This study provides a contrastive cognitive-semantic investigation of spatial metaphors in English and Uzbek, examining their linguistic realizations and cultural conceptualizations. Grounded in Conceptual Metaphor Theory (CMT) proposed by Lakoff and Johnson, the study explores how primary spatial orientations—specifically UP-DOWN (verticality), FRONT-BACK (horizontality), and IN-OUT(containment)—are mapped onto abstract domains such as time, emotion, social status, and control. A corpus of 400 spatial expressions (200 in English and 200 in Uzbek) was systematically extracted from lexicographical sources, including the British National Corpus (BNC), the Uzbek National Corpus, and bilingual dictionaries. The research employs qualitative comparative analysis and quantitative semantic mapping. The results demonstrate that both languages share a foundational cognitive baseline whereverticality represents positive states (e.g., 'HAPPY IS UP') and control (e.g., 'CONTROL IS UP'), indicating universal experiential grounding in human embodiment. However, significant variations emerge in the lexicalization and morphosyntactic structures of these mappings. Uzbek exhibits a strong preference for somatic containment schemas, frequently employing body-part terms such as bosh (head), yuz (face), qo‗l (hand), and ort (back) with possessive and case suffixes to structure spatial-metaphorical relationships. Conversely, English relies on abstract prepositional and adverbial particles. These differences reflect the typological divergence between synthetic-agglutinative (Uzbek) and analytical (English) language structures, as well as distinct socio-cultural conceptualizations of space and time. This study offers fresh insights for cognitive linguistics, translation practice, and bilingual lexicography.
| Mualliflar | A. Ikhtiyorov |
|---|---|
| Jurnal | Science time |
| Nashriyot | Ажиниёз номидаги Нукус давлат педагогика институти |
| ISSN | 2992-8850 |
| Nashr sanasi | 2026-06-18 |
| Jild | 4 |
| Son | 6/1 |
| Betlar | 364-369 |
| Til | Ingliz |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.66345/stj.6840 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.66345/stj.6840 · Maqolaning asl sahifasi
comparative linguistics, spatial metaphor, conceptual metaphor theory, English and Uzbek;, cognitive semantics; somatic schemas.
| APA | A. Ikhtiyorov (2026). A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE. Science time, 4(6/1), 364-369. https://doi.org/10.66345/stj.6840 |
|---|---|
| GOST (OAK) | A. Ikhtiyorov A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE // Science time. – 2026. – T. 4, № 6/1. – P. 364-369. – DOI: 10.66345/stj.6840. |
| MLA | A. Ikhtiyorov. “A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE.” Science time, 4(6/1), 364-369, 2026. https://doi.org/10.66345/stj.6840 |
| Chicago | A. Ikhtiyorov. “A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE.” Science time, 4(6/1), 364-369 (2026). https://doi.org/10.66345/stj.6840 |
| Harvard | A. Ikhtiyorov (2026) ‘A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE’, Science time, 4(6/1), 364-369. https://doi.org/10.66345/stj.6840 |
| BibTeX | @article{aikhtiyorov2026,
title = {A CONTRASTIVE COGNITIVE-SEMANTIC ANALYSIS OF SPATIAL METAPHORS IN ENGLISH AND UZBEK ACADEMIC AND LITERARY DISCOURSE},
author = {A. Ikhtiyorov},
journal = {Science time},
year = {2026},
volume = {4},
number = {6/1},
pages = {364-369},
doi = {10.66345/stj.6840},
url = {https://doi.org/10.66345/stj.6840}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Ushbu maqolada tilshunos olimlarning nazariy asoslari asosida ingliz va qoraqalpoq tillaridagi “nutq” konseptosferasining semantik tuzilishi tadqiq etilgan. Tadqiqot nutqqa oid leksik birliklarni ularning akustik…
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi hissiyot (emotsiya) leksik-semantik maydoni birliklarini parallel korpuslar asosida semantik ekvivalentlik nuqtai nazaridan tadqiq etish hamda ularni ko‘p qatlamli…
Maqola ingliz va o‘zbek tillarida huquqiy terminlarning semantik ekvivalentligi masalasini o‘rganadi. Tadqiqotda turli huquq tizimlari, tarixiy rivojlanish va institutsional tafovutlar sababli to‘liq ekvivalentlik har…
This article explores the concept of the Virtual Linguistic Personality (VLP) and examines the socio-pragmatic features of gender-specific self-presentation in Uzbek digital communication. Based on a representative…
This article presents a contrastive cognitive-pragmatic study of somatic phraseological units (idioms containing body parts) that express the emotion of anger in English and Uzbek. Applyin the conceptual metaphor and…
Mazkur maqolada tarixiy asrlarda uchraydigan etnik belgiga ega bo„lgan onomasti birliklar tahlilga tortilgan. Amir Temurning “Temur tuzuklari”, Zahiriddin Muhammad boburning “Boburnoma” kabi asrlarida uchraydigan…
Данная статья посвящена комплексному исследованию механизмов трансформации классической драматургической модели в прозаическом наследии Л. С. Петрушевской, а также специфике эстетического освоения «черного быта». В…
The growing use of generative artificial intelligence in language education has changed the way many EFL learners approach language learning. As students increasingly interact with AI tools such as ChatGPT and similar…
В статье рассматриваются современные методы и приѐмы развития устной речи школьников на уроках русского языка. Особое внимание уделяется формированию коммуникативной компетенции учащихся как одной из ключевых целей…
Maqolada adabiy ta’lim jarayonida kollaborativ yondashuvdan foydalanishning pedagogik va psixologik xususiyatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilindi. Tadqiqotda hamkorlikka asoslangan ta’limning o‘quvchilar…
Science time — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…