Ушбу мақолада буюк мутасаввиф, тасаввуф таълимотининг намоёндаси, Мовароуннаҳр тасаввуф мактабининг йирик вакили Саййид Бурҳониддин Муҳаққиқ Термизийнинг ҳаёти, илмий-маънавий фаолияти ва ирфоний мероси атрофлича таҳлил қилинади. Унинг суфийликдаги ўрни, мазмунан бой ва руҳий тарбияга асосланган мероси нафақат Марказий Осиёда, балки ислом оламининг турли минтақалари, жумладан, Онадўлига ҳам кенг таъсир кўрсатгани ёритилади. Мақолада алоҳида равишда Саййид Бурҳониддин Термизийнинг Онадўлининг буюк арбоблари – Мавлоно Жалолиддин Румий ва Султон Валад шахсияти ва ижодига кўрсатган бевосита ва билвосита таъсири илмий асосда тадқиқ этилади. Хусусан, Мавлоно Жалолиддин Румийнинг «Маснавийи маънавий», «Фийҳи мо фийҳи» каби асарлари ҳамда Султон Валаднинг «Валаднома», «Рубобнома», «Маориф» каби ирфоний асарларида Саййид Бурҳониддин Термизийнинг руҳий тарбияси, иршод услуби ва таълимотнинг таъсири аниқ намоён бўлиши кўрсатиб берилади. Ушбу асарларда устоз-шогирд муносабатлари, суфиёна тарбиянинг методологик асослари, қалбни поклаш, комиллик сари интилиш каби мавзулардаги умумийлик ва уйғунликлар таҳлил этилади.Мақоланинг яна бир муҳим жиҳати – Саййид Бурҳониддин Термизий ва Султон Валад қаламига мансуб «Маориф» асарларини қиёсий матншунослик ва ирфоний таҳлил асосида ўрганишга бағишланган. Ушбу икки асардаги мавзулар доираси, адабий-услубий хусусиятлар, луғавий ва иборавий қурилиш, ирфоний символлар ва маънавий тарбия билан боғлиқ ғоялар ўзаро солиштирилади. Шундай қилиб, икки мутафаккирнинг асарлари ўртасидаги методологик умумийликлар ва фарқли жиҳатлар очиб берилади.
| Mualliflar | JAMAHMATOV, Karomiddin |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashriyot | Ўзбекистон Халқаро ислом академияси |
| ISSN | 2181-1881, 2181-189X |
| Nashr sanasi | 2026-01-26 |
| Jild | 5 |
| Son | 1 |
| Betlar | 21-27 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Islomshunoslik |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2025-1/3 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-08-27 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2025-1/3 · Maqolaning asl sahifasi
Мовароунннаҳр, Онадўли, маърифат, манбашунослик, Термизий, Султон Валад, тасаввуфий манбалар, генезис
| APA | JAMAHMATOV, Karomiddin (2026). Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни. Мотуридийлик, 5(1), 21-27. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2025-1/3 |
|---|---|
| GOST (OAK) | JAMAHMATOV, Karomiddin Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни // Мотуридийлик. – 2026. – T. 5, № 1. – B. 21-27. – DOI: 10.47980/moturidiy/2025-1/3. |
| MLA | JAMAHMATOV, Karomiddin. “Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни.” Мотуридийлик, 5(1), 21-27, 2026. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2025-1/3 |
| Chicago | JAMAHMATOV, Karomiddin. “Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни.” Мотуридийлик, 5(1), 21-27 (2026). https://doi.org/10.47980/moturidiy/2025-1/3 |
| Harvard | JAMAHMATOV, Karomiddin (2026) ‘Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни’, Мотуридийлик, 5(1), 21-27. https://doi.org/10.47980/moturidiy/2025-1/3 |
| BibTeX | @article{jamahmatovkaromiddin2026,
title = {Саййид Бурҳониддин Термизийнинг салжуқий адабиётида тутган ўрни},
author = {JAMAHMATOV, Karomiddin},
journal = {Мотуридийлик},
year = {2026},
volume = {5},
number = {1},
pages = {21-27},
doi = {10.47980/moturidiy/2025-1/3},
url = {https://doi.org/10.47980/moturidiy/2025-1/3}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Алихонтўра Соғунийнинг (1885–1976) илмий мероси ўзи ёзган асарлар ҳамда у томонидан таржима қилинган китоблардан иборат. Мазкур мақолада олим қаламига мансуб “Шифо ал-илал”, “Туркистон қайғуси”, “Тарихи Муҳаммадий”…
Жануби-шарқий Осиё ва араб халқлари ўртасида ўзаро савдо муносабатларининг қадим даврларданоқ йўлга қўйилганлиги ҳижрий биринчи асрда архипелагга савдогарлар орқали ислом динининг кириб келишига сабаб бўлган. Шундай…
