Юсуф хос ҳожибнинг давлат ва жамият бошқаруви таълимотида диний мотивлар баёни

BURIEV, Jalоliddin

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

XI аср туркий халқлар тарихида ислом таълимотининг тубдан ва мукаммал шаклланиш даврларидан бири ҳисобланади. Давлат қурилиши ва бошқаруви, шунингдек, “сиёсий муносабатларда рационалистик тафаккурни қўллаш ва “маданий шаҳар” қуришга доир назарияларни ривожлантириш Абу Наср Форобий томонидан амалга оширилган бўлсада, унинг вафоти билан соҳадаги изланишлар тўхтаб қолган”. Ҳотамийнинг мазкур фикри Форобийдан кейинги даврда рационалистик назарий сиёсий-фалсафий билимларнинг ривожланиши масаласида ҳақиқатга яқин келади. Гарчи, Форобийдан кейин бу соҳада сиёсий-фалсафий фикрлар билдирган мутафаккирлар масалага диний мотивларни чуқурроқ сингдира бошлаганларини кўриш мумкин. Юсуф Хос Ҳожиб асарида диний ақидалар ва таълимот масалаларининг кенг қўлланиши ҳам шундан далолат беради.“Қутадғу билиг” асари XI асрда яратилган бўлиб, у Қорахонийлар ҳукмдорларидан бири бўлган Тавғач Бўғрахонга бағишланади. Маълумки, XI аср бошлари Қорахонийлар давлатининг энг кучайган даври бўлса-да, ягона давлат таркибидаги кўп сонли халқлар ва элатларнинг турли-туман ҳаёт тарзлари, шунингдек, ўша даврда ўзаро ғоявий курашлар майдонида шаклланган турли диний таълимотлар давлат бошқарувида мавқега эга бўлишга интилиши кучли эди. Бу даврдаги давлат бошқарувининг характерли белгиларидан бири, бу - ўз давлати ҳудудини кенгайтириш ёки мавжуд давлат ҳудудини парчаланиб кетишдан асраб қолишга қаратилган сиёсат ўтказиш эди. Бунда диний таълимотнинг катта ўрни бор эди, албатта. Ушбу мақолада Юсуф Хос Ҳожибнинг давлат ва жамият бошқаруви таълимотида диний мотивлар баёни очиб берилган.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarBURIEV, Jalоliddin
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-03-12
Jild3
Son3
Betlar101-118
TilO‘zbek
Ilmiy sohaIslomshunoslik
DOI10.47980/moturidiy/2023-3/14
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2023-3/14 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Қуръон, оят, ҳадис, ислом, иймон, адабиёт, жамият, давлат, адолат, ахлоқ, мерос, мутафаккир, ҳукмдор, амалдор

Ilmiy soha

Islomshunoslik

Iqtibos keltirish

APABURIEV, Jalоliddin (2025). ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ. Мотуридийлик, 3(3), 101-118. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-3/14
GOST (OAK)BURIEV, Jalоliddin ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 3. – B. 101-118. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-3/14.
MLABURIEV, Jalоliddin. “ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ.” Мотуридийлик, 3(3), 101-118, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-3/14
ChicagoBURIEV, Jalоliddin. “ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ.” Мотуридийлик, 3(3), 101-118 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-3/14
HarvardBURIEV, Jalоliddin (2025) ‘ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ’, Мотуридийлик, 3(3), 101-118. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-3/14
BibTeX
@article{burievjalliddin2025,
  title = {ЮСУФ ХОС ҲОЖИБНИНГ ДАВЛАТ ВА ЖАМИЯТ БОШҚАРУВИ ТАЪЛИМОТИДА ДИНИЙ МОТИВЛАР БАЁНИ},
  author = {BURIEV, Jalоliddin},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {3},
  pages = {101-118},
  doi = {10.47980/moturidiy/2023-3/14},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-3/14}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

Islomshunoslik sohasidagi boshqa maqolalar

Islomshunoslik sohasidagi OAK jurnallari