Ushbu maqola ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasini soʻz yasovchi morfologiya doirasida leksik inkorning asosiy mexanizmi sifatida koʻrib chiqadi. Tadqiqotda taʼkidlanishicha, inkor kategoriyasi universal va keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, uning morfologik ifodalanishi, xususan prefiksatsiya vositasida amalga oshirilishi tilshunoslikning murakkab va yetarlicha oʻrganilmagan sohalaridan biri boʻlib qolmoqda. Tadqiqot inkorni semantika, morfologiya, fonologiya va pragmatika kesishgan nuqtada tahlil qilib, uning nafaqat til tuzilishi, balki inson tafakkuri, mantiqi va kommunikatsiyasi uchun ham muhimligini koʻrsatadi. Maqolada ingliz tilining asosiy inkor prefikslari (un-, in- va uning variantlari im-, il-, ir-, dis-, non-, a-, anti-, counter-, de-, mis-, mal-) ajratib koʻrsatiladi hamda ular besh semantik turga tasniflanadi: zidlovchi, qarama-qarshi, privativ, reversiv va baholovchi inkor. Alohida eʼtibor sifat yasash jarayoniga, ayniqsa inkor prefikslarining qoʻllanishini tartibga soluvchi cheklovlarga qaratiladi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, ingliz tili odatda inkor prefikslarini allaqachon inkor yoki baholovchi maʼnoga ega boʻlgan sifatlar bilan birlashtirishdan qochadi. Buning oʻrniga leksik antonimlarga ustunlik beriladi (masalan, bad → good, unbad emas). Ushbu cheklov semantik tuzilma nuqtai nazaridan izohlanadi: yasama sifatlar aniq va kompozitsion inkorni qabul qilsa, oddiy, morfemalarga ajralmaydigan sifatlar leksik jihatdan yopiq birliklar hisoblanadi va bunday yasalishlarga qarshilik koʻrsatadi. Shunday qilib, ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasi morfologik, semantik, fonologik va leksik omillar bilan shakllangan tartibli, biroq cheklangan tizimni tashkil etadi. U mahsuldor soʻz yasash modellari bilan leksik konvensiyalar oʻrtasidagi dinamik oʻzaro taʼsirni aks ettirib, ingliz tilida turli semantik oppozitsiyalarning qanday ifodalanishini namoyon qiladi.
| Mualliflar | Ibrahimova, Aytan |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2026-06-24 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 63-67 |
| Til | Ingliz |
soʻz, soʻz yasalishi, inkor prefiksatsiyasi, semantika, morfologiya, sifat, antonimlar, ingliz tili., word, word formation, prefix, nnegation, productive affixes
Autentik badiiy matnlar til o‘rganish jarayonida nafaqat o‘qish ko‘nikmasini rivojlantiradi, balki talabalarda kommunikativlilik, berilgan matnni tushunish va real hayot bilan bog‘lay olish qobiliyatlarini…
So‘z, birikma va gap modellari asosida shakllangan sintaktik takrorlar she’riy matnlarda matnning tashqi va ichki tuzilmalari doirasida inversiv, anaforik, epiforik hamda zanjirsimon shakllarda namoyon bo‘ladi. Shu…
Mazkur maqolada Arab xalifaligi tomonidan Markaziy Osiyo istilosining o`rganilish boshqichlari haqida va unga bag‘ishlangan ingliz tilida yaratilgan ilmiy adabiyotlar haqidagi ayrim fikr mulohazalar va tahlillar ilgari…
Davlat boshqaruvi samaradorligi qonun ustuvorligi, siyosiy tizim va ijtimoiy barqarorlikning asosiy tamoyilidir. Shu nuqtai nazardan qaraganda, Skandinaviya taraqqiyot yo‘li o‘ziga xos va muvaffaqiyatli deb e’tirof…
Mazkur maqolada tarjima jarayonida lakuna fenomeni natijasida yuzaga keladigan madaniy va lingvistik ma’no yo‘qotishlari hamda ularni bartaraf etish strategiyalari tahlil qilinadi. Lakuna ideologik, pragmatik va…
Ushbu maqolada O‘zbekistonning yirik shaharlarida, ayniqsa Toshkent shahrida yuzaga kelayotgan dolzarb ekologik muammolar chuqur tahlil qilingan. Urbanizatsiya jarayonining jadallashuvi natijasida aholi sonining…
Insonning ma’naviy rivojlanishi uning o‘z ona yeri, madaniyati va tarixi bilan bog‘liqligiga asoslanadi. Ular inson hayotida muhim yo‘nalish va mezon bo‘lib xizmat qiladi. Bunday yo‘nalishlar qatoriga buyuk…
Ushbu maqolada o'zbek va ingliz tillaridagi geografik terminlarning lisoniy xususiyatlari qiyosiy-tipologik aspektda o'rganiladi. Geografik nomlar (toponimlar) tilshunoslikning maxsus sohasi — toponomastika doirasida…
Tadqiqotning maqsadi Orol dengizi havzasida joylashgan Xorazm viloyatidagi sug'oriladigan tuproqlarning sho'rlanish dinamikasini, hududning murakkab ekologik holatini tahlil qilish hamda degradatsiyaga uchragan qishloq…
Ushbu maqolada qadimiy mahalliy yumshoq bug‘doy (Triticum aestivum L.) navlarining kelib chiqishi, genetik shakllanish bosqichlari va morfologik xususiyatlari bo‘yicha adabiyotlar tahlil qilingan. Tadqiqotda yumshoq…