Академик лицейларнинг физика фанига ихтисослаштирилган синфларида квант тушунчалари (дуализм ва ноаниқлик принципи)ни ўрганиш методикаси

К.Р.Саттаркулов, В.Ф.Нематов

Таълим ва тараққиёт · 2026-yil

Annotatsiya

Мақолада академик лицейларда физикани чуқур ўрганадиган гуруҳларда квант физикаси бўлимини замонавий талаблар асосида ўқитиш бўйича услубий кўрсатмалар берилган. Россияда ва бошқа ривожланган мамлакатларда умумий ва оʻрта махсус таʼлим тизимларида физика курси, жумладан, квант физикаси ҳам замон талаблари асосида оʻрганилмоқда. Физика дарслари ва дарсликлари, шунингдек, квант физикаси дастурлари ёруғликнинг елементар квант назарияси (фотоелектр еффекти ва Комптон еффекти), тўлқин-заррача иккиликлиги, Де-Бройл тўлқинлари ва Гейзенбергнинг ноаниқлик муносабатларига оид мавзулар билан таништиради. Ўзбекистонда физика фанини чуқур ўрганувчи гуруҳлар, академик лицейлар учун тавсия етилган янги дарслик ва ўқув-услубий қўлланмаларда юқоридаги мавзулар жуда қисқа ва ҳозирги замон талаблари асосида ёритилмаган. Мақолада янги киритилган мавзуларнинг мазмунини ёритиш бўйича, “Корпускуляр-тўлқинли дуализм” ва “Гейзенбергнинг ноаниқлик муносабатлари каби услубий тавсиялар келтирилган.

Maqolaning asl sahifasi · PDF

Ilmiy soha

Iqtibos keltirish

@article{article2026,
  title = {АКАДЕМИК ЛИЦЕЙЛАРНИНГ ФИЗИКА ФАНИГА ИХТИСОСЛАШТИРИЛГАН СИНФЛАРИДА КВАНТ ТУШУНЧАЛАРИ (ДУАЛИЗМ ВА НОАНИҚЛИК ПРИНЦИПИ)НИ ЎРГАНИШ МЕТОДИКАСИ},
  author = {К.Р.Саттаркулов and В.Ф.Нематов},
  journal = {Таълим ва тараққиёт},
  year = {2026},
  url = {https://journal.namspi.uz/articleview/825}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълим ва тараққиёт jurnalidan boshqa maqolalar

• Yosh gimnastikachilarni oʻquv-mashg’ulotlari ta’sirida jismoniy rivojlanishining oʻzgarishi

  Bekmirzayev Mirjalol Xusanboy o‘g‘li · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-21

  Mazkur ilmiy maqolada yosh gimnastikachilarni oʻquv mashg’ulotlari ta’sirida jismoniy rivojlanishi oʻzgarishi haqida nazariy malumot va amaliy tavsiyalar bayon etilgan.

• Gibrid ta’lim sharoitida musiqiy pedagogik jarayonning transformatsiyasi

  Toliblanova Iqboloy Toxirjon qizi · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-21

  Mazkur maqolada gibrid ta’lim sharoitida musiqiy pedagogik jarayonning transformatsiyasi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. An’anaviy musiqiy ta’lim modeli va zamonaviy raqamli texnologiyalar integratsiyasi asosida…

• O‘qituvchining ma'naviyati va uning pedagogik faoliyatidagi muhim jihatlari

  Sobirjonova Dildora Muhiddin qizi · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-21

  Ushbu maqolada o‘qituvchining ma'naviyati va uning pedagogik faoliyatidagi o‘rni zamonaviy ta'lim jarayonlari kontekstida ilmiy-nazariy tahlil qilinadi. Maqolada o‘qituvchining shaxsiy ma'naviyati uning pedagogik…

• Vaterpolchilarda maxsus chidamlilikni rivojlantirishda mitoxondrial biogenezning roli

  Джомаладинова Зарина Рустемовна · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Maqolada vaterpolchilarda maxsus chidamlilikni rivojlantirishda mitoxondrial biogenezning roli ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, suv polosi musobaqa faoliyati yuqori shiddat, intervalli yuklama…

• Yosh qizlarni ayollar kurashiga saralashda intellektual (IQ) darajasini aniqlash mexanizmlari

  Yakupbaev Alisher Alimbaevich · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Mazkur maqolada yosh qizlarni ayollar kurashiga saralash jarayonida ularning intellektual (IQ) darajasini aniqlash mexanizmlarining ilmiy-uslubiy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda sport seleksiyasining an’anaviy mezonlari…

