Annotatsiya Maqolada olti jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati” (Toshkent, 2023)da moʻgʻul tiliga mansublik belgisi bilan qayd etilgan leksik birliklar yaxlit korpus sifatida ajratib olinib, tahlil qilingan. Lugʻatning toʻliq matni boʻyicha oʻtkazilgan izlanish natijasida 29 ta leksema aniqlangan boʻlib, ular sakkiz semantik guruhga birlashtirildi. Tahlil moʻgʻulcha oʻzlashmalarning asosiy qismi harbiy-ma'muriy terminologiyaga va chorvachilik leksikasiga tegishli ekani, ularning katta qismi hozirgi tilda tarixiy soʻz (istorizm) maqomida saqlanib qolganini koʻrsatadi. Olingan natijalar eski oʻzbek tili yodgorliklari boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotlar ma'lumotlari bilan qiyoslanadi hamda lugʻatda etimologik belgi berilmagan moʻgʻulcha birliklar (qurultoy, yasovul, shigʻovul, bakovul kabilar) masalasi va ayrim birliklarning etimologik talqini yuzasidan turkologiyadagi muqobil qarashlar, shuningdek moʻgʻulcha qatlamning oʻzbek va moʻgʻul xalqlari oʻrtasidagi tarixiy-etnomadaniy hamda siyosiy aloqalar bilan bogʻliqligi muhokama qilinadi. Ключевые слова: oʻzbek tili, izohli lugʻat, oltoy nazariyasi, moʻgʻul tili, oʻzlashma soʻz, etimologiya, leksikografiya, til aloqalari, istorizm, eski oʻzbek tili, etnogenez, Chigʻatoy ulusi.
| Mualliflar | Zokir Baynazarov |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashr sanasi | 2026-07-30 |
| Til | uz |
| DOI | 10.5281/zenodo.22087174 |
DOI: 10.5281/zenodo.22087174 · Maqolaning asl sahifasi
Annotatsiya Mazkur maqola jahon va o‘zbek tilshunosligida tobora dolzarb ahamiyat kasb etayotgan antroposentrik paradigma asosida, Markaziy Osiyo turkiy xalqlari muloqot madaniyatida “til va shaxs” mushtarakligi…
Annotaciya Bul maqalada pedagogikalıq terminlerdi inglis tilinen qaraqalpaq tiline awdarıwda ushırasatuǵın leksik-semantikalıq máseleler úyreniledi. Onda pedagogikalıq terminologiyanıń mánilik ózgeshelikleri…
Аннотация Статья посвящена исследованию музыкальной терминологии тувинского языка в сфере искусства горлового пения «хоомей». Показано, что лексика этого направления формируется на стыке традиционных и заимствованных…
Annotatsiya Mazkur maqola jahon va o‘zbek tilshunosligida tobora dolzarb ahamiyat kasb etayotgan antroposentrik paradigma asosida, Markaziy Osiyo turkiy xalqlari muloqot madaniyatida “til va shaxs” mushtarakligi…
Annotatsiya Maqolada o‘zbek va nemis tillarida son va jinsga oid umumiy va xususiy kategoriyalar, ular o‘rtasida kuzatiladigan morfologik hamda leksik parallelizm – jins kategoriyasining yo‘qligi, agglutinativ tuzilish…
Аннотация Статья посвящена исследованию музыкальной терминологии тувинского языка в сфере искусства горлового пения «хоомей». Показано, что лексика этого направления формируется на стыке традиционных и заимствованных…
Annotatsiya Ushbu maqolada o‘zlashma leksemalarning mazmuniy mundarijasida yuz beradigan semantik o‘zgarishlar muammosi ko‘rib chiqilgan. Bu jarayonda o‘zlashma leksemalardagi semantik torayish hodisasi batafsil tahlil…
Аннотация Статья посвящена анализу способов выражения временных отношений в русском и узбекском языках с опорой на сопоставительный подход. В качестве эмпирического материала используется художественный текст Л.Н…
Annotatsiya Ushbu maqolada XIV-XV asrlarda yashab ijod qilgan va turkiy adabiyotni keng ko‘lamda boyishi uchun o‘z hissasini qo‘shgan nomanavis adiblar ijodi haqida to‘xtalib o‘tilgan. Kichik lirik janrlardan…
Annotatsiya Mazkur maqolada nekronimlar va ular negizida shakllangan nekrotoponimlarning lisoniy tabiati, vujudga kelish omillari hamda lingvomadaniy xususiyatlari Jizzax viloyati Forish tumani onomastik merosi sifatida…