Mazkur maqolada tarjima jarayonida lakuna fenomeni natijasida yuzaga keladigan madaniy va lingvistik ma’no yo‘qotishlari hamda ularni bartaraf etish strategiyalari tahlil qilinadi. Lakuna ideologik, pragmatik va kognitiv darajalarda kommunikativ buzilishlarga sabab bo‘lib, tarjimada stereotiplarning shakllanishi yoki buzilishiga olib kelishi mumkin. Tadqiqotda Bassnett, Katan, Wierzbicka, Blum-Kulka va Vinay–Darbelnet nazariyalari asosida lakunaning tarjima strategiyalariga ta’siri yoritiladi. Natijada lakuna tarjimada nafaqat lingvistik, balki ideologik va madaniy tanlovlar bilan bog‘liq murakkab hodisa ekanligi aniqlanadi.
| Mualliflar | Latipov, Sherzod |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashriyot | Farg‘ona davlat universiteti |
| ISSN | 2010-8419, 2181-1571 |
| Nashr sanasi | 2026-06-23 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 57-62 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-12 |
lakuna, madaniy ma’no yo‘qolishi, tarjima strategiyalari, ideologiya, pragmatika, kognitiv lingvistika, kompensatsiya, adaptatsiya, xorijlashtirish, lacuna, cultural meaning loss, translation strategies, ideology, pragmatics, cognitive linguistics, compensation, adaptation, foreignization
| APA | Latipov, Sherzod (2026). Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar. FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 57-62. https://journal.fdu.uz/main/article/6926 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Latipov, Sherzod Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 3. – B. 57-62. |
| MLA | Latipov, Sherzod. “Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 57-62, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/6926 |
| Chicago | Latipov, Sherzod. “Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 57-62 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/6926 |
| Harvard | Latipov, Sherzod (2026) ‘Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 57-62. https://journal.fdu.uz/main/article/6926 |
| BibTeX | @article{latipovsherzod2026,
title = {Lakuna tarjimasida strategiyalarida madaniy ma’no yo‘qotish: ideologik, pragmatik va kognitiv yondashuvlar},
author = {Latipov, Sherzod},
journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
year = {2026},
volume = {7},
number = {3},
pages = {57-62},
url = {https://journal.fdu.uz/main/article/6926}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Davlat boshqaruvi samaradorligi qonun ustuvorligi, siyosiy tizim va ijtimoiy barqarorlikning asosiy tamoyilidir. Shu nuqtai nazardan qaraganda, Skandinaviya taraqqiyot yo‘li o‘ziga xos va muvaffaqiyatli deb e’tirof…
So‘z, birikma va gap modellari asosida shakllangan sintaktik takrorlar she’riy matnlarda matnning tashqi va ichki tuzilmalari doirasida inversiv, anaforik, epiforik hamda zanjirsimon shakllarda namoyon bo‘ladi. Shu…
Ushbu maqola ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasini soʻz yasovchi morfologiya doirasida leksik inkorning asosiy mexanizmi sifatida koʻrib chiqadi. Tadqiqotda taʼkidlanishicha, inkor kategoriyasi universal va keng…
Autentik badiiy matnlar til o‘rganish jarayonida nafaqat o‘qish ko‘nikmasini rivojlantiradi, balki talabalarda kommunikativlilik, berilgan matnni tushunish va real hayot bilan bog‘lay olish qobiliyatlarini…
Mazkur maqolada Arab xalifaligi tomonidan Markaziy Osiyo istilosining o`rganilish boshqichlari haqida va unga bag‘ishlangan ingliz tilida yaratilgan ilmiy adabiyotlar haqidagi ayrim fikr mulohazalar va tahlillar ilgari…
Insonning ma’naviy rivojlanishi uning o‘z ona yeri, madaniyati va tarixi bilan bog‘liqligiga asoslanadi. Ular inson hayotida muhim yo‘nalish va mezon bo‘lib xizmat qiladi. Bunday yo‘nalishlar qatoriga buyuk…
Tadqiqotning maqsadi Orol dengizi havzasida joylashgan Xorazm viloyatidagi sug'oriladigan tuproqlarning sho'rlanish dinamikasini, hududning murakkab ekologik holatini tahlil qilish hamda degradatsiyaga uchragan qishloq…
Ushbu maqolada 1920–1930-yillarda Farg‘ona vodiysida tashkil etilgan tarix-etnografiya muzeylari va teatr inshootlari tahlil qilindi. Arxiv hujjatlari va rasmiy qarorlarga tayangan holda muzeylar mahalliy madaniy…
Ushbu maqolada fizikani amaliy o‘qitish tizimida keys-metodidan foydalanishning pedagogik xususiyatlari ko‘rib chiqilgan. Zamonaviy ta’lim muhitida ushbu metodni qo‘llashning dolzarbligi asoslab berilgan, bunda…
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarining fizika ta’limi jarayonida STEAM (Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics) yondashuvini joriy etishning ilmiy-metodik asoslari va didaktik imkoniyatlari tadqiq etilgan…
FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
Mazkur maqolada autentik matnlar ijtimoiy-madaniy lakunalarga boyligi hamda madaniyatlararo yondashuv, tilning verbal-semantik va kognitiv tezaurusining maxsus qatlami bo‘lgan ijtimoiy-madaniy lakunalar haqida fikr…
Ushbu maqolada o‘zbek romanchilik maktabining asoschisi, mohir publitsist, 300 ga yaqin felyetonlar muallifi Abdulla Qodiriyning teatr xususidagi qarashlari, ayrim dramalarga munosabati va bu sohadagi izlanishlari…
Mazkur maqolada tillarning lug‘aviy qatlamini qiyoslash orqali hosil bo`ladigan hodisalardan biri bo`lgan lakunaning lingvomadaniy kontekstda realiyadan farqli jihatlari xususida fikr yuritilgan. Shuningdek, olamning…
Ushbu maqola lingvistik bo‘shliqlarning murakkab sohasini o‘rganadi, bu bo‘shliqlarni til doirasidagi aniqlash va hal qilishda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan ayrim mexanizmlar va tushunchalarni yoritadi. Lingvistik…
Ushbu maqolada lingvistik bo‘shliqlarni to‘ldirishning 6 xil usuli o‘rganilgan. Germenevtik tafakkur asosida tilning ichki va tashqi xususiyatlari tahlil qilinib, bo‘shliqlarni to‘ldirishning amaliy yondashuvlari…
Maqolada pragmatik lakunalar nutq odatlari, illokutiv kuch va iltifot me’yorlari darajasidagi nomuvofiqliklar sifatida talqin etiladi. Tadqiqot Grice kooperativ prinsipi va implikatura nazariyasi, Brown va Levinsonning…
This article examines compression as a meaning-oriented strategy in sign language translation and interpreting. Compression is understood not as arbitrary shortening, but as the selective reformulation of a source…
This study investigates the impact of Edge Computing on bandwidth utilization in Internet of Things (IoT)–driven Nigerian telecom networks. The rapid growth of IoT devices has significantly increased data traffic…
The article analyzes the institutional formation and everyday educational practice of girls’ education in Turkestan in the late nineteenth and early twentieth centuries. It examines traditional schools led by otinoyi…
This study presents a comprehensive analysis of the geostrategic role of Khwarezm in the transregional trade system of Eurasia during the 9th–12th centuries, based on written sources, historiography, and archaeological…
This article addresses the problem of improving an adaptive traffic signal control algorithm at urban intersections by taking into account the dynamic characteristics of traffic flow. Fixed-time control under conditions…
This article presents the results of 2018-2023, such as biological diversity, inter-landscape distribution characteristics, density,and number of straggly insects identified from natural and anthropogenic areas of…