Pedagogik paradigmalarning o‘zgarishi va o‘zaro munosabati: nazariy-metodologik tahlil

TO'XTAYEVA, SOKINA

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Ta’lim tarixi doimo ilmiy-nazariy inqiloblar bilan birga kechgan. Ilm-fan, falsafa va jamiyat taraqqiyoti har bir tarixiy davrda o‘z ta’lim modelini yuzaga keltirgan. Shunday bo‘lsa-da, ushbu o‘zgarishlarning ichki mantiqiy qonuniyatlari uzoq vaqt davomida nazariy jihatdan yetarli darajada ochib berilmagan. Faqat XX asrning ikkinchi yarmida amerikalik fizik va fan tarixi tadqiqotchisi Tomas Kun “Ilmiy inqiloblarning tuzilishi” (1962) asarini nashr etganidan so‘ng, “paradigma” va “paradigma almashinuvi” tushunchalari ilmiy metodologiyaning asosiy kategoriyalariga aylandi [1]. Ko‘p o‘tmay pedagoglar ham ushbu konseptual apparatni o‘z sohasiga moslashtirishga kirishdilar. Biroq bu moslashtirishning o‘zi muammolidir. Tabiiy fanlarda paradigma almashinuvi aniq, nisbatan tez va keskin tarzda kechadi - yangi paradigma eskisini butunlay siqib chiqaradi. Pedagogikada esa vaziyat tubdan boshqacha: eski paradigmalar yangilari bilan bir vaqtda mavjud bo‘laveradi, ular o‘zaro raqobatlashadi, bir-birini to‘ldiradi va ba’zan sintezlanadi. Bu holat pedagogik paradigmalar tabiatining o‘ziga xos xususiyatidan kelib chiqadi va alohida nazariy-metodologik tahlilni talab etadi. Mavzuning dolzarbligi. O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini tubdan isloh qilish jarayoni ta’limning maqsad, mazmun va metodlarini qaysi paradigmatik asosda belgilash masalasini davlat siyosati darajasiga olib chiqdi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonunda ta’limning asosiy prinsiplari va uzluksiz ta’lim tizimining huquqiy asoslari belgilangan [2]. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasida ta’lim jarayonini amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishga yo‘naltirish va o‘quv dasturlarini xalqaro standartlar …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarTO'XTAYEVA, SOKINA
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-10-23
Son9
Betlar388-395
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.865
Indeksga qo‘shilgan2026-10-18

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.865 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

pedagogical paradigm, paradigm shift, epistemological paradigm, humanistic paradigm, competence-based paradigm, paradigmatic pluralism, pedagogical synthesis, theory of education, methodology, педагогическая парадигма, смена парадигм, гносеологическая парадигма, гуманистическая парадигма, компетентностная парадигма, парадигматический плюрализм, педагогический синтез, теория образования, методология

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APATO'XTAYEVA, SOKINA (2026). PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL. Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 388-395. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.865
GOST (OAK)TO'XTAYEVA, SOKINA PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 9. – B. 388-395. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.865.
MLATO'XTAYEVA, SOKINA. “PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 388-395, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.865
ChicagoTO'XTAYEVA, SOKINA. “PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL.” Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 388-395 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.865
HarvardTO'XTAYEVA, SOKINA (2026) ‘PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL’, Таълимда истиқболли изланишлар, (9), 388-395. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.865
BibTeX
@article{toxtayevasokina2026,
  title = {PEDAGOGIK PARADIGMALARNING O‘ZGARISHI VA O‘ZARO MUNOSABATI: NAZARIY-METODOLOGIK TAHLIL},
  author = {TO'XTAYEVA, SOKINA},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {9},
  pages = {388-395},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.865},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.865}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari