Maqolada gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali o‘quvchilarda metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirishmasalasi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘zbekiston ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar hamda “Yangi O‘zbekiston”taraqqiyot strategiyasi (PF-60, 2022-yil) doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar nuqtai nazaridan asosiy pedagogiknazariyalar ko‘rib chiqiladi va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi. Metakognitsiya tushunchasining ilmiy asoslari Jon Flavell(1976-yil), Ann Brown (1987-yil) va Barry Zimmerman (2000-yil) nazariyalari asosida tahlil etiladi. Metakognitiv kompetensiyalarningto‘rtta asosiy komponenti – rejalashtirish, monitoring, baholash va refleksiya – didaktik o‘yinlar muhitidaqanday namoyon bo‘lishi ochib beriladi. Gamifikatsiyaning pedagogik samaradorligi Deci va Ryan (1985-yil) tomonidanishlab chiqilgan o‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi hamda Csikszentmihalyi (1990-yil) oqim nazariyasi asosida asoslanadi.Didaktik o‘yinlarning metakognitsiyaga ta’siri Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi konsepsiyasi doirasida uchta mexanizmorqali izohlanadi: tezkor teskari aloqa, xavfsiz sinov muhiti va kognitiv yukni optimallashtirish. Shuningdek, O‘zbektadqiqotchilari O‘rinboyev M.I., Pardayeva M.D., Davletov N.K. va boshqalarning ilmiy ishlari ham tahlilga jalb etiladi.PISA-2022 tadqiqoti natijalari metakognitiv ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyati sezilarlidarajada yuqori ekanligini tasdiqlaydi. Maqola xulosasida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlarni ta’lim jarayoniga integratsiyaqilish metakognitiv kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali yo‘li ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi.
| Mualliflar | Xayrullina , Parizod |
|---|---|
| Jurnal | Мактабгача ва мактаб таълими |
| Nashr sanasi | 2026-03-02 |
| Jild | 4 |
| Son | 3 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.5281/zenodo.18956784 |
DOI: 10.5281/zenodo.18956784 · Maqolaning asl sahifasi
metakognitsiya, metakognitiv kompetensiya, gamifikatsiya, didaktik o‘yin, o‘z-o‘zini tartibga solish, o‘quv motivatsiyasi, “Yangi O‘zbekiston” strategiyasi.
Mazkur maqolada dual ta’lim sharoitida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining kasbiy kompetentliginibaholash mezonlari hamda monitoring tizimini ishlab chiqish masalasi yoritilgan. Tadqiqotda kompetentlikni…
Oliy davlat ta’lim standarti talabalar jismoniy madaniyat yo‘nalishi bo‘yicha mutaxassis (bakalavr) sifatidatayyorlanishini hamda ushbu soha bo‘yicha zarur nazariy va amaliy bilimlarga ega bo‘lishini talab etadi…
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda folklor asarlarini aksiologik yondashuv asosida o‘qitishning nazariyasoslari yoritilgan. Folklor namunalarining o‘quvchilarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarni shakllantirishdagi…
Mazkur maqolada pedagoglarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishda raqamli ta’lim muhiti hamdaraqamli yondashuvning ahamiyati tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya…
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida tanqidiy fikrlashning psixologik va pedagogik mohiyatikompleks tarzda o‘rganilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi - o‘qituvchilarning tanqidiy fikrlash jarayonini…
Mazkur maqolada o‘quv-tarbiya jarayonida pedagogik diagnostika va uning pedagogik imkoniyatlari haqidaayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek, o‘quv jarayonida pedagogik diagnostika juda muhim jihat…
Mazkur maqolada differensial ta’limning nazariy-konseptual asoslari hamda uning zamonaviy ta’lim tizimidagio‘rni tahlil qilinadi. Zamonaviy pedagogik jarayonda o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan…
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida zamonaviy pedagogik yondashuvlardan biri hisoblangan 4K kompetensiyalari(tanqidiy fikrlash, kreativlik, kommunikativlik va hamkorlik) asosida dars topshiriqlarini ishlab chiqish…
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarida tasviriy faoliyat orqali bolalarda kreativ shaxs sifatlarinishakllantirish masalasi yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi tasviriy faoliyat jarayonida bolalarda kreativ…
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-axloqiy tarbiya jarayonida ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirishhamda bunda maktabgacha ta’lim tashkiloti va oilaning hamkorlikdagi roli yoritiladi. Ijtimoiy…