Ushbu maqolada “Go‘ro‘g‘li” (“Ko‘ro‘g‘li”) dostonining yetakchi motivlaridan biri – qahramonning initsiatsiyadan o‘tishi bilan bog‘liq talqinlarning mifologik va tarixiy asoslari haqida fikr yuritiladi. Unda dostonning o‘zbek, ozarboyjon, turkman versiyalarida kelgan talqinlar qiyosiy aspektda o‘rganiladi. “Go‘ro‘g‘li” (“Ko‘ro‘g‘li”) dostonining barcha qardosh versiyalarida qahramonning initsiatsiyadan o‘tishi motividagi makon, zamon – tog‘, g‘or, suv (buloq), daraxt (Boy terak), homiy eran (Xizr va chilton) obrazlarining yagona asosga ega ekanligi dalillanadi. Doston bobo sujetining yagona asosga ega ekanligi, qahramonning initsiatsiya jarayonidan o‘tishi uning alp sifatida qayta tarbiyat topishining asosiy shartlaridan ekanligi, unda qahramon jisman va ruhan hamiy eranlar tamonidan tarbiyat etilishining badiiy talqini ko‘rsatib beriladi. Qahramonlik dostonlari uchun mezon vazifasini o‘tovchi alplik tizimi tasavvurlarda muhim o‘ringa ega initsiatsiya jarayonining dostonning barcha qardosh versiyalarida o‘ziga xos ravishda badiiy ko‘rinishda tasvirlangani, ammo umumiy asosga egaligi isbotlanadi. Dostonning o‘zbek versiyasining Janubiy O‘zbekiston variantida qahramonning ma’naviy tarbiyasi mukammal badiiy talqin olganligi tahlil etiladi.
| Mualliflar | Turdimov, Shomirza |
|---|---|
| Jurnal | Oltin bitiklar – Golden Scripts |
| Nashr sanasi | 2021-10-28 |
| Jild | 3 |
| Son | 3 |
| Til | Rus |
folklor, Go‘ro‘g‘li, motiv, initsiatsiya, mifologiya
Mumtoz o‘zbek adabiyotining yirik namoyondasi Ogahiy tomonidan 1825–1874-yillarda Xiva xonlari tarixiga bag‘ishlab bitilgan “Riyoz ud-davla”, “Zubdat ut-tavorix”, “Jome ul-voqeoti sultoniy”, “Gulshani davlat” va “Shohid…
“Qutadg‘u bilig” turkiy yozma adabiyotning eng yirik qadimiy obidalaridandir. Ammo uning ahamiyatini faqat turkiy xalqlar manfaati yo‘lidagina belgilash bir yoqlamalik bo‘ladi. Bu xildagi asarlar butun insoniyatga…
Tilda boshqa tizimdagi tillarga xos grammatik shakllarning qo‘llanishi, ularning o‘sha tilga xos sintaktik qoliplarning va mazmuniy munosabatlarning ifodalanishi masalasini o‘rganish muhim ahamiyatga ega. Shunday…
Abdurahmon Jomiyning risolalari o‘z davrida muammo janriga qiziquvchilar uchun qulay va tushunarli qo‘llanma bo‘lgan, lekin keyingi asrlarga kelib muammo janri adabiy jarayonlarda kam istifoda etila boshladi. Shu bois…
Данная статья посвящена вопросу аварских и булгарских границ в Европе в Раннем Средневековье. Период середины VI в. был временем обретения родины аварами. Это сопровождалось войнами с германцами-гепидами и славянскими…
Qadimgi turkiy tildagi kelishik kategoriyasini o‘rganish tilshunoslikda uzoq tarixga ega. Turkiy tillarda gap qurilishida muhim o‘rin tutadigan ushbu grammatik kategoriya ko‘pchilik grammatikalarda, umumiy xarakterdagi…
Abdurauf Fitrat Turkiston jadidchiligining rivojida muhim rol o‘ynagan hamda o‘z asarlari bilan ushbu harakat g‘oyalarining yoyilishiga juda katta hissa qo‘shish barobarida XX asr boshlarida butun musulmon dunyosini…
Bugungi kundа jаmiyatimiz rivоjlаnishi uchun оlib bоrilаyotgаn islоhоtlаrni аmаlgа оshirishdа o‘zbеk tilshunоsligi оldigа qo‘yilаyotgаn vаzifаlаrni bаjаrishgа to‘liq imkоniyat vа shart-sharоitlаr yarаtilib, tilimizni…
Maqolada temuriylar davrida turkiy aruzning shakllanishi va taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan risolalar: Shayx Ahmad Taroziyning “Funun ul-balog‘a”, Alisher Navoiyning “Mezon ul-avzon” va Zahiriddin Muhammad Boburning…
Turkiy tillar qadimiy tarixga ega. U bugungi holga kelgunga qadar turli taraqqiyot bosqichlari, davrlarini bosib o‘tgan. Ana shu jarayonda ichki va tashqi omillarga ko‘ra o‘zgarishlarga uchragan. Bu holni turkiy tillar…