Абул Қосим Замахшарийнинг (1075–1144) “ал-Муфассал фи санъат ал-иъроб” грамматик рисоласи классик араб тилида ёзилган филологик асарлардан ҳисобланади. Ушбу мақола асарнинг ёзилиш тарихи, маданий ва филологик асослари…
Ўзбекистон ҳудуди тарихан турли динларга эътиқод қилувчи халқлар ва этник гуруҳлар учун муқим маскан бўлиб келган. Минтақанинг ижтимоий-маданий тузилишида динлар ва элатлар ўртасидаги ўзаро мулоқот, бағрикенглик ва…
Мақола Али Қушчининг «Шарҳ Тажрид ал-калом» асарининг манбавий асосларини, унинг илмий аҳамиятини ва тарихий контекстини ўрганишга бағишланган. Асар, у яратган замон ва макон доирасида муҳим аҳамиятга эга бўлиб, калом…
Мазкур мақолада қадимги Уструшана аҳолиси эътиқод қилган диний-маънавий қадриятларнинг хилма-хиллиги таҳлил этилади. Муаллиф ушбу ҳудудда ибтидоий эътиқод шаклларидан бошлаб, тотемизм, шомонизм, монийлик, зардуштийлик…
Мазкур мақолада Япония давлатчилиги тарихида турли динларнинг тарқалиш жараёни, ушбу жараёнга империя сиёсатининг таъсири ҳамда маҳаллий эътиқод – синтоизмнинг давлат ислоҳотларидаги ўрни ва вазифаси атрофлича таҳлил…
This article analyzes the theological and socio-cultural discourse surrounding epidemics in Christianity and Islam, exploring how religious sources and traditions have influenced public health policies during global…
Бугунги кунда диний ксенофобия ва исломофобия феноменларини тадқиқ этиш, унинг глобаллашув давридаги таъсири ва олдини олиш йўлларини ўрганиш муҳим аҳамият касб этади. Мақолада келтирилган маълумотлар ушбу…
Беруний бир неча динлар тарихи ва таълимотини ўрганган бўлиб, бизга олим фаннинг турли соҳалари қаторида диншуносликка ҳам салмоқли ҳисса қўшганини, таъбир жоиз бўлса, ушбу фаннинг шаклланишида катта роль ўйнаганини…
Мотуридийлик — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
The literary heritage of the great and learned poet Haji Muhammad Shahdi, who was brought up in the literary environment of Kokand, contains historical and artistic information about Khoja Bahauddin Naqshband and the…
Sayyid Nizamiddin Muhammad Ma'sum ibn Safai Husayni Termizi, who is considered one of such nobles, carried out scientific and creative activities in India in the 16th and 17th centuries. This article analyzes the…
It is no coincidence that Termez has long been called “madinatu-r-rizhol” (the city of heroes). That is, scholars, commentators, mystics, muhaddis, mutakallims and artists have grown up on this sacred land. There were…
Termiz zamini Kesh, Nasaf, Samarqand, Buxoro, Xorazm, Shosh, Farg‘ona, Marg‘ilon kabi Movarounnahrning qadimiy ilm va fan markazlaridan biri hisoblanadi. Bu shahar tarixiy manbalarda “olimlar shahri”, “ulug‘…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…
This article observational data on the species composition, distribution, population, density, and seasonal damage caused causedby herbivorus bugs. Observationes were carried out in April and September 2021. When…
In the article, the research fields of some species belonging to Paeonia, their significance in human life, adaptation features tovarious ecological conditions are highlighted, and the ecologist groups and other…
This article studies the number of species, population density of terrestrial mollusks of the Topalangdarya basin, located in theSurkhandarya region of Uzbekistan, in various altitudinal regions and biotopes and…
This article sheds light on changes in biomass formation and antimicrobial activity against test pathogenic strains under theinfluence of epigenetic modifiers and elicitors of the endophytic fungus Penicillium…
Shahimardonsoy covered issues such as the soil in the river basin and measures to increase its condition, salinity and fertility, theflora and fauna present in the basin landscape and their conservation.