“Pасм ал-мусҳаф” деганда Халифа Усмон ибн Аффон бошчилигида кўчиртирилган мусҳафларнинг имло услуби назарда тутилади. “Расм ал-мусҳаф”нинг аҳамияти шундаки, қадимдан барча мусулмон уламолари Қуръони каримни фақатгина ушбу имло йўсинида ёзиш вожиблигини таъкидлаб келганлар. Бироқ, ушбу имло ваҳий орқали қайд этилганми ёки саҳобаларнинг билимлари асосидами, деган фикрда олимлар турли хил қарашларни билдирганлар. Кўпчилик Қуръон имлоси саҳобаларнинг билим ва тажрибалари асосида, айни вақтда ваҳий назоратида вужудга келганини таъкидлайди.“Расм ал-мусҳаф”нинг жорий имлодан фарқли жиҳатлари мавжуд бўлиб, бу фарқлиликни тадқиқотчилар турлича изоҳлаганлар: 1. Айрим олимлар, жумладан, кўпчилик шарқшунослар “расм ал-мусҳаф”даги хусусиятларни саҳобаларнинг хатни яхши билмаганлари сабабли вужудга келган, деган даъвони қилган. 2. Бир гуруҳ олимлар “расм ал-мусҳаф”нинг хусусиятларини илоҳий сир‑асрорларга боғлаб, уларни ботиний изоҳлашга уринганлар ва бу масалада чуқур кетганлар. Бу фикр илмий асосга эга эмас.3. “Расм ал-мусҳаф”да кузатиладиган хусусиятлар ўша даврдаги имло қоидалари ва кўникмаларининг тақозоси бўлган. Қадимги мутахассис олимлар ва замонавий тадқиқотчилар ушбу фикрни қўллаб‑қувватлаганлар. Илмий изланишлар ҳам шуни кўрсатмоқда.
| Mualliflar | Abdumajitov, Hasankhon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-03-12 |
| Jild | 3 |
| Son | 3 |
| Betlar | 100-106 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2023-3/13 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2023-3/13 · Maqolaning asl sahifasi
Қуръони карим, Усмон мусҳафи, “расм ал-мусҳаф”, ваҳий, ҳазф, зиёда, бадал, ҳамза, фасл ва васл
XI аср туркий халқлар тарихида ислом таълимотининг тубдан ва мукаммал шаклланиш даврларидан бири ҳисобланади. Давлат қурилиши ва бошқаруви, шунингдек, “сиёсий муносабатларда рационалистик тафаккурни қўллаш ва “маданий…
Мовароуннаҳр фиқҳ тарихининг классик даври ҳисобланган XI–XII асрларда ҳанафий фиқҳининг усул ва фуру илмига оид 50 га яқин машҳур асарлар яратилган. Ушбу асарлар 10 дан ортиқ жанр ва услубларда ёзилган бўлиб, унинг…
Султон Маҳмуд даврида ғазнавийларнинг қорахонийлар сулоласи билан сиёсий алоқалари тўғрисидаги маълумотлар манбаларда келтирилган бўлсада, бироқ бу масаланинг тизимли таҳлили ўзбек тарихчилигида деярли ишланмаган…
Мовороуннаҳр диёридан ислом илмлари борасида кўплаб олимлар етишиб чиқан. Улар тафсир, ҳадис, калом, тасаввуф, фиқҳ соҳалари ривожланишида Насаф, Кеш, Самарқанд, Бухоро шаҳарларида ўзига хос услубларни ишлаб чиқиб…
Абу Лайс Самарқандий. мовароуннаҳрлик етук қомусий олим бўлиб, дин илмларининг бир қанча фанларида қимматли асарлар ёзиб, улкан илмий мерос қолдирган. Хусусан, олимнинг тафсир, ақида, тасаввуф ва фиқҳ илмлари бўйича…
O'rta asrlar islom olamidagi shifoxona tizimining rivojlanishi butun dunyo bo'ylab zamonaviy shifoxona tizimiga ko'p jihatdan o'z ta'sirini ko'rsatdi. U ko‘chma shifoxonalar kabi o'z davri uchun innovatsion g‘oyalar va…
Маҳмуд Замахшарий луғатшунослик соҳасида юқори баҳоланган, дунё олимлари эътироф этган олимлардан саналади. Унинг илмий меросида ўндан ортиқ турли йўналишдаги луғатлар мавжуд. Олим луғатлари орасида Хоразмшоҳ Алоуддавла…
Мақолада қадимги Уструшона минтақасининг географик жойлашуви ҳамда Уструшона атамасининг келиб чиқиши ва маъноларига доир тадқиқотлар олиб борилган.Уструшона ва унинг чегаралари ҳақидаги маълумотлар IX–XI асрларга оид…
Современные исторические исследования, зачастую не ограничиваются изучением сугубо исторических фактов и объектов материального наследия. Все более актуальными становятся исследования, посвященные изучению духовного…
Ушбу мақолада Қурайш қабиласи уруғларининг силсиласи, уларнинг Маккада тутган ўрни, Макканинг Арабистон яриморолининг диний маркази бўлиш билан бирга, унинг геосиёсий ҳаётида тутган ўрни, унинг сиёсий, иқтисодий тузуми…