Мақолада мотуридийлик таълимоти таниқли вакили Камолиддин Баёзийнинг таржимаи ҳоли, устозлари, Абу Ҳанифага нисбат бериладиган ақидавий асарларни бирлаштириб “ишорат” услубида шарҳ ёзгани, унинг яшаган даврдаги сиёсий ва ижтимоий ҳолат, усмонийлар давлатининг заифлашуви ёритилган. Баёзий яшаган давр бир нечта усмоний султонлар даврига тўғри келади. Бу давр тахт учун кўраш даври бўлиб, Хуррам Султон ҳокимиятни зимдан бошқарган. Инкишорийларнинг турли фитналари, диний ақидавий соҳа сиёсийлашуви авж олишига сабаб бўлди. Баёзийнинг яшаган замон айнан уч султон, Мурод IV (1623–1640), Иброҳим I (1640–1648 й) ва Муҳаммад IV (1648–1687)ларнинг ҳукмронлигига тўғри келгани баён қилинади.Шу билан бирга, мақолада олимнинг илмий изланишлари, Маккаи мукаррамага бориб Омидийдан ижоза олгани ёритилади. Бундан ташқари, Баёзийнинг илмга қилган хизмати, турли жойларда қозилик лавозимида фаолият юритгани, ҳарбий қози бўлгани келтириб ўтилади. Баёзий қозилик лавозимида ишлаб юрган вақтда ҳам илмий фаолиятдан тўхтаб қолмай, бир неча рисола ва асарлар ёзган. Мазкур асарлар ичида энг долзарб ва ҳозиргача илм аҳллари орасида машҳур бўлгани “Ишорот ал-маром мин иборот ал-Имом Аби Ҳанифа” (Имом Абу Ҳанифанинг ибораларидан кўзланган мақсадларнинг ишоралари) экани очиб берилган.
| Mualliflar | Muhibullayev, Saidmuhammadkhon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-03-06 |
| Jild | 3 |
| Son | 2 |
| Betlar | 122-129 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2023-2/15 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2023-2/15 · Maqolaning asl sahifasi
Баёзий, Синоний, инкишорий, Омидий, Ишорат ал-маром, Усул ал-мунифа, Савонеҳ
Mazkur maqolada Alisher Navoiy asarlarida ustoz-shogird g‘oyalarining manbaviy va milliy asoslari masalasi yoritilgan. Buyuk mutafakkir ijodida ustoz va shogird munosabati masalasi bir necha yo‘nalishlarda namoyon…
Ҳозирги кунга қадар бутун ислом олами эътирофига сазовор бўлган Имом Бухорий нафақат муҳаддис олим балки, ақийда илми борасида ҳам ўзига хос ўрин эгаллаган. Олимнинг “Халқ афъол ал-ибод ва радд ала ал-жаҳмия ва асҳоб…
Zamaxshariy islom hamda arab tilshunosligiga oid ilmlarda yuqori marralarni zabt etdi. Mahmud Zamaxshariyning “al-Kashshof” asari tafsir ilmidagi shoh asari bo‘lganidek uning “Al-Mufassal fi san’at аl-e’rob” asari arab…
Мақолада темурийлар даври тарихи, маънавий ҳаётига доир масалалар қаламга олинган. Бу даврда юртимизда яшаган халқларнинг маънавиятида катта аҳамият касб этган Яссавия, Кубравия ва Хожагон-нақшбандия тариқатлари…
Бугунги кунда мамлакатимизда хотин-қизлар ҳаётининг умумижтимоий жиҳатлари, унинг маданий-маънавий хусусиятларини ҳамда оилавий муносабатларни йўлга қўйишнинг ижтимоийиқтисодий, ҳуқуқий, маърифий-ташкилий жиҳатдан…
Ушбу мақола мовароуннаҳрлик машҳур олим, муҳаддис ва фақиҳ Абдуллоҳ Субазмунийнинг ҳаёти ва илмий меросини ўрганишдан иборат. Олимнинг ҳаёт йўли ҳақида маълумотлар жуда оз. Манбаларда унинг фақиҳ олим бўлгани…
Марказий Осиё цивилизацияси ёки ренессансини белгиловчи жиҳатлардан бири бу ислом илмларининг минтақада кенг равнақ топганлиги ва буюк муҳаддис, тафсиршунос, фақиҳ, мутакаллим, мутасаввиф, тилшунос олимларнинг етишиб…
XIII аср бошларида Мовароуннаҳрнинг Чингизхон томонидан босиб олиниши ижтимоий, иқтисодий, маданий ҳаётнинг таназзулга юз тутишига олиб келди. 1215 йилда Чингизхон Хитойни босиб олгандан сўнг Мовароуннаҳрга бостириб…
Фақиҳларнинг бир неча авлодлари олиб борган фаолиятлари туфайли Мовароуннаҳр мактабининг анъаналари ва унинг намояндалари асарларидан ҳанафийлик мазҳабида бўлган турли минтақаларда кенг тарқалди. Мовароуннаҳрлик…
Инсоният тарихида то бугунги кунгача яшаб ўтган муҳим шахслар, жумладан, пайғамбарлар, ҳукмдорлар, олимлар ҳаётини ўрганишда биографик мазмундаги китоблар асосий мурожаат манбаи ҳисобланади. Бу борада ислом тарихининг…