Mazkur maqolada til va nutq tushunchalari o‘rtasidagi nazariy farqlar hamda ularning lingvistik tadqiqotlarda tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Mualliflar til – ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida jamiyat a’zolari uchun umumiy bo‘lgan abstrakt belgi va qoidalar tizimi ekanligi, nutq esa ushbu tizimning individual va aniq namoyon bo‘lish jarayoni ekanligini ilmiy adabiyotlar asosida yoritadilar. Til va nutqning F. de Sossyur tomonidan asoslangan dixotomiyasi [6], shuningdek, N.Chomskiy tomonidan kiritilgan “kompetensiya” va “perfomans” tushunchalari tahlil qilinib, lisoniy birliklarning til va nutq bosqichlaridagi ko‘rinishlari (fonema – tovush, leksema – so‘z va hokazo) misollar bilan ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, hazrat Alisher Navoiy asarlarida til va nutq mohiyatining o‘ziga xos talqini va zamonaviy lingvistik tadqiqotlar nuqtayi nazaridan mazkur tushunchalarning ahamiyati muhokama qilinadi. Maqolada til va nutqning bir-biriga uzviy bog‘liqligi ta’kidlanib, nazariy va amaliy tilshunoslikda ularni alohida-asosiy jihatlar sifatida tadqiq etish zarurligi ilmiy asoslanadi.
| Mualliflar | Yusupov, Islombek |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2025-12-31 |
| Jild | 31 |
| Son | 6 |
| Betlar | 165-165 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-06 |
language, speech, language–speech dichotomy, linguistic unit, speech unit, competence, performance., язык, речь, дихотомия «язык–речь», языковая единица, речевая единица, компетенция, перфоманс.
| APA | Yusupov, Islombek (2025). TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI. FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 165-165. https://journal.fdu.uz/main/article/609 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Yusupov, Islombek TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2025. – T. 31, № 6. – B. 165-165. |
| MLA | Yusupov, Islombek. “TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 165-165, 2025. https://journal.fdu.uz/main/article/609 |
| Chicago | Yusupov, Islombek. “TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI.” FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 165-165 (2025). https://journal.fdu.uz/main/article/609 |
| Harvard | Yusupov, Islombek (2025) ‘TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI’, FarDU ilmiy xabarlari, 31(6), 165-165. https://journal.fdu.uz/main/article/609 |
| BibTeX | @article{yusupovislombek2025,
title = {TIL VA NUTQ TUSHUNCHASI},
author = {Yusupov, Islombek},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2025},
volume = {31},
number = {6},
pages = {165-165},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/609}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Maqolada Halima Xudoyberdiyeva lirikasida oq rang qo‘llanishining badiiy-estetik ahamiyati haqida so‘z yuritiladi. Shoira she’riyatining ta’sirchanligi rangning badiiy-g‘oyaviy jihatdan qo‘llash mahoratining zamirida…
Ushbu maqolada tarjimashunoslik sohasida dolzarb bo‘lib kelayotgan masalalardan biri badiiy tarjimada tarjimon mahoratining namoyon bo‘lishi va uning ahamiyati atroflicha yoritilgan. Tadqiqotda, avvalo asliyat…
Ushbu maqolada tarjimada milliy o‘ziga xos so‘zlarni yetkazish hamda muallifning individual uslubini to‘liq aks ettirishga xizmat qiluvchi asosiy tarjima prinsiplari ilmiy-nazariy nuqtai nazardan tahlil qilingan…
Ijtimoiy-emotsional ta'lim (SEL) — o‘zini anglash, o‘zini boshqarish, ijtimoiy ong, munosabatlar ko‘nikmalari va mas'uliyatli qaror qabul qilishni rivojlantirish — samarali ta'limning markaziy omili sifatida tobora…
Mazkur maqolada muloqot hodisasining psixologik va psixolingvistik tamoyillari kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda muloqotning til voqelanishidagi o‘rni, nutqiy birliklar va muloqot birliklarining…
Ushbu maqolada konsept tushunchasining lingvistik mazmun-mohiyati va unga aloqador atamalar tizimi (konseptosfera, nominativ maydon, nominativ zichlik va boshqalar) tahlil qilingan. Olib borilgan tadqiqot doirasida…
Ushbu maqolada siyosiy matnlardagi intertekstual unsurlar va ularning kommunikativ ahamiyati lingvopragmatik, kognitiv hamda diskursiv yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari intertekstual…
Mazkur maqolada o‘zbek tilida orfoepik me’yorlarni avtomatlashtirish jarayonida yuzaga keladigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy-amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda orfoepik me’yorlarni…
So'zlarning ko'p ma'noliligi bir so'z bilan bir nechta tushunchalarni ifodalash imkonini beradi. Metaforalar so‘zning asl ma’nosidan qisman chiqib ketishi va qo‘shimcha ma’no olishi natijasida vujudga keladi…
Mazkur tadqiqot tilshunoslikda nutq ontogenezini psixolingvistik nuqtayi nazardan o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, unda nutq qobiliyatining shakllanishi, rivojlanishi va shaxs tilida yuz beradigan yoshga oid…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2025-yil arxivi
Ushbu maqolada o‘zbek va nemis tillarida ,,Navro‘z” va ,,Ostern” (Pasxa) bayrami bilan bog‘liq leksik birliklarning lingvokulturologik jihatdan tahlilga tortiladi, hamda ularning o‘xshash va farqli tomonlari o‘zbek va…
This article presents the results of studies on the degree of dominance of the number of grains per spike, heritability coefficient, and coefficient of variation in hybrid generations obtained by crossing local and…
Zamonaviy talim tizimida chet tilini o‘qitish jarayonida innovatsion texnologiyalardan foydalanish davr talabi bolib qolmoqda. Bugungi kun pedagoglaridan darslarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar yordamida tashkil…
Ushbu maqolada konsept tushunchasining lingvistik mazmun-mohiyati va unga aloqador atamalar tizimi (konseptosfera, nominativ maydon, nominativ zichlik va boshqalar) tahlil qilingan. Olib borilgan tadqiqot doirasida…
Ushbu maqolada Schoenoplectus triqueter (Scirpus triqueter) o‘simligining tarqalish areallari, ekologik funksiyalari hamda kimyoviy tarkibidagi biologik faol moddalari o‘rganilgan. Tadqiqot davomida mazkur turning suv…
Maqolada "nazorat" atamasi ta'riflangan va uning ta'lim jarayonidagi roli tavsiflanan. Nazoratning maqsad va vazifalari bayon qilinib, nazoratning maqsadi talabalarning yutuq va muvaffaqiyatlarini, fan bo‘yicha dasturda…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…