Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни

Atayev, Muslim

Мотуридийлик · 2026-yil

Annotatsiya

Мазкур мақолада қадимги Уструшана аҳолиси эътиқод қилган диний-маънавий қадриятларнинг хилма-хиллиги таҳлил этилади. Муаллиф ушбу ҳудудда ибтидоий эътиқод шаклларидан бошлаб, тотемизм, шомонизм, монийлик, зардуштийлик, буддавийлик ва насронийлик каби диний қарашларнинг тарихий шаклланишини изоҳлайди. Хусусан, ҳайвонларга сиғиниш ва уларни тотемик тимсол сифатида қабул қилиш ҳолатлари кенг ёритилган.Ит, бўри, айиқ, қуш, илон, қоплон, тоғ эчкиси, от, ҳўкиз ва бақа сингари ҳайвонлар тасвири диний эътиқодлар ва урф-одатларда қандай ифода топгани тарихий ва этнографик далиллар асосида кўрсатиб берилади. Ит ва бўри тотемларининг ҳимоя функцияси, инсон руҳи билан боғлиқлиги, ҳўкиз ва отнинг эса фаровонлик ва ҳокимият рамзи сифатидаги ўрни алоҳида таъкидланади. Айниқса, ит тотемининг «ит кўйлак», «ит кўрпа» каби иборалар орқали болалар ва ёш оилаларга оид урф-одатлардаги роли кўрсатиб ўтилади. Бўри тотеми эса туркий халқларнинг генеологиясида муҳим ўрин эгаллаган бўлиб, қадимги турк давлатлари ва Уструшана афшинлари маданиятида чуқур акс этгани қайд этилади.Шунингдек, мақолада ҳўкиз тотемининг Маҳабҳарата эпоси ва Гопадшоҳ тимсоли билан алоқадорлиги, отларнинг ижтимоий ва диний мавқеи, тоғ эчкиси, бақа ва бошқа тотемларнинг деҳқончилик, ҳосилдорлик ва ёвуз руҳлардан ҳимоя каби диний функциялари таҳлил этилади.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAtayev, Muslim
JurnalМотуридийлик
NashriyotЎзбекистон Халқаро ислом академияси
ISSN2181-1881, 2181-189X
Nashr sanasi2026-01-26
Jild5
Son1
Betlar28-36
TilO‘zbek
Ilmiy sohaTarix
DOI10.47980/z1wgtb52
Indeksga qo‘shilgan2026-08-27

DOI: 10.47980/z1wgtb52 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Ўрта асрлар, Уструшана, Зомин, буддавийлик, Фарн, тотем, ҳайвон, бўри, зиёратгоҳ, динлар, шаман, эътиқод, удумлар

Ilmiy soha

Tarix

Iqtibos keltirish

APAAtayev, Muslim (2026). Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни. Мотуридийлик, 5(1), 28-36. https://doi.org/10.47980/z1wgtb52
GOST (OAK)Atayev, Muslim Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни // Мотуридийлик. – 2026. – T. 5, № 1. – B. 28-36. – DOI: 10.47980/z1wgtb52.
MLAAtayev, Muslim. “Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни.” Мотуридийлик, 5(1), 28-36, 2026. https://doi.org/10.47980/z1wgtb52
ChicagoAtayev, Muslim. “Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни.” Мотуридийлик, 5(1), 28-36 (2026). https://doi.org/10.47980/z1wgtb52
HarvardAtayev, Muslim (2026) ‘Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни’, Мотуридийлик, 5(1), 28-36. https://doi.org/10.47980/z1wgtb52
BibTeX
@article{atayevmuslim2026,
  title = {Қадимги давр ва илк ўрта асрларда Уструшана аҳолиси ҳаётида динларнинг ўрни},
  author = {Atayev, Muslim},
  journal = {Мотуридийлик},
  year = {2026},
  volume = {5},
  number = {1},
  pages = {28-36},
  doi = {10.47980/z1wgtb52},
  url = {https://doi.org/10.47980/z1wgtb52}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мотуридийлик jurnalidan boshqa maqolalar

Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Tarix sohasidagi boshqa maqolalar

Tarix sohasidagi OAK jurnallari