Kirish va muammoning qo‘yilishi. Oliy ta’lim tizimida talabalar reytingi va akademik transkriptlarini boshqarishning an’anaviy markazlashgan tizimlari bir qator jiddiy axborot xavfsizligi muammolariga ega. Manbalarda ta’kidlanishicha, bunday tizimlar yagona serverga bog‘liqligi sababli “yagona nosozlik nuqtasi” (single point of failure) xavfini tug‘diradi, ya’ni bitta nuqtaning ishdan chiqishi butun tizim faoliyatini to‘xtatib qo‘yishi mumkin. Shuningdek, markazlashgan ma’lumotlar bazalari manipulyatsiya va ruxsatsiz kirish xavfiga ochiq bo‘lib, reyting ko‘rsatkichlarini soxtalashtirish yoki transkriptlarni o‘zgartirishda inson omili hal qiluvchi salbiy rol o‘ynaydi. Blokcheyn texnologiyasi ushbu fundamental muammolarni quyidagi argumentlar orqali hal etishi manbalarda ilmiy asoslangan: • Markazlashmaganlik (Decentralization): Ma’lumotlar yagona registrsiz, tarmoqdagi barcha foydalanuvchilar (tugunlar) kompyuterlarida nusxa ko‘rinishida saqlanadi. Bu ma’lumotlarning yo‘qolishi va xakerlik hujumlariga chidamliligini ta’minlaydi. • O‘zgartirib bo‘lmaslik (Immutability): Har bir blok oldingi blokning kriptografik xeshi (alfanumerik kod) bilan mustahkam bog‘langan. Agar birorta baho o‘zgartirilsa, blokning xeshi va u bilan birga butun zanjir o‘zgaradi, bu esa tarmoq ishtirokchilari tomonidan darhol aniqlanadi. • Shaffoflik va Ishonch: Blokcheyn an’anaviy ishonch mexanizmini markaziy vositachilardan kriptografik algoritmlarga ko‘chiradi, bu esa akademik ma’lumotlarning haqiqiyligini mustaqil tekshirish imkonini beradi. Adabiyotlar tahlili. Ta’limda blokcheynni joriy etish bo‘yicha manbalarda quyidagi mualliflar va loyihalar tahlil qilingan: • Ernazarov A.E.: O‘quv jarayoniga blokcheyn integratsiyasini tadqiq qilib, Sony Global Education platformasini akademik transkript va baholarni boshqarishda …
| Mualliflar | KO'SHKINBAYEV, DAVLETBAY |
|---|---|
| Jurnal | Таълимда истиқболли изланишлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-25 |
| Son | 6 |
| Betlar | 22-25 |
| Til | O‘zbek |
| DOI | 10.67547/fanistiqbollari.2026.109 |
DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.109 · Maqolaning asl sahifasi · PDF
Blockchain architecture, digital rating, academic transcript, decentralization, immutability, smart contract, on-chain/off-chain, HEMIS integration, information security, infrastructure of trust, архитектура блокчейн, цифровой рейтинг, академический транскрипт, децентрализация, неизменяемость, смарт-контракт, on-chain/off-chain, интеграция с HEMIS, информационная безопасность, инфраструктура доверия
Kirish. XXI asrda raqamlashtirish jarayonining jadal rivojlanishi ta’lim tizimiga, xususan, masofaviy ta’lim formatlarining kengayishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Masofaviy ta’limda talabalar sonining ortishi va…
Kirish. Raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi ta’lim tizimida baholash faoliyatini tashkil etish, natijalarni qayd etish, saqlash va ulardan foydalanish mexanizmlarini tubdan takomillashtirish zaruratini…
Kirish . Bugungi kunda dunyoda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi , internet tarmoqlari va ijtimoiy media platformalarining keng ommalashuvi inson hayotining barcha jabhalariga , xususan , oilaviy…
Kirish. Zamonaviy ta’lim tizimining asosiy vazifalaridan biri o‘quvchi va talabalarda tayyor bilimlarni yodlab olishdan ko‘ra, ularni mustaqil tahlil qilish, tizimga solish va amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini…
Kirish. Globallashuv jarayonlarining jadallashuvi, xalqaro hamkorlikning kengayishi hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi xorijiy tillarni, ayniqsa ingliz tilini puxta o‘rgatish…
Kirish. Zamonaviy sport tayyorgarligida o‘smir sportchilar bilan olib boriladigan mashg‘ulot jarayonini ilmiy asosda tashkil etish alohida ahamiyatga ega. 15-16 yosh davrida organizmning morfofunksional rivojlanishi…
Kirish. Bugungi kundа tа’lim tizimini modernizаtsiyа qilish, uning sifаt vа sаmаrаdorligini oshirish, xаlqаro tа’lim stаndаrtlаrigа moslаshtirish dolzаrb vаzifаlаrdаn biri hisoblаnаdi. Zаmonаviy jаmiyаtning…
Kirish. Zamonaviy jamiyatda ta’lim tizimi nafaqat bilim berish, balki shaxsning ma’naviy- axloqiy kamolotini ta’minlash, uning ijtimoiylashuvi va identiklik (o‘zlikni anglash) jarayonini shakllantirishga yo‘naltirilgan…
Introduction. Violence against children remains one of the most serious global social and psychological problems, affecting not only the physical and mental well-being of children but also the functioning of the family…
Kirish. Dunyo miqyosida oliy ta’limda mustaqil ta’lim shakli, asosan, talaba markazli, kompetensiyaviy va elektron resurslarga tayangan modelda olib boriladi. Unda o‘qituvchi bilim beruvchidan ko‘ra ko‘proq…