GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis

Makhmudov, Otabek

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada Ahmad al-Farg‘oniyning astronomik asari – “Kitāb fī jawāmiʿ ʿilm al-nujūm”ni Kremonalik Jerard tomonidan lotin tiliga tarjima qilingan matnining XIII asr o‘rtalariga mansub Salamanka nusxasi tadqiq etilgan. Mazkur nusxa Salamanka universiteti Tarix kutubxonasidagi MS 2051 qo‘lyozmasining 1r–13v varaqlarida saqlanadi. Tadqiqotda qo‘lyozma tarjimani shunchaki saqlovchi vosita sifatida emas, balki mustaqil manba sifatida o‘rganilgan. Unda butun qo‘lyozma majmuaning kodikologik tuzilishi qayta tiklanib, 13r varaqda yakunlangan so‘zli matn ushbu varaqning o‘zi hamda 13v varaqda joylashgan unga aloqador grafik materiallardan farqlanishi aniqlangan. Shuningdek, rubrikatsiya, glossalar tizimi, hisoblash jadvallari va diagrammalar tahlil qilindi. Salamanka nusxasining matni Vatikan kutubxonasidagi Vat. lat. 3100, Oksforddagi Laud Misc. 644, Myunxendagi Clm 234, Parijdagi BnF Lat. 7280, Florensiyadagi Riccardiana 885 hamda nisbatan kechroq ko‘chirilgan Pal. lat. 1376 qo‘lyozmalari bilan qiyosiy o‘rganildi. Qo‘lyozma variantlari bilan tarjima versiyalari o‘rtasidagi tafovutlarni aniq ajratish maqsadida asarning yana bir tarjimoni Sevilyalik Xuan ishi va Salamanca MS 2621 hamda Pal. lat. 1416 qo‘lyozmalari bilan qiyosiy tahlil etildi. Tadqiqotda 4v varaqdagi yetti iqlim jadvali va 6v varaqdagi burjlar jadvaliga alohida e’tibor qaratilgan. Birinchi jadval nasriy shaklda bayon qilingan ma’lumotlarni oltmishlik sanoq tizimiga asoslangan matritsaga aylantiradi. Undagi yetti mintaqaviy kenglik ko‘rsatkichining umumiy yig‘indisi 2 140 miliariani tashkil etgan. Ikkinchi jadval burjlarni minuit va addit amallari asosida tartibga soladi. Tadqiqot natijalari Salamanca MS 2051 mustaqil redaksiyani saqlamaganini, aksincha, tarjima, annotatsiya, hisoblash va diagrammatik talqin birgalikda namoyon bo‘lgan, foydalanish tarixi boshqa qo‘lyozmalardan ancha yaxshi aks etgan qo‘lyozma ekanini ko‘rsatadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMakhmudov, Otabek
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-07-30
Jild7
Son4
Betlar20-38
TilIngliz
Indeksga qo‘shilgan2026-10-22

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Ahmad al-Farg‘oniy, Alfraganus, Kremonalik Jerard, Salamanca MS 2051, arabcha-lotincha tarjima, o‘rta asr astronomiyasi, kodikologiya, qo‘lyozma diagrammalari., Aḥmad al-Farghānī, Alfraganus, Gerard of Cremona, Salamanca MS 2051, Arabic–Latin translation, medieval astronomy, codicology, manuscript diagrams.

Iqtibos keltirish

APAMakhmudov, Otabek (2026). GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis. FarDU ilmiy xabarlari, 7(4), 20-38. https://journal.fdu.uz/main/article/7419
GOST (OAK)Makhmudov, Otabek GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 4. – P. 20-38.
MLAMakhmudov, Otabek. “GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(4), 20-38, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7419
ChicagoMakhmudov, Otabek. “GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(4), 20-38 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7419
HarvardMakhmudov, Otabek (2026) ‘GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(4), 20-38. https://journal.fdu.uz/main/article/7419
BibTeX
@article{makhmudovotabek2026,
  title = {GERARD OF CREMONA’S LATIN TRANSLATION OF “KITĀB FĪ JAWĀMIʿ ʿILM AL-NUJŪM” IN SALAMANCA MS 2051: a comparative codicological and paratextual analysis},
  author = {Makhmudov, Otabek},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {4},
  pages = {20-38},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7419}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi