Октябр инқилобидан олдинги Туркистон тарихшунослиги Россия ҳукуматининг конфессиялараро сиёсатини, айниқса, исломий бўлмаган жамоаларга нисбатан сиёсатини ўрганишда сезиларли бўшлиқни кўрсатади. Исломий конфессия бўйича кенг тадқиқотлар мавжуд бўлиб, маҳаллий ва хорижий олимлар Исломнинг Россия ҳукумати билан муносабатларининг турли жиҳатларини ўрганган бўлсалар-да, ноисломий конфессиялар бўйича махсус тадқиқотлар кам учрайди. Н.П. Остроумов ва В.П. Наливкин каби олимларнинг асосий ишлари, қимматли маълумотлар тақдим этишига қарамай, Россия ҳукуматининг диний озчиликларга бўлган ёндашувининг кенг қамровли таҳлилига эътибор қаратмаган. Бундан ташқари, Ж. Шуйлер каби хорижий саёҳатчилар ва олимлар минтақанинг диний динамикаси ҳақида кузатишлар тақдим этиб, Туркистондаги диний ҳаётнинг мураккаблигини таъкидлаганлар.Бироқ, тадқиқотларнинг аксарияти Исломнинг таъсирини тушунишга қаратилган бўлиб, Туркистондаги яҳудийлар, насронийлар ва бошқа динларга нисбатан сиёсат масалалари деярли ўрганилмаган. Совет ва пост-совет даври тарихшунослиги ҳам бу тенденцияни давом эттириб, тадқиқотларда Исломга устувор аҳамият берган ёки умуман минтақанинг конфессионал хилма-хиллигини эътибордан четда қолдирган.Бу эътиборсизлик Россия ҳукуматининг конфессионал сиёсатини тушуниш, Туркистоннинг диний-сиёсий тарихини тўлиқ кўриш учун муҳим аҳамиятга эга бўлишига қарамай, давом этмоқда. Шу сабабли, ушбу тадқиқот ноисломий конфессиялар бўйича махсус тадқиқотларнинг етишмаслигини бартараф этишга, Туркистоннинг тарихий диний манзарасини янада кенгроқ тушунишга ҳисса қўшишга қаратилган.
| Mualliflar | Gafurova, Irodakhon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-02-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 3 |
| Betlar | 77-82 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2024-3/10 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2024-3/10 · Maqolaning asl sahifasi
Марказий Осиё, тарихшунослик, Туркистон, Россия ҳукумати, конфессиялар
Мазкур мақола ислом илмларининг буюк алломаси Ҳаким Термизийнинг бой мероси, хусусан, Қуръон ва ҳадислар шарҳига қўшган бебаҳо ҳиссасини атрофлича таҳлил қилади. Ҳаким Термизийнинг асарлари исломий маърифий мероснинг…
Бугунги кунда инсоният ҳаётига таҳдид солаётган асосий хавф-хатарлар сифатида майдонга чиққан экстремизм ва терроризм каби бузғунчи унсурларнинг дунёга тарқалиши ҳамда аҳоли томонидан экстремистик қарашлар ва ғояларга…
Maqolada Umaviylar davlati tomonidan Movarounnahr hududi fath etilgan davrdan to Somoniylar sulolasi hokimiyatga kelganiga qadar bo‘lgan davrda bu hududda hunarmandchilik sohalarining rivoji va ularning…
Ушбу мақолада Суриядаги беқарор вазиятда диний омилнинг роли ҳар томонлама ўрганилган. Инқилоблар дастлаб демократик тамойиллар асосида бошланган бўлса-да, қисқа вақт ичида турли диний оқимларнинг аралашуви, хусусан…
Мазкур мақола IХ асрнинг таниқли ҳанафий фақиҳи Нусайр ибн Яҳё Балхий ҳаёти ва илмий фаолиятига бағишланган. Нусайр ибн Яҳё ўз даврининг етук олимларидан бири бўлиб, фиқҳ, ақида, усул ал-фиқҳ ва бошқа исломий фанлар…
Мазкур мақола ислом динининг бирламчи манбаси Қуръони каримда зикр этилган қиссалар ҳақидаги умумий маълумотларни жамлаган ва мавзуга доир муаллифларнинг таҳлил ва мулоҳазаларини акс эттирган. Мавзуни очиб беришда қисса…
The teachings of Maturidiyya became known as one of the schools of kalam (Islamic theology), which discussed doctrinal issues based on moderation and tolerance, embodied the spirit of peace and tolerance of Islam, and…
Maqolada Imom Moturidiyning «Ta’vilot al-Qur’on» asarida sababi nuzul rivoyatlari ikki asosiy shaklda ifodalangani: lafzan (so‘zma-so‘z) va ma’nan(mazmunan) yoritilgan. Lafzan rivoyatlar, ya’ni aynan so‘zma-so‘z…
Ўрта аср иккинчи Шарқ Ренессансининг ёрқин намояндаларидан бири аллома Саъдуддин Тафтазоний ал-Ҳанафий (722-792/1322-1390) ҳисобланади. У наҳв, сарф, балоғат, усул ал-фиқҳ ҳамда фуруъ ал-фиқҳ (ҳанафий, шофиий ва…
Мақолада Имом Термизийнинг «Сунани Термизий» асарида келтирилган ақидавий ҳадисларнинг илмий таҳлили амалга оширилган. Имом Термизий ҳадис илмининг йирик олимларидан бири ҳисобланади. У ўзининг асарларида ҳадисларни…