Ekstremal issiqlik sharoitida sportchilarning ish qobiliyatini oshirish shakllari: akklimatsiya, sovitish va individual gidratatsiya dalillari

Qodirova, Shahlo Shavkatjon qizi

Мактабгача ва мактаб таълими · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada ekstremal issiqlik sharoitida sportchilarning ish qobiliyati va xavfsizligini saqlash bo‘yicha eng muhim ilmiy dalillar qisqa tizimli-analitik shaklda sintez qilindi. Daliliy asos sifatida IOC va ACSM konsensuslari, issiqlikka akklimatsiya va pre-cooling bo‘yicha meta-tahlillar, issiq va suvsizlanishning energiya almashinuviga ta’siri bo‘yicha 2025- yilgi meta-tahlil hamda 2025 FIFA Club World Cupning real musobaqa ma’lumotlari olindi. 2026-yil iyulida O‘zbekistonda havo harorati ko‘plab hududlarda 43-45°C, janubiy va cho‘l zonalarida 46-49°C gacha ko‘tarilgani mahalliy sport amaliyoti uchun muammoning dolzarbligini kuchaytiradi. Issiqlikka akklimatsiya vaqtgacha chidamlilikda Hedges g=0,86, time-trialda g=0,49 samara ko‘rsatgan; pre-cooling vaqtgacha chidamlilikni SMD=0,73 yaxshilagan. 2025 FIFA Club World Cupda 57 o‘yinning 31 tasida o‘rtacha WBGT 28°C dan yuqori bo‘lgan va yuqori issiqlik yuklamasi yugurish hajmining kamayishi bilan bog‘langan. Dalillar asosida “muhit-sportchi-yuklama-intervensiya-qaror” modeli taklif etildi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarQodirova, Shahlo Shavkatjon qizi
JurnalМактабгача ва мактаб таълими
NashriyotТошкент давлат педагогика университети
ISSN3060-4613, 3060-4613
Nashr sanasi2026-10-20
Jild4
Son10
Betlar26-30
TilO‘zbek
DOI10.5281/zenodo.23538982
Indeksga qo‘shilgan2026-10-22

DOI: 10.5281/zenodo.23538982 · Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

ekstremal issiqlik, sportchi, issiqlikka akklimatsiya, WBGT, gidratatsiya, sovitish, sport natijasi, termik xavf

Iqtibos keltirish

APAQodirova, Shahlo Shavkatjon qizi (2026). EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI. Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 26-30. https://doi.org/10.5281/zenodo.23538982
GOST (OAK)Qodirova, Shahlo Shavkatjon qizi EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI // Мактабгача ва мактаб таълими. – 2026. – T. 4, № 10. – B. 26-30. – DOI: 10.5281/zenodo.23538982.
MLAQodirova, Shahlo Shavkatjon qizi. “EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 26-30, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.23538982
ChicagoQodirova, Shahlo Shavkatjon qizi. “EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI.” Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 26-30 (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.23538982
HarvardQodirova, Shahlo Shavkatjon qizi (2026) ‘EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI’, Мактабгача ва мактаб таълими, 4(10), 26-30. https://doi.org/10.5281/zenodo.23538982
BibTeX
@article{qodirovashahloshavkatjonqizi2026,
  title = {EKSTREMAL ISSIQLIK SHAROITIDA SPORTCHILARNING ISH QOBILIYATINI OSHIRISH SHAKLLARI: AKKLIMATSIYA, SOVITISH VA INDIVIDUAL GIDRATATSIYA DALILLARI},
  author = {Qodirova, Shahlo Shavkatjon qizi},
  journal = {Мактабгача ва мактаб таълими},
  year = {2026},
  volume = {4},
  number = {10},
  pages = {26-30},
  doi = {10.5281/zenodo.23538982},
  url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.23538982}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Мактабгача ва мактаб таълими jurnalidan boshqa maqolalar

Мактабгача ва мактаб таълими — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Qodirova, Shahlo Shavkatjon qizi — boshqa maqolalari