• Tilshunoslikda lingvokulturologik dunyo manzarasi

  Mamatova Dilafróz Murodilla qizi · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Olam manzarasi bu qadimdan inson tafakkuri hali to’liq yechip bo’lmagan murakkap jumboq hisoblanadi.Olam manzarasi til bilan uzviy bog’liq. Qadimda insoniyat til haqida tushunchaga ega bo’lmagan bo’lsada qndaydir maxsus…

• Neyrodidaktik yondashuv asosida filologiya yo‘nalishi talabalari analitik tafakkurini rivojlantirish metodikasi

  Хайрутдинова Рушана Хабибуллаевна · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida neyrodidaktik yondashuvni qo‘llash kontekstida filologiya yo‘nalishi talabalari analitik tafakkurini rivojlantirish muammosi ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning maqsadi — neyrofan va…

• Matematika ta’limida “Chatgpt” va boshqa sun’iy intellekt vositalarini integratsiya qilishning didaktik imkoniyatlari va cheklovlari

  Fayzullayeva E’zoza O‘tkir qizi · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida matematika fanini o‘qitishda “ChatGPT” va “Claude” kabi sun’iy intellekt vositalarini o‘quv jarayoniga integratsiya qilishning didaktik imkoniyatlari va cheklovlari nazariy va…

• Yaponiya ta’limini boshlang‘ich ta’limda joriy qilinishi

  Raximjonova Xilola Raximjon qizi · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Yaponiyada ta’lim tizimi bugungi kunda eng ilg‘or va muvaffaqiyatli ta’lim modellaridan biri sifatida tan olinadi. Ushbu yutuqlarning asosi Yaponiya boshlang‘ich maktablarida yotgani inkor etib bo‘lmaydi. Yapon ta’limi…

• Podkastni pedagogik vosita sifatida qo‘llash bo‘yicha tizimli tahlil: raqamli audio ishlab chiqish orqali nutqdagi ishonchni oshirish

  Milimo Mundia · Таълим ва тараққиёт · 2026-04-22

  Mazkur tizimli tahlilda podkastlardan ta’lim vositasi sifatida foydalanishning ingliz tilini ikkinchi/xorijiy til (ESL/EFL) sifatida o‘rganayotgan talabalar nutq ravonligi va o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirishga ta’siri…

Таълим ва тараққиёт — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

• Sun'iy intellekt va interaktiv platformalar yordamida falsafa darslarida talabalar tanqidiy fikrlashini takomillashtirish metodikasi

  BIYBALAEV, ISLOMBEK · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Seminar oldidan talaba telefonini ochib, chat oynasiga "Iroda erkinligi bormi?" degan savolni yozadi. Bir necha soniyadan keyin ekranda kirish, uch argument, qarshi fikr va xulosadan iborat silliq matn paydo…

• Raqamli ta'lim muhitida falsafiy munozara orqali talabalarning tanqidiy fikrlash kompetensiyasini rivojlantirish

  BIYBALAEV, ISLOMBEK · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Qadimgi Afinada falsafa auditoriyada emas, agorada – bozor maydonida tug'ilgan: Sokrat o'tkinchilarni to'xtatib, ularga "adolat nima?", "fazilatni o'rgatish mumkinmi?" kabi savollar berar, suhbatdoshi esa o'zi…

• Kasbiy ta’lim muassasalarida ish beruvchi vakillarining amaliyot jarayonidagi ta’siri

  SODIQOVA, GULNORA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Kasbiy ta’lim tizimi har bir davlatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, unda talabalarning kasbiy tayyorgarligi va ishchi bozoriga mos malakalarini shakllantirish asosiy vazifa…

• Ish beruvchi va kasbiy ta’lim muassasalari o‘rtasida hamkorlik mexanizmlarini rivojlantirish

  SODIQOVA, GULNORA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Kasbiy ta’lim tizimi har bir davlatning iqtisodiy rivojlanishi va mehnat bozorining malakali kadrlar bilan ta’minlanishida markaziy o‘rin tutadi. Zamonaviy global iqtisodiyot sharoitida kasbiy ta’limning…

• Rinolaliyali bolalar nutqini rivojlantirishda raqamli ta’lim vositalaridan foydalanish imkoniyatlari

  UMARALIYEVA, SAYYORA · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Ta’limda istiqbolli izlanishlar - xalqaro ilmiy-metodik jurnal № 9/2026 ISSN: 3060-527X yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan. Jumladan, “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun [1], “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi…

• Masofaviy talabalarning kompetentlik xususiyatlarini shakllantirishning psixologik-pedagogik asoslari

  UMARALIYEV, SHOXRUXBEK · Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-10-23

  Kirish. Raqamli texnologiyalarning ta’lim tizimiga jadal integratsiyalashuvi oliy ta’lim jarayonining mazmuni, tashkiliy shakllari va pedagogik yondashuvlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Masofaviy ta’lim ana shu…

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari