O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozlashtirish: morfologik va fonetik hodisalarning lingvistik modellashtirilishi

Abdurakhmanova, Nazokat

FarDU ilmiy xabarlari · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada O‘zbek tili elektron korpusi asosida yozma matnlarni ovozga aylantiruvchi tizimlar (TTS – matndan nutqqa, ASR – nutqni avtomatik tanish) uchun zarur bo‘lgan lingvistik asoslar tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi – o‘zbek tilidagi morfologik va fonetik hodisalarni, xususan, morfema tizimi, shartlangan o‘zaklar, affiks va affiksoidlar, omonim affikslar, tovush tushishi, tovush orttirilishi, tovush almashinishi va geminatalarni lingvistik front-end modeli doirasida tavsiflash va tizimlashtirishdir [14; 15]. Metod sifatida tavsifiy va qiyosiy tahlil, korpusga asoslangan kuzatish hamda lug‘at materiallarini tahlil qilish usullari qo‘llanadi; turk va qozoq tillaridagi mavjud ishlanmalar bilan qiyosiy tahlil ham amalga oshiriladi [1; 4; 6]. Natijada o‘zbek tilidagi ko‘p morfemali so‘zlarning tuzilishi aniqlanadi, morfem lug‘ati va izohli lug‘at ma’lumotlari elektron korpusdagi real qo‘llanishlar bilan solishtiriladi, fonetik o‘zgarishlar uchun formal qoidalar majmuasi shakllantiriladi [11; 14; 15]. Xulosa sifatida uch qatlamli lingvistik model (leksik, morfologik, fonetik–qoidaviy) taklif etilib, u o‘zbek tili uchun matndan nutqqa va nutqni tanish tizimlarining sifatini oshirishda asosiy tayanch bo‘la olishi ilmiy jihatdan asoslanadi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarAbdurakhmanova, Nazokat
JurnalFarDU ilmiy xabarlari
NashriyotFarg‘ona davlat universiteti
ISSN2010-8419, 2181-1571
Nashr sanasi2026-07-01
Jild7
Son3
Betlar115-122
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-12

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

O‘zbek tili elektron korpusi, morfema, qo‘shimcha, affiksoid, shartlangan o‘zak, morfofonologiya, geminata, matndan nutqqa sintez, lingvistik front-end., Uzbek National Corpus, morpheme, affix, affixoid, bound root, morphophonology, geminate, text-to-speech, linguistic front-end.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAAbdurakhmanova, Nazokat (2026). O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI. FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 115-122. https://journal.fdu.uz/main/article/7234
GOST (OAK)Abdurakhmanova, Nazokat O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI // FarDU ilmiy xabarlari. – 2026. – T. 7, № 3. – B. 115-122.
MLAAbdurakhmanova, Nazokat. “O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 115-122, 2026. https://journal.fdu.uz/main/article/7234
ChicagoAbdurakhmanova, Nazokat. “O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI.” FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 115-122 (2026). https://journal.fdu.uz/main/article/7234
HarvardAbdurakhmanova, Nazokat (2026) ‘O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI’, FarDU ilmiy xabarlari, 7(3), 115-122. https://journal.fdu.uz/main/article/7234
BibTeX
@article{abdurakhmanovanazokat2026,
  title = {O‘ZBEK TILI ELEKTRON KORPUSI ASOSIDA YOZMA MATNLARNI OVOZLASHTIRISH: MORFOLOGIK VA FONETIK HODISALARNING LINGVISTIK MODELLASHTIRILISHI},
  author = {Abdurakhmanova, Nazokat},
  journal = {FarDU ilmiy xabarlari},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {3},
  pages = {115-122},
  url = {https://journal.fdu.uz/main/article/7234}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

FarDU ilmiy xabarlari jurnalidan boshqa maqolalar

FarDU ilmiy xabarlari — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari