Zo‘ravonlikdan jabrlangan bolalar reabilitatsiyasining ijtimoiy-psixologik milliy modelini ishlab chiqish: strukturaviyfunksional va integrativ yondashuv

G'ANIYEV, MAQSUDJON

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish. Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik zamonaviy jamiyatning eng murakkab, ko‘p qatlamli va global miqyosda dolzarb ijtimoiy-psixologik muammolaridan biri sifatida e’tirof etiladi. Mazkur hodisa nafaqat bolalarning jismoniy xavfsizligi va emotsional farovonligiga bevosita tahdid soladi, balki ularning psixik rivojlanishi, shaxsiy identitetining shakllanishi hamda ijtimoiy moslashuv jarayoniga ham chuqur va uzoq muddatli salbiy ta’sir ko‘rsatadi [1]. Bolalik davrida boshdan kechirilgan zo‘ravonlik tajribasi shaxsning keyingi hayot bosqichlaridagi emotsional barqarorligi, kognitiv faoliyati, interpersonal munosabatlari va ijtimoiy rol tizimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Shu jihatdan, bolalar zo‘ravonligi muammosi faqat individual travma yoki oilaviy muammo sifatida emas, balki kengroq ijtimoiy tizim, institutsional mexanizmlar hamda himoya va reabilitatsiya xizmatlari samaradorligi bilan bog‘liq kompleks fenomen sifatida qaralishi lozim. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, zo‘ravonlikka duch kelgan bolalarda psixologik rivojlanishning asosiy komponentlari — emotsional regulyatsiya, xavfsizlik hissi, bazaviy ishonch, kognitiv interpretatsiya va o‘zlikni anglash jarayonlari — sezilarli darajada izdan chiqadi. Bunday bolalarda affektiv beqarorlik, impulsivlik, yuqori tashvish, depressiv simptomatika hamda ijtimoiy chekinish holatlari ko‘proq uchraydi. Natijada zo‘ravonlik oqibatlari faqat qisqa muddatli psixologik buzilishlar bilan cheklanmay, uzoq muddatli ijtimoiy dezadaptatsiya va resotsializatsiya muammolarini ham yuzaga keltiradi [2]. Shu nuqtai nazardan, zo‘ravonlikdan jabrlangan bolalarni reabilitatsiya qilish jarayoni alohida ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Reabilitatsiya bolalarning psixologik barqarorligini tiklash, travmatik tajribaning salbiy oqibatlarini kamaytirish, xavfsizlik …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarG'ANIYEV, MAQSUDJON
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-07-23
Son7
Betlar377-386
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.148
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.148 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

violence against children, rehabilitation, national socio-psychological model, structural-functional approach, integrative approach, emotional regulation, resocialization, trauma-informed care, насилие в отношении детей, реабилитация, национальная социально-психологическая модель, структурно-функциональный подход, интегративный подход, эмоциональная регуляция, ресоциализация, травма-информированный подход

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAG'ANIYEV, MAQSUDJON (2026). ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV. Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 377-386. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.148
GOST (OAK)G'ANIYEV, MAQSUDJON ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 7. – B. 377-386. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.148.
MLAG'ANIYEV, MAQSUDJON. “ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 377-386, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.148
ChicagoG'ANIYEV, MAQSUDJON. “ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV.” Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 377-386 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.148
HarvardG'ANIYEV, MAQSUDJON (2026) ‘ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV’, Таълимда истиқболли изланишлар, (7), 377-386. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.148
BibTeX
@article{ganiyevmaqsudjon2026,
  title = {ZO‘RAVONLIKDAN JABRLANGAN BOLALAR REABILITATSIYASINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MILLIY MODELINI ISHLAB CHIQISH: STRUKTURAVIYFUNKSIONAL VA INTEGRATIV YONDASHUV},
  author = {G'ANIYEV, MAQSUDJON},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {7},
  pages = {377-386},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.148},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.148}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari