Ushbu maqola ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasini soʻz yasovchi morfologiya doirasida leksik inkorning asosiy mexanizmi sifatida koʻrib chiqadi. Tadqiqotda taʼkidlanishicha, inkor kategoriyasi universal va keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, uning morfologik ifodalanishi, xususan prefiksatsiya vositasida amalga oshirilishi tilshunoslikning murakkab va yetarlicha oʻrganilmagan sohalaridan biri boʻlib qolmoqda. Tadqiqot inkorni semantika, morfologiya, fonologiya va pragmatika kesishgan nuqtada tahlil qilib, uning nafaqat til tuzilishi, balki inson tafakkuri, mantiqi va kommunikatsiyasi uchun ham muhimligini koʻrsatadi. Maqolada ingliz tilining asosiy inkor prefikslari (un-, in- va uning variantlari im-, il-, ir-, dis-, non-, a-, anti-, counter-, de-, mis-, mal-) ajratib koʻrsatiladi hamda ular besh semantik turga tasniflanadi: zidlovchi, qarama-qarshi, privativ, reversiv va baholovchi inkor. Alohida eʼtibor sifat yasash jarayoniga, ayniqsa inkor prefikslarining qoʻllanishini tartibga soluvchi cheklovlarga qaratiladi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, ingliz tili odatda inkor prefikslarini allaqachon inkor yoki baholovchi maʼnoga ega boʻlgan sifatlar bilan birlashtirishdan qochadi. Buning oʻrniga leksik antonimlarga ustunlik beriladi (masalan, bad → good, unbad emas). Ushbu cheklov semantik tuzilma nuqtai nazaridan izohlanadi: yasama sifatlar aniq va kompozitsion inkorni qabul qilsa, oddiy, morfemalarga ajralmaydigan sifatlar leksik jihatdan yopiq birliklar hisoblanadi va bunday yasalishlarga qarshilik koʻrsatadi. Shunday qilib, ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasi morfologik, semantik, fonologik va leksik omillar bilan shakllangan tartibli, biroq cheklangan tizimni tashkil etadi. U mahsuldor soʻz yasash modellari bilan leksik konvensiyalar oʻrtasidagi dinamik oʻzaro taʼsirni aks ettirib, ingliz tilida turli semantik oppozitsiyalarning qanday ifodalanishini namoyon qiladi.
| Mualliflar | Ibrahimova, Aytan |
|---|---|
| Jurnal | FarDU ilmiy xabarlari |
| Nashr sanasi | 2026-07-01 |
| Jild | 7 |
| Son | 3 |
| Betlar | 102-106 |
| Til | Ingliz |
soʻz, soʻz yasalishi, inkor prefiksatsiyasi, semantika, morfologiya, sifat, antonimlar, ingliz tili., word, word formation, prefix, nnegation, productive affixes
Mazkur maqolada talabalarda funksional imkoniyatlarni oshirishga qaratilgan zamonaviy sport-trening metodlarining samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot jarayonida HIIT (High-Intensity Interval Training) va Functional…
Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning…
Mazkur maqolada xizmat ko‘rsatish tizimida xalqaro standartlarni qo‘llashning iqtisodiy samaradorligi va uning korxonalar raqobatbardoshligiga ta’siri tahlil qilingan. Xususan, xizmatlar sifatini oshirishda ISO kabi…
Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning…
Mazkur maqolada Quvasoy shahrining shakllanishida sanoatning hal qiluvchi o‘rni tarixiy-iqtisodiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi Quvasoyning industrial markazga aylanish jarayonida mahalliy tabiiy…
Ushbu maqolada 1920–1930-yillarda Farg‘ona vodiysida tashkil etilgan tarix-etnografiya muzeylari va teatr inshootlari tahlil qilindi. Arxiv hujjatlari va rasmiy qarorlarga tayangan holda muzeylar mahalliy madaniy…
Mazkur maqolada zamonaviy jismoniy tarbiya tizimida tibbiy-pedagogik kuzatuv mexanizmining nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi o‘quvchilarning salomatligini muhofaza qilish, jismoniy rivojlanish…
Mazkur maqolada 1920-1924-yillarda O‘rta Osiyoda yagona bojxona hududini shakllantirish jarayoni tarixiy manbalar va arxiv hujjatlari asosida tadqiq etiladi. Tadqiqotda sovet hokimiyatining mintaqada iqtisodiy…
Raqamli transformatsiya va Sanoat 4.0 texnologiyalarini joriy etish sharoitida neft-gaz tarmog‘i mutaxassislarga yangi talablar qo‘ymoqda. Ular nafaqat fundamental texnik bilimlarga, balki rivojlangan…
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekistonda kechayotgan islohotlar transformatsiyasi sharoitida pedagoglik maqomini yuksaltirishning ijtimoiy-falsafiy asoslari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda Sharq va G‘arb…