Ta’lim jarayonida bilimlarni tizimlashtirish orqali fikrlash qobiliyatini shakllantirish

IXLOSOV, KOMIL

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri o‘quvchi va talabalarda tayyor bilimlarni yodlab olishdan ko‘ra, ularni mustaqil tahlil qilish, tizimga solish va amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iboratdir. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonunida[1] ta’lim oluvchilarda mustaqil va ijodiy fikrlash, bilimlarni amaliyotga tatbiq etish ko‘nikmalarini rivojlantirish ta’lim tizimining Olimlar nigohi ilmiy-ommabop jurnal ustuvor vazifalari sifatida belgilangan. Bu esa o‘z navbatida ta’lim jarayonida bilimlarni tizimlashtirishga asoslangan didaktik yondashuvlarning ahamiyatini oshiradi. Bilimlarni tizimlashtirish - alohida-alohida o‘zlashtirilgan tushuncha, fakt va qoidalarni mantiqiy bog‘lanishlar asosida yagona yaxlit tizimga birlashtirish jarayonidir. Bu jarayon o‘quvchining ayrim ma’lumotlarni mexanik tarzda yodlashdan emas, balki ular o‘rtasidagi sabab-natija, qism-butun va umumiy-xususiy munosabatlarni anglashidan kelib chiqadi. L.S. Vygotskiyning yaqin rivojlanish zonasi haqidagi nazariyasiga ko‘ra, bilim tizimli tarzda, ya’ni avvalgi bilimlar bilan bog‘langan holda taqdim etilganda, u o‘quvchining mustaqil fikrlash imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi. Shu bilan birga, J. Brunerning spiral o‘quv dasturi g‘oyasi[3] va V.V. Davydovning nazariy umumlashtirish konsepsiyasi ham bilimlarni tizimli tarzda tashkil etishning shaxsning tafakkur tuzilmalarini shakllantirishdagi hal qiluvchi rolini asoslab beradi. Shu nuqtai nazardan, ta’lim jarayonida bilimlarni tizimlashtirish orqali fikrlash qobiliyatini shakllantirish masalasini o‘rganish nazariy va amaliy jihatdan dolzarb hisoblanadi. Pedagogik amaliyotda ko‘pincha o‘quv materiali bo‘laklarga bo‘lingan holda, bir-biridan ajratilgan tarzda taqdim etiladi. Natijada o‘quvchi alohida mavzularni o‘zlashtirsa-da, ular …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarIXLOSOV, KOMIL
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-07-25
Son6
Betlar12-16
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.107
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.107 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

knowledge systematization, thinking ability, systemic thinking, didactic method, educational process, logical thinking, cognitive skills, систематизация знаний, способность мышления, системное мышление, дидактический метод, образовательный процесс, логическое мышление, когнитивные навыки

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APAIXLOSOV, KOMIL (2026). TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH. Таълимда истиқболли изланишлар, (6), 12-16. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.107
GOST (OAK)IXLOSOV, KOMIL TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 6. – B. 12-16. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.107.
MLAIXLOSOV, KOMIL. “TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH.” Таълимда истиқболли изланишлар, (6), 12-16, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.107
ChicagoIXLOSOV, KOMIL. “TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH.” Таълимда истиқболли изланишлар, (6), 12-16 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.107
HarvardIXLOSOV, KOMIL (2026) ‘TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH’, Таълимда истиқболли изланишлар, (6), 12-16. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.107
BibTeX
@article{ixlosovkomil2026,
  title = {TA’LIM JARAYONIDA BILIMLARNI TIZIMLASHTIRISH ORQALI FIKRLASH QOBILIYATINI SHAKLLANTIRISH},
  author = {IXLOSOV, KOMIL},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {6},
  pages = {12-16},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.107},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.107}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari