Jadid davri yozma manbalarida arxaiklashgan frazeologik birliklarning leksik-semantik xususiyatlari

Farmonova, Umida

Қўқон университети хабарномаси · 2026-yil

Annotatsiya

Maqolada jadid davri yozma manbalarida uchraydigan arxaiklashgan frazeologik birliklarning leksik-semantik xususiyatlari tahlil qilingan. Unda frazeologizmlar tarkibidagi eskirgan so‘zlarning zamonaviy muqobillari bilan almashinuvi, tarixiy variantdoshlik, semantik yaqinlik hamda poetik obrazlilik masalalari Behbudiy, Avloniy va Fitrat asarlaridan olingan misollar asosida yoritilgan. Shuningdek, arxaik frazemalarning o‘zbek tilining tarixiy taraqqiyoti va madaniy xotirasini aks ettirishdagi ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Tahlil jarayonida arxaiklashgan frazeologik birliklarning faqat tarkibiy jihatdan eskirishi emas, balki ularning semantik yadrosi, variantdoshlik munosabati va kontekstual-uslubiy vazifalari ham e’tiborga olindi. Tadqiqotda ayrim tarixiy frazemalarning hozirgi o‘zbek tilida shakliy jihatdan o‘zgargan holda semantik davomiylik kasb etishi, ayrimlarining esa poetik va tarixiy uslub doirasida saqlanib qolishi aniqlandi. Somatik komponentli birliklar orqali insonning ruhiy holati va ijtimoiy munosabatlarini obrazli ifodalashning tarixiy barqarorligi ochib berildi. Shuningdek, jadid adiblari nutqida arxaik frazemalarning tarixiy kolorit yaratish, emotsional-ekspressivlikni kuchaytirish, kinoyaviy-tanqidiy munosabatni ifodalash va milliy-madaniy mazmunni yetkazishdagi funksional imkoniyatlari yoritildi. Mazkur kuzatishlar arxaik frazeologik birliklarni o‘zbek tilining tarixiy taraqqiyoti va lingvomadaniy xotirasini aks ettiruvchi muhim til materiali sifatida baholash imkonini beradi.

Maqola ma’lumotlari
MualliflarFarmonova, Umida
JurnalҚўқон университети хабарномаси
NashriyotҚўқон университети
ISSN2181-1695
Nashr sanasi2026-08-19
Jild19
Betlar147-150
TilO‘zbek
Ilmiy sohaFilologiya
Indeksga qo‘shilgan2026-09-22

Maqolaning asl sahifasi

Kalit so‘zlar

Jadid davri, frazeologik birlik, arxaik frazema, tarixiy variantdoshlik, semantik o‘zgarish, eskirgan komponent, somatik frazema, poetik obraz, lingvomadaniy mazmun.

Ilmiy soha

Filologiya

Iqtibos keltirish

APAFarmonova, Umida (2026). JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI. Қўқон университети хабарномаси, 19, 147-150. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1797
GOST (OAK)Farmonova, Umida JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI // Қўқон университети хабарномаси. – 2026. – T. 19. – B. 147-150.
MLAFarmonova, Umida. “JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 19, 147-150, 2026. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1797
ChicagoFarmonova, Umida. “JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI.” Қўқон университети хабарномаси, 19, 147-150 (2026). https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1797
HarvardFarmonova, Umida (2026) ‘JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI’, Қўқон университети хабарномаси, 19, 147-150. https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1797
BibTeX
@article{farmonovaumida2026,
  title = {JADID DAVRI YOZMA MANBALARIDA ARXAIKLASHGAN FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI},
  author = {Farmonova, Umida},
  journal = {Қўқон университети хабарномаси},
  year = {2026},
  volume = {19},
  pages = {147-150},
  url = {https://www.herald.kokanduni.uz/index.php/public_html/article/view/1797}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Қўқон университети хабарномаси jurnalidan boshqa maqolalar

Қўқон университети хабарномаси — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

Filologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Filologiya sohasidagi OAK jurnallari