Tarixiy manbalar asosida talabalarda tarixiy tafakkur va tarixiy-madaniy kompetensiyani rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari

Ne’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada oliy ta’limda tarixiy manbalar asosida talabalarning tarixiy tafakkuri va tarixiy-madaniy kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari ilmiy asoslab berilgan. Tadqiqotning maqsadi manba bilan ishlashni kompetensiyalarni shakllantirish vositasi sifatida tahlil qilish va uning samarali amalga oshishini ta’minlovchi shartlar tizimini aniqlashdir. Bu esa qamrov kengayib, kredit-modul tizimiga o‘tilayotgan hozirgi sharoitda ayniqsa dolzarbdir. Ishda oliy ta’lim sohasidagi normativ hujjatlar, tarixiy tafakkur bo‘yicha xalqaro empirik tadqiqotlar natijalari hamda O‘zbekiston va Markaziy Osiyo tarixiga oid yozma, moddiy va vizual manbalarning yaratilish faktlari va didaktik imkoniyatlari qiyosiy tahlil qilindi. Ilmiy yangilik sifatida tarixiy tafakkurning to‘rt komponenti (manba tanqidi, kontekstlashtirish, taqqoslash va sababoqibat tahlili, talqin) tarixiy-madaniy kompetensiyaning bilimiy, qadriyatli, faoliyatli va kommunikativ qismlari bilan yagona modelda bog‘landi. Tadqiqot natijasida beshta pedagogik shart – manbalarning tizimli tanlanishi, muammoli-tadqiqot topshiriqlari, bosqichma-bosqich metodik yordam, natija, faoliyat va baholash uyg‘unligi hamda madaniy-axborot muhiti - aniqlandi. Shartlarni amalga oshirish uchun to‘rt bosqichli modul, 80 daqiqalik namunaviy mashg‘ulot va to‘rt mezonli uch darajali baholash rubrikasi ishlab chiqildi. Modelning samaradorligini tekshirish uchun tajriba va nazorat guruhlarini o‘z ichiga olgan tajriba-sinov dizayni belgilab berildi; unda boshlang‘ich va yakuniy diagnostika, rubrika bo‘yicha baholash hamda natijalarni statistik taqqoslash nazarda tutiladi. Maqola natijalaridan oliy ta’lim pedagoglari, tarix o‘qituvchilari va magistrantlar o‘quv jarayonini loyihalashda va mavzular kesimida manbalar bankini shakllantirishda foydalanishi mumkin.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarNe’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613
Nashr sanasi2026-10-26
Jild4
Son10
Betlar368-377
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPedagogika
DOI10.5281/zenodo.23835366
Indeksga qo‘shilgan2026-11-01

DOI: 10.5281/zenodo.23835366 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

tarixiy tafakkur, tarixiy-madaniy kompetensiya, tarixiy manba, manba tanqidi, pedagogik shart-sharoitlar, constructive alignment, kredit-modul tizimi, oliy ta’lim

Ilmiy soha

Pedagogika

Iqtibos keltirish

APANe’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li (2026). TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 368-377. https://doi.org/10.5281/zenodo.23835366
GOST (OAK)Ne’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 10. – B. 368-377. – DOI: 10.5281/zenodo.23835366.
MLANe’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li. “TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 368-377, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.23835366
ChicagoNe’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li. “TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 368-377 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.23835366
HarvardNe’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li (2026) ‘TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 368-377. https://doi.org/10.5281/zenodo.23835366
BibTeX
@article{nematullayevshohjahongaybullaogli2026,
  title = {TARIXIY MANBALAR ASOSIDA TALABALARDA TARIXIY TAFAKKUR VA TARIXIY-MADANIY KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI},
  author = {Ne’matullayev, Shohjahon G‘aybulla o‘g‘li},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {10},
  pages = {368-377},
  doi = {10.5281/zenodo.23835366},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.23835366}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Pedagogika sohasidagi boshqa maqolalar

Pedagogika sohasidagi OAK jurnallari