Rossiya va MDH mamlakatlari tajribasida ko‘rsatmalar ishonchliligini psixologik baholash: nazariy asoslar va ekspert metodlari

MAHMUDOVA, HULKAR

Таълимда истиқболли изланишлар · 2026-yil

Annotatsiya

Kirish: Jinoyat prosessida ko‘rsatmalarning ishonchliligini baholash yuridik psixologiya, kriminalistika va sud ekspertizasining murakkab yo‘nalishlaridan biridir. Ko‘rsatma faqat voqyea haqidagi axborot emas, balki uni idrok qilish, xotirada saqlash, qayta tiklash va muayyan kommunikativ vaziyatda ifodalash jarayonlarining natijasidir. Shu sababli shaxs ko‘rsatmalarini faqat mazmuniy ziddiyatlar, tashqi emosional reaksiyalar yoki tergovchining sub’yektiv taassuroti asosida baholash yetarli emas. Rossiya va MDH mamlakatlarida mazkur muammo sovet yuridik psixologiya maktabi ta’sirida rivojlangan. B.G. Ananyev, A.R. Luriya, V.L. Vasilyev, Yu.M. Antonyan, M.M. Kochenov va A.M. Stolyarenkoning ishlarida shaxs psixologiyasi, xotira, emosional holat, kommunikativ xulq, tergov taktikasi va psixologik ta’sir mexanizmlariga alohida e’tibor qaratilgan. Ko‘rsatmalarni baholashning psixologik asoslari A.R. Luriya xotirani passiv «saqlash tizimi» emas, balki axborotni faol qayta qurish jarayoni sifatida talqin qilgan [1]. Inson voqeani eslaganda uni mexanik ravishda takrorlamaydi; idrok etilgan axborot shaxsiy tajriba, emosional holat va keyingi ta’sirlar bilan bog‘liq tarzda rekonstruksiya qilinadi. Bu qonuniyat ko‘rsatmalardagi ayrim o‘zgarish va noaniqliklarni avtomatik ravishda yolg‘on deb baholash mumkin emasligini ko‘rsatadi. Luriyaning «affektiv izlar» konsepsiyasiga ko‘ra, kuchli emosional voqea shaxs psixikasida iz qoldirib, nutq sur’ati, reaksiya vaqti, assosiatsiyalar va fiziologik holatda namoyon bo‘lishi mumkin [2]. Biroq emosional kuchlanish axborotni yashirish bilan bir qatorda qo‘rquv, travmatik tajriba, prosessual muhit yoki shaxsning individual xususiyatlari bilan ham bog‘liq bo‘lishi mumkin. …

Maqola ma’lumotlari
MualliflarMAHMUDOVA, HULKAR
JurnalТаълимда истиқболли изланишлар
NashriyotБухоро давлат университети
ISSN3060-527X, 3030-380X
Nashr sanasi2026-09-22
Son8
Betlar4-8
TilO‘zbek
Ilmiy sohaPsixologiya
DOI10.67547/fanistiqbollari.2026.476
Indeksga qo‘shilgan2026-09-23

DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.476 · Maqolaning asl sahifasi · PDF

Kalit so‘zlar

testimony reliability, legal psychology, forensic psychological examination, psycholinguistic analysis, verbal behavior, nonverbal behavior, statement validity, content analysis, suggestive influence, procedural interview, Russian and CIS experience, достоверность показаний, юридическая психология, судебно- психологическая экспертиза, психолингвистический анализ, вербальное поведение, невербальное поведение, валидность высказывания, контент-анализ, суггестивное воздействие, процессуальное интервью, опыт России и стран СНГ. PSYCHOLOGICAL ASSESSMENT OF THE RELIABILITY OF TESTIMONY IN THE EXPERIENCE OF RUSSIA AND CIS COUNTRIES: THEORETICAL FOUNDATIONS AND EXPERT METHODS

Ilmiy soha

Psixologiya

Iqtibos keltirish

APAMAHMUDOVA, HULKAR (2026). ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI. Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-8. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.476
GOST (OAK)MAHMUDOVA, HULKAR ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI // Таълимда истиқболли изланишлар. – 2026. – № 8. – B. 4-8. – DOI: 10.67547/fanistiqbollari.2026.476.
MLAMAHMUDOVA, HULKAR. “ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-8, 2026. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.476
ChicagoMAHMUDOVA, HULKAR. “ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI.” Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-8 (2026). https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.476
HarvardMAHMUDOVA, HULKAR (2026) ‘ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI’, Таълимда истиқболли изланишлар, (8), 4-8. https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.476
BibTeX
@article{mahmudovahulkar2026,
  title = {ROSSIYA VA MDH MAMLAKATLARI TAJRIBASIDA KO‘RSATMALAR ISHONCHLILIGINI PSIXOLOGIK BAHOLASH: NAZARIY ASOSLAR VA EKSPERT METODLARI},
  author = {MAHMUDOVA, HULKAR},
  journal = {Таълимда истиқболли изланишлар},
  year = {2026},
  number = {8},
  pages = {4-8},
  doi = {10.67547/fanistiqbollari.2026.476},
  url = {https://doi.org/10.67547/fanistiqbollari.2026.476}
}

Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash

Таълимда истиқболли изланишлар jurnalidan boshqa maqolalar

Таълимда истиқболли изланишлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi

MAHMUDOVA, HULKAR — boshqa maqolalari

Psixologiya sohasidagi boshqa maqolalar

Psixologiya sohasidagi OAK jurnallari