Алоуддин Самарқандий “Шарҳ ат-таъвилот” асарининг ўзига хос хусусиятлари

ABDURAKHMONOV, Ikhtiyor

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

Мовароуннаҳр фиқҳ мактабининг йирик алломаси, ақоид, тафсир, усул ал-фиқҳ, фуруъ ал-фиқҳ ва калом илмлари соҳиби, ўз даврининг етук фақиҳи ва муфассири Алоуддин Самарқандий (ваф. 539/1144–45) бир қатор қимматбаҳо асарлар ёзиб қолдирган. У нафақат ҳанафий мазҳабининг етук фақиҳи, ақида олими, балки Қуръони карим тафсири бўйича етук муфассир ҳисобланади. Унинг Имом Мотуридий “Таъвилот ал-Қуръон” китобига ёзган “Шарҳ ат-Таъвилот” асари тафсир илмида мўътабар манбалардан бири ҳисобланади. X аср илмий жамоатчилиги орасида кенг танилган Мотуридий ва унинг асарлари XI асрга келиб эътибордан бироз четда қолди. Алоуддин Самарқандийнинг буюк хизматларидан бири шундаки, XII асрга келиб, Самарқандий ва унинг сафдошлари Мотуридий номини қайта тиклади, дейилса хато бўлмайди. Абу Мансур Мотуридий ва Алоуддин Самарқандий асарларини чуқур ўрганиш IХ–ХII асрларда Мовароуннаҳрдаги тафсир ва калом илми тарихининг ҳали тадқиқ қилинмаган жиҳатларини очиб беришга хизмат қилади. Мақолада Алоуддин Самарқандийнинг “Шарҳ ат-Таъвилот” асарининг ўзига хос хусусиятлари ёритилган. Унда Алоуддин Самарқандий Насафий билан бирга Мотуридийнинг “Таъвилот” асарини бирга мутолаа қилгани, лозим деб топган жойларга шарҳ ёзиб, илова қилиб боргани, кейинчалик ушбу шарҳларни алоҳида китоб ҳолига келтиргани манбалар асосида баён қилинган. Шунингдек, мақолада Самарқандий томонидан оятларни шарҳлашда қўлланилган услублар таҳлил қилинган. Асарда ўша даврда мавжуд оқимларга илмий раддиялар берилгани ҳамда ақидавий оятларга суннийлик йўналишига мувофиқ шарҳлар берилгани мисоллар орқали очиб берилган.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarABDURAKHMONOV, Ikhtiyor
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-03-03
Jild2
Son3
Betlar66-73
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIslomshunoslik
DOI10.47980/moturidiy/2022/3/8
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2022/3/8 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

мотуридийлик, ҳанафийлик, ақида, калом, қўлёзма, услуб, ҳадис, саҳобий, тобиий, усулул фиқҳ, фуруъул фиқҳ

Ilmiy soha

Islomshunoslik

Iqtibos keltirish

APAABDURAKHMONOV, Ikhtiyor (2025). АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ. Мотуридийлик, 2(3), 66-73. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/8
GOST (OAK)ABDURAKHMONOV, Ikhtiyor АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ // Мотуридийлик. – 2025. – T. 2, № 3. – B. 66-73. – DOI: 10.47980/moturidiy/2022/3/8.
MLAABDURAKHMONOV, Ikhtiyor. “АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ.” Мотуридийлик, 2(3), 66-73, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/8
ChicagoABDURAKHMONOV, Ikhtiyor. “АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ.” Мотуридийлик, 2(3), 66-73 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/8
HarvardABDURAKHMONOV, Ikhtiyor (2025) ‘АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ’, Мотуридийлик, 2(3), 66-73. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/8
BibTeX
@article{abdurakhmonovikhtiyor2025,
  title = {АЛОУДДИН САМАРҚАНДИЙ “ШАРҲ АТ-ТАЪВИЛОТ” АСАРИНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ},
  author = {ABDURAKHMONOV, Ikhtiyor},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {2},
  number = {3},
  pages = {66-73},
  doi = {10.47980/moturidiy/2022/3/8},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2022/3/8}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Islomshunoslik sohasidagi boshqa maqolalar

Islomshunoslik sohasidagi OAK jurnallari