Annotatsiya Maqolada olti jildli “Oʻzbek tilining izohli lugʻati” (Toshkent, 2023)da moʻgʻul tiliga mansublik belgisi bilan qayd etilgan leksik birliklar yaxlit korpus sifatida ajratib olinib, tahlil qilingan. Lugʻatning toʻliq matni boʻyicha oʻtkazilgan izlanish natijasida 29 ta leksema aniqlangan boʻlib, ular sakkiz semantik guruhga birlashtirildi. Tahlil moʻgʻulcha oʻzlashmalarning asosiy qismi harbiy-ma'muriy terminologiyaga va chorvachilik leksikasiga tegishli ekani, ularning katta qismi hozirgi tilda tarixiy soʻz (istorizm) maqomida saqlanib qolganini koʻrsatadi. Olingan natijalar eski oʻzbek tili yodgorliklari boʻyicha oʻtkazilgan tadqiqotlar ma'lumotlari bilan qiyoslanadi hamda lugʻatda etimologik belgi berilmagan moʻgʻulcha birliklar (qurultoy, yasovul, shigʻovul, bakovul kabilar) masalasi va ayrim birliklarning etimologik talqini yuzasidan turkologiyadagi muqobil qarashlar, shuningdek moʻgʻulcha qatlamning oʻzbek va moʻgʻul xalqlari oʻrtasidagi tarixiy-etnomadaniy hamda siyosiy aloqalar bilan bogʻliqligi muhokama qilinadi. Ключевые слова: oʻzbek tili, izohli lugʻat, oltoy nazariyasi, moʻgʻul tili, oʻzlashma soʻz, etimologiya, leksikografiya, til aloqalari, istorizm, eski oʻzbek tili, etnogenez, Chigʻatoy ulusi.
| Mualliflar | Zokir Baynazarov |
|---|---|
| Jurnal | Туркологик тадқиқотлар |
| Nashriyot | Самарқанд давлат университети, https://turkologiya.samdu.uz |
| ISSN | 2992-9229, 3060-5318 |
| Nashr sanasi | 2026-07-30 |
| Til | O‘zbek |
| Ilmiy soha | Filologiya |
| DOI | 10.5281/zenodo.22087175 |
| Indeksga qo‘shilgan | 2026-09-02 |
DOI: 10.5281/zenodo.22087175 · Maqolaning asl sahifasi
| APA | Zokir Baynazarov (2026). "OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI. Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087175 |
|---|---|
| GOST (OAK) | Zokir Baynazarov "OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI // Туркологик тадқиқотлар. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.22087175. |
| MLA | Zokir Baynazarov. “"OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI.” Туркологик тадқиқотлар, 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087175 |
| Chicago | Zokir Baynazarov. “"OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI.” Туркологик тадқиқотлар (2026). https://doi.org/10.5281/zenodo.22087175 |
| Harvard | Zokir Baynazarov (2026) ‘"OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI’, Туркологик тадқиқотлар. https://doi.org/10.5281/zenodo.22087175 |
| BibTeX | @article{zokirbaynazarov2026,
title = {"OʻZBEK TILINING IZOHLI LUGʻATI"DA MOʻGʻUL TILIDAN OʻZLASHGAN SOʻZLARNING LEKSIK-SEMANTIK TAHLILI},
author = {Zokir Baynazarov},
journal = {Туркологик тадқиқотлар},
year = {2026},
doi = {10.5281/zenodo.22087175},
url = {https://doi.org/10.5281/zenodo.22087175}
} |
Boshqa maqola uchun iqtibos tayyorlash
Annotatsiya Mazkur maqolada palindrom hodisasi tilshunoslikning kognitiv va uslubiy yo‘nalishlari kesimida chuqur tahlil qilinadi. Palindrom nafaqat qadimdan mavjud bo‘lgan so‘z o‘yini, balki tilning ichki mantiqiy…
Аннотация В статье изложен опыт применения научного аппарата лингвистической типологии и сопоставительной лингвистики для лингвокультурологического анализа национально обусловленных способов выражения безличности в…
Abstract Compliments and the ways people respond to them have long attracted the attention of researchers in pragmatics and cross-cultural linguistics because they reflect the interaction between language, culture, and…
Annotatsiya Ushbu maqolada XX asr boshlarida sobiq sovet davrida milliy madaniyat va til taraqqiyoti yo‘lida faol kurash olib borgan qozoq ma’rifatparvari va olimi Axmet Baytursinov (1872-1937)ning hayoti…
Abstract This paper focuses on gender differences in polite expressions in Chinese, Russian, and Uzbek, revealing that women in all three languages tend to use euphemisms, indirect, and emotionally rich expressions. In…
Abstract This study examines the phraseological representation of the concept “Bala” in the Karakalpak linguistic worldview from semantic and linguocultural perspectives. The research material is based on phraseological…
Annotatsiya Mazkur maqolada nekronimlar va ular negizida shakllangan nekrotoponimlarning lisoniy tabiati, vujudga kelish omillari hamda lingvomadaniy xususiyatlari Jizzax viloyati Forish tumani onomastik merosi sifatida…
Abstract The Chinese nation has given birth to a profound and extensive Chinese culture during its long historical development, and within Chinese culture, there are many high-quality and precious intangible cultural…
Annotaciya Bul maqalada pedagogikalıq terminlerdi inglis tilinen qaraqalpaq tiline awdarıwda ushırasatuǵın leksik-semantikalıq máseleler úyreniledi. Onda pedagogikalıq terminologiyanıń mánilik ózgeshelikleri…
Annotatsiya Maqolada o‘zbek va nemis tillarida son va jinsga oid umumiy va xususiy kategoriyalar, ular o‘rtasida kuzatiladigan morfologik hamda leksik parallelizm – jins kategoriyasining yo‘qligi, agglutinativ tuzilish…
Туркологик тадқиқотлар — barcha maqolalar · 2026-yil arxivi
This article examines the linguocultural features, etymological origins, and place in the historical linguistic worldview of ethnonyms in the works of Alisher Navoiy. A continuous survey of the four-volume “Alisher…
Ushbu maqolada ingliz tilini xorijiy til sifatida o‘rganishda yangi so‘zlarni vizual va verbal usullar orqali o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotda vizual materiallar (rasmlar, grafik tasvirlar va…
Ushbu maqolada mashina tarjimasi (MT) vositalarining Toshkent Kimyo xalqaro universitetida tahsil olayotgan o‘zbek-ingliz ikki tilli talabalarning ingliz tilidagi yozma ishlarida uchraydigan xatolarga ta’siri…
Maqolada 1892-yilda “Туркестанские ведомости” gazetasida chop etilgan Sattorxon Abdulg'afforovning “Qo'qon xonligining ruslar tomonidan istilo etilishidan oldingi ichki ahvoli haqida qisqacha ocherk” asarining…
This article examines the linguistic units and metaphorical fields that structure English ecological discourse — the texts that construct public understanding of nature and environmental crisis. Drawing on Conceptual…
Maqolada 1929–1930-yillardan boshlab O‘zbekiston SSRda amalga oshirilgan yalpi kollektivlashtirish, “quloqlarni sinf sifatida tugatish” siyosati va majburiy surgunning mahalliy jamiyat hayotiga ta’siri Farg‘ona vodiysi…
Amudaryo quyi oqimidagi sugʻoriladigan hududlarda qishloq xoʻjaligi qurgʻoqchiligini asosan yogʻin emas, balki daryodan olinadigan suv hajmi belgilaydi. Tadqiqotda Xorazm viloyatida bir yillik (2000, 2008, 2011) va…