Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi

Xayrullina , Parizod

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali o‘quvchilarda metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirishmasalasi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘zbekiston ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar hamda “Yangi O‘zbekiston”taraqqiyot strategiyasi (PF-60, 2022-yil) doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar nuqtai nazaridan asosiy pedagogiknazariyalar ko‘rib chiqiladi va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi. Metakognitsiya tushunchasining ilmiy asoslari Jon Flavell(1976-yil), Ann Brown (1987-yil) va Barry Zimmerman (2000-yil) nazariyalari asosida tahlil etiladi. Metakognitiv kompetensiyalarningto‘rtta asosiy komponenti – rejalashtirish, monitoring, baholash va refleksiya – didaktik o‘yinlar muhitidaqanday namoyon bo‘lishi ochib beriladi. Gamifikatsiyaning pedagogik samaradorligi Deci va Ryan (1985-yil) tomonidanishlab chiqilgan o‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi hamda Csikszentmihalyi (1990-yil) oqim nazariyasi asosida asoslanadi.Didaktik o‘yinlarning metakognitsiyaga ta’siri Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi konsepsiyasi doirasida uchta mexanizmorqali izohlanadi: tezkor teskari aloqa, xavfsiz sinov muhiti va kognitiv yukni optimallashtirish. Shuningdek, O‘zbektadqiqotchilari O‘rinboyev M.I., Pardayeva M.D., Davletov N.K. va boshqalarning ilmiy ishlari ham tahlilga jalb etiladi.PISA-2022 tadqiqoti natijalari metakognitiv ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyati sezilarlidarajada yuqori ekanligini tasdiqlaydi. Maqola xulosasida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlarni ta’lim jarayoniga integratsiyaqilish metakognitiv kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali yo‘li ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarXayrullina , Parizod
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-03-02
Jild4
Son3
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.5281/zenodo.18956784
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.5281/zenodo.18956784 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

metakognitsiya, metakognitiv kompetensiya, gamifikatsiya, didaktik o‘yin, o‘z-o‘zini tartibga solish, o‘quv motivatsiyasi, “Yangi O‘zbekiston” strategiyasi.

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAXayrullina , Parizod (2026). Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(3). https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784
GOST (OAK)Xayrullina , Parizod Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 3. – DOI: 10.5281/zenodo.18956784.
MLAXayrullina , Parizod. “Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(3), 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784
ChicagoXayrullina , Parizod. “Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(3) (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784
HarvardXayrullina , Parizod (2026) ‘Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(3). https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784
BibTeX
@article{xayrullinaparizod2026,
  title = {Ta’lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi},
  author = {Xayrullina , Parizod},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {3},
  doi = {10.5281/zenodo.18956784},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari