Maqolada Qur'oni karimning eski turkiy tildagi o‘girmasi va uning ilmiy ahamiyati tahlil etilgan. Ushbu tarjima islom sivilizatsiyasining turkiy xalqlar orasida tarqalishi va bu davr yozma madaniyatining rivojlanishida katta rol o‘ynagan. Maqolada asarning yozilgan davri, til xususiyatlari va uslubi keng yoritilgan. Eski turkiy tilga xos lug‘aviy qatlamlar, grammatik tuzilmalar, fonetik o‘zgarishlar va sintaktik o‘zgarmalar chuqur tahlil qilinadi. Tarjima XI asrda bajarilgan bo‘lib, o‘sha davr turkiy yozma adabiy tilida diniy-falsafiy atamalar tizimi mukammal darajada ishlab chiqilganini ko‘rsatadi. Ushbu matnning qadimgi va hozirgi turkiy tillar orasidagi farqlarini tahlil qilish orqali, o‘girma tili va uning uslubi hamda turkiy tilning o‘ziga xosligi haqida qimmatli ma’lumotlar keltirilgan. Maqolada qo‘lyozmaning o‘ziga xos jihatlari, matnning shakli va yozilish tarzi haqida batafsil ma’lumot berilgan. Ushbu nodir asarning to‘liq qo‘lyozmasi hozirda Istanbuldagi Turk Islom asarlari muzeyida saqlanmoqda. Matnda Qur’on oyatlarining turkiy tilga tarjimasi aniq va so‘zma-so‘z berilgan bo‘lib, unda arab tilidagi jumla strukturasiga moslashuv, turkiy tarjimaning o‘ziga xos uslubi va qoidalari ishlab chiqilgan. Tarjima jarayonida ishlatilgan lug‘at qatlami va diniy atamalarning turkiy ekvivalentlari, shuningdek, qadimgi turkiy tilning boy imkoniyatlari, arabcha atamalar va so‘zlarning turkiy til qonuniyatlari asosida qayta yaratilishi chuqur tahlil qilingan. Bundan tashqari, maqolada Qur'oni karimning arabcha matni va turkiy o‘girmasi o‘rtasidagi farqlar, diniy-falsafiy atamalarning turkiy tilga kiritilishi jarayoni ham yoritilgan.
| Mualliflar | SODIQOV, Qosimjon |
|---|---|
| Jurnal | Мотуридийлик |
| Nashr sanasi | 2025-02-01 |
| Jild | 4 |
| Son | 3 |
| Betlar | 4-16 |
| Til | Ingliz |
| DOI | 10.47980/moturidiy/2024-3/1 |
DOI: 10.47980/moturidiy/2024-3/1 · Maqolaning asl sahifasi
Qur’oni karim, eski turkiy til, Qur’onning eski turkiy tildagi o‘girmas, Qur’on suralari, oyatlar, Allohning sifat ismlari, basmalaning turkiy o‘girmasi
Мазкур мақолада ҳанафий мазҳабида уруш ва тинчлик масалалари, хусусан, Муҳаммад Шайбонийнинг асарлари асосида таҳлил қилинади. Ислом ҳуқуқи доирасида урушни тартибга солиш, унинг меъёр ва қоидалари, урушнинг олдини…
The article briefly discusses Imam Maturidi and the teachings of Maturidi, the belonging of the Maturidis to the Ahl as-Sunnah wa’l-Jama’ah, their adherence to Abu Hanifa in their usul (roots) and furu’ (branches) and…
Ушбу мақола XI-XII асрлардаги Мовароуннаҳрдаги ижтимоий-сиёсий муҳит ва унинг исломий илмларнинг, айниқса, Қуръон тафсири илмининг ривожига қандай таъсир кўрсатганини чуқур ўрганишга бағишланган. Мақоланинг асосий…
İslam’ın barış ve esenlik dini olmasına rağmen İslam dünyasında tekfir ve tedhiş hareketini başlatan mezheplerin başında Hâricîlik gelmektedir. Nitekim Hâricîlere göre büyük günah işleyen bir mümin, tövbe etmediği…
Маҳмуд ибн Зайд Ломиший ҳижрий XI-XII асрларда Самарқандда фаолият юритган ҳанафий-мотуридий олим ҳисобланади. У мутакаллим ва усулий олим сифатида танилган. Унинг калом илмига оид «ат-Тамҳид ли-қавоид ат-тавҳид»…
The greatest contribution of Imam Maturidi to the development of Islamic theology was undoubtedly the theory of knowledge proposed by him. The scholar’s unique scientific method in the study of the science of aqeedah…
Мақолада Имом Термизийнинг «Сунани Термизий» асарида келтирилган ақидавий ҳадисларнинг илмий таҳлили амалга оширилган. Имом Термизий ҳадис илмининг йирик олимларидан бири ҳисобланади. У ўзининг асарларида ҳадисларни…
Uchinchi renessansga tamal toshini qo‘yayotgan yangi O‘zbekistonda hayotning turli jabhalari kabi diniyma’rifiy sohada ham keng ko‘lamdagi islohotlar amalga oshirilmoqda. Yurtimizda O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi…
Maqolada Imom Moturidiyning «Ta’vilot al-Qur’on» asarida sababi nuzul rivoyatlari ikki asosiy shaklda ifodalangani: lafzan (so‘zma-so‘z) va ma’nan(mazmunan) yoritilgan. Lafzan rivoyatlar, ya’ni aynan so‘zma-so‘z…
Ushbu maqola Mahmud Zamaxshariy o’zining «Navabig‘u-l-kalim» asarida badiiy san’atlarni qo‘llaganda fonetik vositalardan qay tarzda foydalanganini tahlil qilish maqsad qilib olingan. Bunda ba’zi badiiy san’atlar faolroq…