Talabalarning tanqidiy fikrlash darajasini diagnostika qilish mezonlari ko‘rsatkichlari va baholash metodikasi

NASIMOVA, ZARINA

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Tanqidiy fikrlashni rivojlantirish haqidagi da’vo uning nimasi va qanday o‘lchanishi aniq bo‘lgandagina tekshiriladi. Umumiy “faol qatnashdi” yoki “fikri yaxshi” kabi baholar konstruktning qaysi jihati namoyon bo‘lganini ko‘rsatmaydi. Facione (1990) ekspert konsensusi interpretatsiya, tahlil, baholash, xulosa, tushuntirish va o‘zini nazorat qilishni asosiy kognitiv ko‘nikmalar sifatida ajratgan. Ushbu tuzilma diagnostika uchun operatsion asos beradi. Oliy ta’limdagi keng qo‘llanadigan vositalar standart test, ochiq javob, esse, ishlash namunasi va rubrikani qamrab oladi. Liu, Frankel va Roohr (2014) baholashda konstrukt qamrovi, topshiriq formati, ishonchlilik-validlik dalillari hamda o‘qitish bilan bog‘liqlikni birgalikda ko‘rish zarurligini ta’kidlaydi. Bitta test tez va taqqoslanuvchan natija beradi, lekin talabaning real kontekstdagi argumentini to‘liq ko‘rsatmasligi mumkin. Tadqiqotning maqsadi tanqidiy fikrlashni o‘lchanadigan mezon va indikatorlarga aylantirish, to‘rt darajali analitik rubrika hamda ko‘p manbali diagnostika algoritmini ishlab chiqishdir. Metodologiya. Metodika konstruktga yo‘naltirilgan loyihalash asosida ishlab chiqildi. Dastlab tanqidiy fikrlashning asosiy komponentlari Facione (1990), Ennis (1993), Halpern (2014) va Liu et al. (2014) qarashlari asosida qiyoslandi. So‘ng har bir komponent kuzatiladigan fe’l va mahsulot shaklida operatsionallashtirildi: ajratadi, solishtiradi, tekshiradi, xulosa qiladi, asoslaydi va tuzatadi. Baholashning interpretativ zanjiri “konstrukt - vazifa - javob belgisi - ball - pedagogik xulosa” tarzida tuzildi. Messick (1995) va Kane (2013) yondashuvlariga muvofiq ballning o‘zi emas, undan chiqariladigan xulosa va foydalanish …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNASIMOVA, ZARINA
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-09-22
Son8
Betlar75-79
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.525
Indeksga qo‘shilgan2026-09-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.525 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

critical thinking assessment, criterion, indicator, analytic rubric, validity, triangulation, диагностика критического мышления, критерий, индикатор, аналитическая рубрика, валидность, триангуляция

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APANASIMOVA, ZARINA (2026). TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI. Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 75-79. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.525
GOST (OAK)NASIMOVA, ZARINA TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 75-79. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.525.
MLANASIMOVA, ZARINA. “TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 75-79, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.525
ChicagoNASIMOVA, ZARINA. “TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 75-79 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.525
HarvardNASIMOVA, ZARINA (2026) ‘TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 75-79. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.525
BibTeX
@article{nasimovazarina2026,
  title = {TALABALARNING TANQIDIY FIKRLASH DARAJASINI DIAGNOSTIKA QILISH MEZONLARI KO‘RSATKICHLARI VA BAHOLASH METODIKASI},
  author = {NASIMOVA, ZARINA},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {75-79},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.525},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.525}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

NASIMOVA, ZARINA — boshqa maqolalari

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari