Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri o‘quvchi va talabalarda tayyor bilimlarni yodlab olishdan ko‘ra, ularni mustaqil tahlil qilish, tizimga solish va amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iboratdir. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonunida[1] ta’lim oluvchilarda mustaqil va ijodiy fikrlash, bilimlarni amaliyotga tatbiq etish ko‘nikmalarini rivojlantirish ta’lim tizimining Olimlar nigohi ilmiy-ommabop jurnal ustuvor vazifalari sifatida belgilangan. Bu esa o‘z navbatida ta’lim jarayonida bilimlarni tizimlashtirishga asoslangan didaktik yondashuvlarning ahamiyatini oshiradi. Bilimlarni tizimlashtirish - alohida-alohida o‘zlashtirilgan tushuncha, fakt va qoidalarni mantiqiy bog‘lanishlar asosida yagona yaxlit tizimga birlashtirish jarayonidir. Bu jarayon o‘quvchining ayrim ma’lumotlarni mexanik tarzda yodlashdan emas, balki ular o‘rtasidagi sabab-natija, qism-butun va umumiy-xususiy munosabatlarni anglashidan kelib chiqadi. L.S. Vygotskiyning yaqin rivojlanish zonasi haqidagi nazariyasiga ko‘ra, bilim tizimli tarzda, ya’ni avvalgi bilimlar bilan bog‘langan holda taqdim etilganda, u o‘quvchining mustaqil fikrlash imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi. Shu bilan birga, J. Brunerning spiral o‘quv dasturi g‘oyasi[3] va V.V. Davydovning nazariy umumlashtirish konsepsiyasi ham bilimlarni tizimli tarzda tashkil etishning shaxsning tafakkur tuzilmalarini shakllantirishdagi hal qiluvchi rolini asoslab beradi. Shu nuqtai nazardan, ta’lim jarayonida bilimlarni tizimlashtirish orqali fikrlash qobiliyatini shakllantirish masalasini o‘rganish nazariy va amaliy jihatdan dolzarb hisoblanadi. Pedagogik amaliyotda ko‘pincha o‘quv materiali bo‘laklarga bo‘lingan holda, bir-biridan ajratilgan tarzda taqdim etiladi. Natijada o‘quvchi alohida mavzularni o‘zlashtirsa-da, ular …
| Mualliflar | IXLOSOV, KOMIL |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-25 |
| Son | 6 |
| Betlar | 12-16 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.107 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.107 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
knowledge systematization, thinking ability, systemic thinking, didactic method, educational process, logical thinking, cognitive skills, систематизация знаний, способность мышления, системное мышление, дидактический метод, образовательный процесс, логическое мышление, когнитивные навыки
Kirish. Raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi ta’lim tizimida baholash faoliyatini tashkil etish, natijalarni qayd etish, saqlash va ulardan foydalanish mexanizmlarini tubdan takomillashtirish zaruratini…
Kirish. Zamonaviy sport tayyorgarligida o‘smir sportchilar bilan olib boriladigan mashg‘ulot jarayonini ilmiy asosda tashkil etish alohida ahamiyatga ega. 15-16 yosh davrida organizmning morfofunksional rivojlanishi…
Kirish va muammoning qo‘yilishi. Oliy ta’lim tizimida talabalar reytingi va akademik transkriptlarini boshqarishning an’anaviy markazlashgan tizimlari bir qator jiddiy axborot xavfsizligi muammolariga ega. Manbalarda…
Kirish. Zamonaviy jamiyatda ta’lim tizimi nafaqat bilim berish, balki shaxsning ma’naviy- axloqiy kamolotini ta’minlash, uning ijtimoiylashuvi va identiklik (o‘zlikni anglash) jarayonini shakllantirishga yo‘naltirilgan…
Kirish. XXI asrda raqamlashtirish jarayonining jadal rivojlanishi ta’lim tizimiga, xususan, masofaviy ta’lim formatlarining kengayishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Masofaviy ta’limda talabalar sonining ortishi va…
Kirish. Dunyo miqyosida oliy ta’limda mustaqil ta’lim shakli, asosan, talaba markazli, kompetensiyaviy va elektron resurslarga tayangan modelda olib boriladi. Unda o‘qituvchi bilim beruvchidan ko‘ra ko‘proq…
Kirish . Bugungi kunda dunyoda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi , internet tarmoqlari va ijtimoiy media platformalarining keng ommalashuvi inson hayotining barcha jabhalariga , xususan , oilaviy…
Kirish. So‘nggi yillarda chet tillarini o‘qitishda kompetensiyaviy yondashuvning ustuvor yo‘nalish sifatida shakllanishi o‘quvchilarning lug‘at boyligini baholash tizimini takomillashtirish zaruratini yuzaga keltirdi…
Kirish. Globallashuv jarayonlarining jadallashuvi, xalqaro hamkorlikning kengayishi hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi xorijiy tillarni, ayniqsa ingliz tilini puxta o‘rgatish…
Kirish. Zamonaviy oliy ta’lim tizimining rivojlanish tendensiyalari ta’lim sifatini oshirish, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash hamda talabalarning shaxsiy va kasbiy salohiyatini kompleks rivojlantirishni ustuvor…