Yatrogeniyaning lingvopragmatik asoslari: tibbiy diskurs va kommunikativ yondashuv

SAFAROVA, NAFOSAT

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Yatrogeniya zamonaviy lingvopragmatik tadqiqotlarda tibbiy diskurs jarayonida yuzaga keladigan salbiy kommunikativ ta’sirning natijasi sifatida talqin qilinmoqda. Ushbu yondashuvning metodologik asosini pragmatika, diskurs tahlili, nutq aktlari nazariyasi, kommunikativ etika hamda bemorga yo‘naltirilgan tibbiy kommunikatsiya konsepsiyalari tashkil etadi. Mazkur nazariyalar shifokor nutqining semantik mazmunigina emas, balki uning kommunikativ maqsadi, pragmatik funksiyasi va bemorda hosil qiladigan perlokutiv ta’sirini ham tahlil qilish imkonini beradi. XXI asr lingvistikasida pragmatika til birliklarini ularning formal tuzilishi doirasida emas, balki kommunikativ vaziyat, muloqot ishtirokchilari, ularning maqsadi, niyati va nutqning tinglovchiga ko‘rsatadigan ta’siri bilan uzviy bog‘liq holda o‘rganadi. Ushbu yondashuv tibbiy kommunikatsiyani ham yangi nuqtai nazardan talqin qilish imkonini berdi. Natijada yatrogeniya endilikda nafaqat tibbiy yoki psixologik hodisa, balki kommunikativ muvaffaqiyatsizlik (communicative failure) va pragmatik nomuvofiqlik natijasida yuzaga keladigan lingvopragmatik fenomen sifatida ham baholanmoqda. Tibbiy diskurs institutsional diskursning alohida turi bo‘lib, u shifokor, bemor, hamshira va boshqa sog‘liqni saqlash mutaxassislari o‘rtasidagi kommunikativ munosabatlarni qamrab oladi. Teun A. van Dijk va Norman Fairclough diskursni til, ijtimoiy munosabatlar va hokimiyat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir sifatida talqin qiladilar. Tibbiy diskursda shifokor institutsional vakolat egasi bo‘lib, uning nutqi yuqori darajadagi ishonch va autoritetga ega. Aynan mana shu kommunikativ assimetriya yatrogen ta’sirning yuzaga kelish ehtimolini oshiradi, chunki bemor shifokor tomonidan berilgan axborotni odatda shubhasiz …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarSAFAROVA, NAFOSAT
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-09-20
Son8
Betlar284-288
TilO‘zbek
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.491
Indeksga qo‘shilgan2026-09-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.491 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

iatrogenesis, linguopragmatics, medical discourse, speech acts, implicature, empathic communication, pragmatics, doctor–patient communication, patient-centered communication, institutional discourse, ятрогения, лингвопрагматика, медицинский дискурс, речевые акты, импликатура, эмпатическая коммуникация, прагматика, коммуникация «врач–пациент», пациентоориентированная коммуникация, институциональный дискурс

Iqtibos keltirish

APASAFAROVA, NAFOSAT (2026). YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV. Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 284-288. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.491
GOST (OAK)SAFAROVA, NAFOSAT YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 284-288. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.491.
MLASAFAROVA, NAFOSAT. “YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 284-288, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.491
ChicagoSAFAROVA, NAFOSAT. “YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 284-288 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.491
HarvardSAFAROVA, NAFOSAT (2026) ‘YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 284-288. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.491
BibTeX
@article{safarovanafosat2026,
  title = {YATROGENIYANING LINGVOPRAGMATIK ASOSLARI: TIBBIY DISKURS VA KOMMUNIKATIV YONDASHUV},
  author = {SAFAROVA, NAFOSAT},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {284-288},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.491},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.491}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

SAFAROVA, NAFOSAT — boshqa maqolalari