Ingliz tilidagi negativ prefikslar: morfologik va semantik tahlil

Ibrahimova, Aytan

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Ushbu maqola ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasini soʻz yasovchi morfologiya doirasida leksik inkorning asosiy mexanizmi sifatida koʻrib chiqadi. Tadqiqotda taʼkidlanishicha, inkor kategoriyasi universal va keng tarqalgan boʻlishiga qaramay, uning morfologik ifodalanishi, xususan prefiksatsiya vositasida amalga oshirilishi tilshunoslikning murakkab va yetarlicha oʻrganilmagan sohalaridan biri boʻlib qolmoqda. Tadqiqot inkorni semantika, morfologiya, fonologiya va pragmatika kesishgan nuqtada tahlil qilib, uning nafaqat til tuzilishi, balki inson tafakkuri, mantiqi va kommunikatsiyasi uchun ham muhimligini koʻrsatadi. Maqolada ingliz tilining asosiy inkor prefikslari (un-, in- va uning variantlari im-, il-, ir-, dis-, non-, a-, anti-, counter-, de-, mis-, mal-) ajratib koʻrsatiladi hamda ular besh semantik turga tasniflanadi: zidlovchi, qarama-qarshi, privativ, reversiv va baholovchi inkor. Alohida eʼtibor sifat yasash jarayoniga, ayniqsa inkor prefikslarining qoʻllanishini tartibga soluvchi cheklovlarga qaratiladi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, ingliz tili odatda inkor prefikslarini allaqachon inkor yoki baholovchi maʼnoga ega boʻlgan sifatlar bilan birlashtirishdan qochadi. Buning oʻrniga leksik antonimlarga ustunlik beriladi (masalan, bad → good, unbad emas). Ushbu cheklov semantik tuzilma nuqtai nazaridan izohlanadi: yasama sifatlar aniq va kompozitsion inkorni qabul qilsa, oddiy, morfemalarga ajralmaydigan sifatlar leksik jihatdan yopiq birliklar hisoblanadi va bunday yasalishlarga qarshilik koʻrsatadi. Shunday qilib, ingliz tilidagi inkor prefiksatsiyasi morfologik, semantik, fonologik va leksik omillar bilan shakllangan tartibli, biroq cheklangan tizimni tashkil etadi. U mahsuldor soʻz yasash modellari bilan leksik konvensiyalar oʻrtasidagi dinamik oʻzaro taʼsirni aks ettirib, ingliz tilida turli semantik oppozitsiyalarning qanday ifodalanishini namoyon qiladi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarIbrahimova, Aytan
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-07-01
Jild7
Son3
Betlar102-106
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-12

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

soʻz, soʻz yasalishi, inkor prefiksatsiyasi, semantika, morfologiya, sifat, antonimlar, ingliz tili., word, word formation, prefix, nnegation, productive affixes

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAIbrahimova, Aytan (2026). INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL. FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 102-106. https://journal.fdu.uz/main/article/7232
GOST (OAK)Ibrahimova, Aytan INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 3. – B. 102-106.
MLAIbrahimova, Aytan. “INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 102-106, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7232
ChicagoIbrahimova, Aytan. “INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 102-106 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7232
HarvardIbrahimova, Aytan (2026) ‘INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 102-106. https://journal.fdu.uz/main/article/7232
BibTeX
@article{ibrahimovaaytan2026,
  title = {INGLIZ TILIDAGI NEGATIV PREFIKSLAR: MORFOLOGIK VA SEMANTIK TAHLIL},
  author = {Ibrahimova, Aytan},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {3},
  pages = {102-106},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7232}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Ibrahimova, Aytan — boshqa maqolalari

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari