been fundamental to the life of Central Asia for more than a millennium. The Central Asian region has, in its turn, played an invaluable role in Islamic history. Many Muslim scholars, spiritual leaders, and…
Мақолада “мақосид аш-шариа” – шариат мақсадлари илмининг шаклланиш ва ривожланиш босқичлари муҳокама қилинади. Шунингдек, мовароуннаҳрлик машҳур суфий Ҳаким Термизийнинг шариат мақсадлари илмининг асосларини…
This research compares the influence of the two imperialist powers on the zakat systems of Muslim countries of Uzbekistan and Malaya during the Imperial powers’ reign. This work also attempts to identify reasons as to…
This article is devoted to an important issue related to the cultural life of Muslims in the era of irrational intolerance, and an attempt was made to provide examples of the logical arguments of our scholars in…
Мақолада ҳадис тушунчаси, ҳадис илми ва унинг турлари, ҳадис илми бўйича ёзилган асарлар ҳақида атрофлича таҳлил қилинган. Жумладан, ҳадис илми “ривоят илми”, яъни ҳадисни ривоят нуқтаи назаридан билиш ва “дироят илми”…
XIV–XV асрларда Индонезия архипелагида ислом дини тарқалишида самарқандлик олимлар муҳим ўрин тутган. Шундай олимлардан бири Малик Иброҳим Самарқандий (ваф. 1419)дир. Манбаларда унинг асли самарқандлик бўлиб, Индонезия…