Maqolada islom tarixining yoritilishidagi asosiy muammo – tarixiy manbalar va asarlarning VII asrdagi voqealardan ancha keyin, asosan VIII-XII asrlarda yozilganligiga e’tibor qaratiladi. VII asr hodisalari bevosita guvoh bo‘lgan roviylar orqali og‘zaki shaklda avlodlarga yetkazilgan bo‘lib, bu hikoyalar keyinchalik adabiy ishlov berilib yozma manbalarga aylantirilgan. Biroq, dastlabki yozuvchilarning asarlari bugungi kungacha saqlanib qolmagan. Ularning rivoyatlari asosida yozilgan keyingi tarixiy manbalar muhim ahamiyat kasb etgan bo‘lsada, aksariyati ulamolar yoki turli diniy guruhlar vakillari tomonidan tuzilganligi bois diniy va subyektiv talqinlar bilan boyitilgan. Shu sababli, bu manbalarni tadqiq etishda mualliflarning qaysi diniy oqim yoki ijtimoiy qatlamga mansubligi alohida e’tiborga loyiqdir. Maqolada shuningdek, shialik va xorijiylikning kuchayishi, Abbosiylar davridagi mihna siyosati, islomdagi g‘oyaviy bo‘linishlarning tarixiy asarlardagi aks etishi yoritiladi. Mualliflar asarlarida mavjud siyosiy va mafkuraviy bosimlar, buyurtmachi sultonlar yoki zodagonlarga maqtovlar yo‘llanishi holatlari tahlil qilinadi. Shu asosda, maqolada kelgusi tadqiqotlar uchun o‘rta asr tarixchilari va ularning asarlarini diniy-siyosiy kontekstda o‘rganish zarurligi ta’kidlanadi.
| Mualliflar | Zokhidov, Qobil |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2026-08-17 |
| Jild | 5 |
| Son | 2 |
| Betlar | 4-10 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.65944/efngd019 |
DOI: 10.65944/efngd019 · Maqolaning asl sahifasi
siyra, tabaqot, mag‘oziy, mubtado, futuhot, axboriy, fihrist, tarix
Ушбу мақолада ҳадис илмида энг нуфузли тўпламлардан бири бўлган Имом Муслимнинг «Саҳиҳи Муслим» асарининг яратилиш жараёни, унда жамланган ҳадисларнинг саҳиҳлигини таъминлашда қўлланган методлар, ҳамда асар…
Ushbu maqola Amir Temurning harb siyosatida maxfiy xizmat tizimining tutgan o‘rni va ahamiyatini arab manbalari asosida o‘rganishga bag‘ishlangan. Har qanday harbiy yurish muvaffaqiyati, avvalo, dushman hududining…
Maqola XIX–XX asrlarda Hindiston yarimorolida hadis ilmining rivojiga ta’sir ko‘rsatgan asosiy omillar, harakatlar va ulamolarning ilmiy faoliyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Unda «ahli hadis», «barlaviya»…
Ушбу мақолада буддавийлик таълимотидаги аскетик ҳаёт тарзи Тҳеравада ва Тибет (Важраяна) анъаналари мисолида қиёсий-таҳлилий ўрганилади. Шунингдек, аскетизмнинг «ўрта йўл» (Мажжҳима Патипада) тамойилига асосланиши…
In modern times, experts estimate that 83 per cent of the world’s population face serious restrictions on freedom of thought, conscience and religion. Persecution, repression and discrimination based on religion, belief…
This study puts digital dictionaries to the test of actual experimentation, moving them from the realm of theoretical discussions about their nature, features, and preparation, to the field of practical application…
Ушбу мақола экстремистик гуруҳларнинг ижтимоий тармоқларда хотин-қизларни қандай қилиб нишонга олиши жараёнларини таҳлил қилишга қаратилган. Сўнгги йилларда интернет экстремистлар учун ёллаш ва радикаллашув воситасига…
Ushbu maqola ekstremistik guruhlarning ijtimoiy tarmoqlarda xotin-qizlarni qanday qilib nishonga olishi jarayonlarini tahlil qilishga qaratilgan. So'nggi yillarda internet ekstremistlar uchun ayollarni radikallashtirish…
Мазкур мақолада Муҳаммад Ҳаким Термизийнинг «Таҳсил назоир ал-Қуръон» асарининг мавжуд қўлёзмалари манбашунослик жиҳатдан таҳлил қилинади. Тадқиқотда асарнинг ҳозирги кунгача маълум бўлган икки нусхаси – Искандария…
Мақолада бағдодлик муҳаддис ва муаррих Хатиб Бағдодий ҳаёти ва илмий фаолияти у ёзган асарлар асосида таҳлил қилинади. Муҳаддиснинг ҳадис санади, ҳадис усули, ҳадис ровийлари, ҳадис ёзиб олиш учун қўйилган шартлар, илм…