Pragmalingvistik yondashuv asosida bo‘lajak shifokorlarda yatrogen muloqotdan saqlanish kompetensiyasini shakllantirish (ingliz tilini o‘qitish misolida)

SAFAROVA, NAFOSAT

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Mavzu tibbiy ta’lim, tibbiy kommunikatsiya, pragmalingvistika, tibbiy etika hamda chet tilini kasbiy maqsadlarda o‘qitish (ESP – English for Specific Purposes) kesishgan nuqtada joylashgan dolzarb ilmiy yo‘nalish hisoblanadi. Zamonaviy tibbiyotda davolash jarayonining samaradorligi nafaqat shifokorning klinik bilim va amaliy ko‘nikmalariga, balki uning bemor bilan muloqotni qanday tashkil qilishiga ham bevosita bog‘liqdir. Shu nuqtai nazardan, bo‘lajak shifokorlarda yatrogen muloqotning oldini olish kompetensiyasini shakllantirish tibbiy ta’limning ustuvor vazifalaridan biri sanaladi. Yatrogeniya tushunchasi shifokorning xatti-harakati, nutqi yoki professional munosabati natijasida bemorda yuzaga keladigan salbiy fiziologik yoki psixologik holatlarni anglatadi. Zamonaviy ilmiy adabiyotlarda yatrogeniya quyidagi turlarga ajratiladi: • medikamentoz yatrogeniya; • diagnostik yatrogeniya; • jarrohlik yatrogeniyasi; • deontologik yatrogeniya; • kommunikativ (verbal) yatrogeniya. Aynan kommunikativ yatrogeniya shifokor nutqining pragmatik xususiyatlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib hisoblanadi. Kommunikativ yatrogeniya shifokor tomonidan qo‘llangan nutq strategiyasi, intonatsiyasi, leksik tanlovi, kommunikativ maqsadi yoki pragmatik xatolari natijasida bemorda qo‘rquv, xavotir, ishonchsizlik, stress, depressiya, davolanishga nisbatan salbiy munosabat kabi holatlarning shakllanishi bilan namoyon bo‘ladi. Masalan, “Your condition is very bad.” jumlasi bemorda kuchli psixologik bosimni keltirib chiqaradi. Uning o‘rniga: “Your condition requires careful treatment, and we have effective options to help you.” degan pragmatik jihatdan yumshatilgan konstruksiya ishlatiladi. Bu yerda illokutiv maqsad o‘zgarmaydi, ammo perlokutiv ta’sir mutlaqo boshqacha bo‘ladi. Pragmalingvistika nuqtai …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSAFAROVA, NAFOSAT
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-09-22
Son8
Betlar84-89
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.519
Indeksga qo‘shilgan2026-09-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.519 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

iatrogeny, communicative iatrogeny, pragmalinguistics, medical communication, medical discourse, English language teaching, Medical English, pragmatic competence, communicative competence, Speech Act Theory, politeness strategies, ятрогения, коммуникативная ятрогения, прагмалингвистика, медицинская коммуникация, медицинский дискурс, обучение английскому языку, Medical English, прагматическая компетенция, коммуникативная компетенция, теория речевых актов, стратегии вежливости

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APASAFAROVA, NAFOSAT (2026). PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA). Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 84-89. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.519
GOST (OAK)SAFAROVA, NAFOSAT PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA) // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 84-89. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.519.
MLASAFAROVA, NAFOSAT. “PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA).” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 84-89, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.519
ChicagoSAFAROVA, NAFOSAT. “PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA).” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 84-89 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.519
HarvardSAFAROVA, NAFOSAT (2026) ‘PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA)’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 84-89. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.519
BibTeX
@article{safarovanafosat2026,
  title = {PRAGMALINGVISTIK YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK SHIFOKORLARDA YATROGEN MULOQOTDAN SAQLANISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH (INGLIZ TILINI O‘QITISH MISOLIDA)},
  author = {SAFAROVA, NAFOSAT},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {84-89},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.519},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.519}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

SAFAROVA, NAFOSAT — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari