«Вужуҳ ва назоир» илмида ижод қилган олимлар ва унга оид асарлар таҳлили

FAKHRIDDINOV, Zafar

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

Мазкур мақолада «вужуҳ ва назоир» илмида ижод қилган олимлар, мазкур илмга оид асарлар, бугунги кунда олиб борилаётган тадқиқотлар ҳақида маълумот берилган. «Вужуҳ ва назоир» илми асосчиси саҳобий Ибн Аббос (р.а.), шунингдек, унинг шогирдлари бўлган тобеин Икрима ибн Абдуллоҳ ва Али ибн Абу Талҳа орқали силсилавий тарзда Муҳаммад ибн Соиб Калбий каби кўплаб илк давр Қуръон олимларига тарқалгани, аммо уларга мансуб асарлар ҳозирги кунга қадар етиб келмагани ёритилган. Шу сабабли, «вужуҳ ва назоир» илмига оид сақланиб қолган энг қадимий манба Муқотил ибн Сулаймонга (ваф. 767 й.) тегишли «ал-Вужуҳ ва-н-назоир фи-л-Қуръон ал-азим» асари экани, асарда унинг дунёқараши ва эътиқодий ёндошувлари ҳам акс этгани, бу эса ўз даврида унга қўйилган айбловлар ўринли эмаслиги, балки у тўғри эътиқод тарафдори бўлгани аниқланган. Бундан ташқари, Муқотил ибн Сулаймоннинг асари тарихи, таркибий тузилиши, замонавий нашри ҳамда тадқиқотчи ношири ҳақида қисқача маълумотлар берилган. Шу билан бирга, Муқотил ибн Сулаймондан кейинги даврда «вужуҳ ва назоир» илмига тегишли асарлар ёзган Ҳорун ибн Мусо (ваф. 787 й.), Яҳё ибн Салом (ваф. 816 й.), Ҳаким Термизий (ваф. 932 й.) ва Исмоил Ҳирий (ваф. 1039 й.) каби олимларнинг асарлари, улардаги ўзаро ўхшаш ва фарқли жиҳатлари, асарларнинг услубидаги ворисийлик ҳамда кейинчалик юзага келган ўзгаришлар очиб берилган. Шунингдек, «вужуҳ ва назоир»га оид асарлардаги шарҳланган сўзларнинг ўзаро қиёсий таҳлили амалга оширилган ва сўзларнинг жойлашув тартибининг сабаблари муҳокама қилинган. Шарҳланувчи сўзларнинг кетма-кетлиги мазкур сўзлар атама ўлароқ Қуръони каримнинг аввалидан охирига қадар учраш тартибига асослангани борасидаги фараз илгари сурилган.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarFAKHRIDDINOV, Zafar
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-05-02
Jild3
Son4
Betlar23-30
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIslomshunoslik
DOI10.47980/moturidiy/2023-4/3
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/3 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Қуръон, Қуръон илмлари, вужуҳ, назоир, тафсир, шарҳ, талқин, лафз, маъно, исм

Ilmiy soha

Islomshunoslik

Iqtibos keltirish

APAFAKHRIDDINOV, Zafar (2025). «ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ. Мотуридийлик, 3(4), 23-30. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/3
GOST (OAK)FAKHRIDDINOV, Zafar «ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 4. – B. 23-30. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/3.
MLAFAKHRIDDINOV, Zafar. “«ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ.” Мотуридийлик, 3(4), 23-30, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/3
ChicagoFAKHRIDDINOV, Zafar. “«ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ.” Мотуридийлик, 3(4), 23-30 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/3
HarvardFAKHRIDDINOV, Zafar (2025) ‘«ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ’, Мотуридийлик, 3(4), 23-30. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/3
BibTeX
@article{fakhriddinovzafar2025,
  title = {«ВУЖУҲ ВА НАЗОИР» ИЛМИДА ИЖОД ҚИЛГАН ОЛИМЛАР ВА УНГА ОИД АСАРЛАР ТАҲЛИЛИ},
  author = {FAKHRIDDINOV, Zafar},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {4},
  pages = {23-30},
  doi = {10.47980/moturidiy/2023-4/3},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/3}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

FAKHRIDDINOV, Zafar — boshqa maqolalari

Islomshunoslik sohasidagi boshqa maqolalar

Islomshunoslik sohasidagi OAK jurnallari