«Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили

ISLAMOV, Zohidjon

Мотуридийлик · 2025-yil

Annotatsiya

Маҳмуд Замахшарий луғатшунослик соҳасида юқори баҳоланган, дунё олимлари эътироф этган олимлардан саналади. Унинг илмий меросида ўндан ортиқ турли йўналишдаги луғатлар мавжуд. Олим луғатлари орасида Хоразмшоҳ Алоуддавла Отсизнинг илтимосига биноан ёзилган «Муқаддамату-л-адаб» – «Адаб илмига кириш» номли кўптилли луғати алоҳида аҳамият касб этади. Мазкур луғатнинг икки арабча-форсча, уч тилли арабча-форсча-туркий, тўрт тилли арабча-форсча-туркий-мўғулча сўзлик киритилган қўлёзмалари дунё фондларида сақланмоқда. Асарнинг қўлёзмалари ва уларнинг матнларини қиёсий ўрганиш арабча матннинг илмий танқидий, туркий матннинг йиғма шаклини тузиш зарурлиги белгиланди ва сўзликларнинг матнлари тузилди. Йиғма, илмий танқидий матн тузиш учун XIII-XV асрларда китобат қилинган Тошкент қўлёзмалари асос қилиб олинди. Асардаги арабча сўзликнинг илмий-танқидий матни мазкур сўзликнинг сезиларли ўзгаришга учрамаганини кўрсатади. Арабча матнда аниқланган айрим хатоли ўринлар котиблар томонидан йўл қўйилган матний сакталиклар ҳисобланади. Бундай хатоли ҳолатлар истифода этилган барча қўлёзмалар матнида учрайди. Илмий-танқидий матн асосида у ёки бу қўлёзманинг арабча сўзлиги матнидан тушиб қолган сўз моддалари асосий матнга тикланди ва тўлдирилди. Асар арабча сўзлигининг илмий-танқидий матни араб тилидаги қўлёзма асарлар матнлари билан ишлаш жараёнида фойдали манба бўлиб хизмат қилади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarISLAMOV, Zohidjon
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2025-05-02
Jild3
Son4
Betlar5-12
TilO‘zbek
DOI10.47980/moturidiy/2023-4/1
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/1 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Маҳмуд Замахшарий, «Муқаддамату-л-адаб», арабча-форсий-туркий-мўғулча сўзлик, йиғма, илмий-танқидий матн

Iqtibos keltirish

APAISLAMOV, Zohidjon (2025). «Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили. Мотуридийлик, 3(4), 5-12. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/1
GOST (OAK)ISLAMOV, Zohidjon «Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили // Мотуридийлик. – 2025. – T. 3, № 4. – B. 5-12. – DOI: 10.47980/moturidiy/2023-4/1.
MLAISLAMOV, Zohidjon. “«Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили.” Мотуридийлик, 3(4), 5-12, 2025. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/1
ChicagoISLAMOV, Zohidjon. “«Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили.” Мотуридийлик, 3(4), 5-12 (2025). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/1
HarvardISLAMOV, Zohidjon (2025) ‘«Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили’, Мотуридийлик, 3(4), 5-12. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/1
BibTeX
@article{islamovzohidjon2025,
  title = {«Муқаддамату-л-адаб» арабча сўзлигининг матний таҳлили},
  author = {ISLAMOV, Zohidjon},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2025},
  volume = {3},
  number = {4},
  pages = {5-12},
  doi = {10.47980/moturidiy/2023-4/1},
  url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2023-4/1}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi

ISLAMOV, Zohidjon — boshqa maqolalari